Nâng chuẩn đại học để thoát tư duy "chỉ dạy, ít nghiên cứu"

Việc ban hành những tiêu chí đó là cần thiết để nâng cấp nền giáo dục đại học (ĐH) của nước nhà trong tương lai.

Một trong những quy định đáng chú ý trong dự thảo là việc bỏ quy định phân loại cơ sở giáo dục ĐH ứng dụng, ĐH định hướng nghiên cứu theo quy định của Luật Giáo dục ĐH số 125/2025. 

Việc bỏ quy định này là cần thiết vì chúng ta đã từng quy định phân loại các cơ sở giáo dục ĐH thành ba loại đó là định hướng nghiên cứu, định hướng ứng dụng và định hướng thực hành. Điều này dẫn đến một cách hiểu sai là những cơ sở giáo dục định hướng ứng dụng và định hướng thực hành thì không cần nghiên cứu hay không xem trọng nghiên cứu mà tập trung nhiều vào việc giảng dạy.

Đây là cách hiểu sai về giáo dục ĐH vì bất cứ một cơ sở giáo dục ĐH nào cũng đều phải thực hiện hai nhiệm vụ then chốt, đó là giảng dạy và nghiên cứu khoa học, bởi không thể giảng dạy và đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao nếu cơ sở đào tạo yếu về nghiên cứu khoa học. 

Còn việc các cơ sở giáo dục ĐH định hướng nghiên cứu cơ bản hay nghiên cứu ứng dụng là tùy thuộc vào thế mạnh và định hướng chiến lược của cơ sở đào tạo nhưng dù thế nào thì vẫn phải chú trọng vào việc nghiên cứu.

Và để thực hiện hiệu quả nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần ra quy định cao hơn về việc nghiên cứu khoa học của các cơ sở đào tạo ĐH. 

Cụ thể là một trong những tiêu chí để trường ĐH được công nhận là ĐH trong dự thảo đó là tỉ lệ sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo bình quân đạt tối thiểu 2,5 điểm quy đổi trên một giảng viên/năm.

Đây là mức bình quân chung nhưng còn thấp vì khi được gọi là ĐH thì phải có ít nhất 20% người học sau ĐH trên tổng quy mô đào tạo chính quy. Như vậy, để đào tạo sau ĐH có chất lượng cao thì bắt buộc cơ sở giáo dục ĐH phải có năng lực mạnh về nghiên cứu khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. 

Đây là điều cần thiết vì hiện nay quy định mở ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ mới chỉ quy định số lượng giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ cần có để mở ngành chứ chưa quy định mức điểm nghiên cứu khoa học - đổi mới sáng tạo cần đạt để mở ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ.

Hệ quả là có nhiều người có học vị, học hàm đủ chuẩn đào tạo, hướng dẫn thạc sĩ, tiến sĩ nhưng không có hoặc có ít công bố khoa học vẫn tham gia đào tạo và hướng dẫn. Điều này cần phải được khắc phục vì đào tạo sau ĐH là đào tạo về nghiên cứu bậc cao nên cần có quy định thêm về tiêu chí theo hướng nâng cao hơn mức quy định chung hiện nay.

Theo Tuổi Trẻ