Nỗi đau da cam qua nhiều thế hệ

Bà Võ Thị Dàng (bìa trái) chăm sóc mẹ già và em trai mang di chứng chất độc da cam. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Chúng tôi tìm về ấp Vĩnh Thành, xã Vĩnh Trạch vào một buổi chiều mưa lác đác, cái lạnh của tiết trời như càng làm đậm thêm vẻ trầm buồn một góc quê. Đón chúng tôi trong căn nhà cũ, xuống cấp theo năm tháng là bà Võ Thị Dàng (55 tuổi). Người phụ nữ có khuôn mặt khắc khổ, hằn sâu những nếp nhăn của sự lo toan, nhưng ánh mắt lại bừng lên nét hiền hậu. Gia đình bà Dàng có 5 anh em. Người cha quá cố của bà từng là một người lính dũng cảm. Ngày hòa bình, ông trở về với hành trang là những vết thương trên da thịt, niềm hạnh phúc sum vầy và hy vọng về một tương lai tươi sáng. Thế nhưng, chất độc da cam đã âm thầm bén rễ và tàn phá cơ thể các con của ông từ lúc chúng vừa chào đời.

Bà Dàng chi biết, trong số 5 anh chị em, chị lớn và bà đều bị ảnh hưởng một phần ở đôi mắt, thị lực giảm sút từ 50 - 70%. 3 người em trai của bà đều mang vết sẹo tinh thần và thể xác của chất độc da cam. Người thì chịu cảnh tật nguyền, đôi chân co quắp, teo tóp, người thì dù đã 36 tuổi như trí óc vẫn như đứa trẻ chưa lớn. “Tôi là người “may mắn nhất” vì còn đi đứng và quán xuyến được việc nhà dù nhìn không rõ như người bình thường”, bà Dàng chia sẻ. Nguồn thu nhập chính của cả gia đình bà Dàng chủ yếu dựa vào số tiền trợ cấp mỗi tháng. Khi được hỏi về ước mong lớn nhất của mình ở thời điểm hiện tại, bà Dàng khẽ thở dài nói: “Tôi chỉ mong có sức khỏe để chăm sóc mẹ già và các em bệnh tật!”.

Rời ấp Vĩnh Thành, chúng tôi xuôi theo con đường nhỏ tìm về ấp Vĩnh Thắng, xã Vĩnh Trạch. Đón chúng tôi trong căn nhà tình thương do chính quyền địa phương hỗ trợ xây dựng từ năm 2014 là bà Mai Thị Ngọc Lan (51 tuổi). Giọng trầm buồn, bà Lan kể, cha của bà từng tham gia kháng chiến từ năm 1954. Di vật duy nhất ông để lại cho con cháu là một tờ nhật ký chiến trường đã ố vàng theo năm tháng. Chính nhờ tờ nhật ký thấm đượm bom đạn ấy, cùng với sự hỗ trợ nhiệt tình của các cán bộ Hội Chữ thập đỏ xã, gia đình bà mới chứng minh được nguồn gốc bệnh tật để được xét duyệt cất căn nhà tình thương trị giá 50 triệu đồng. Nhiều người anh em khác trong gia đình do sức khỏe suy kiệt bởi di chứng chất độc da cam nên lần lượt qua đời khi tuổi còn rất trẻ.

Hiện tại, gánh nặng của bà Lan là người anh trai tên Mai Đức Châu (53 tuổi). Dù đã bước sang tuổi ngũ tuần, mang hình hài của một người đàn ông tóc đã điểm bạc, nhưng trí não của ông Châu chỉ dừng lại ở một đứa trẻ lên 5. “Ảnh khờ khạo, ngây ngô lắm. Sức khỏe yếu ớt, đi đứng lửng khửng. Suốt ngày ảnh chỉ muốn nằm chứ không biết lao động gì”, bà Lan ngậm ngùi nói. Bản thân bà Lan từ năm 2 tuổi cũng không may bị sốt bại liệt, khiến chân tay yếu ớt, di chuyển vô cùng khó khăn. Nguồn sống hằng ngày của bà trông chờ hoàn toàn vào khoản tiền trợ cấp xã hội dành cho người khuyết tật. Hằng ngày, bà Lan nhận thêm hạt đều về lột vỏ để kiếm thêm thu nhập, mỗi tháng kiếm được hơn 1 triệu đồng.

Bà Lan may mắn có được người chồng yêu thương, thấu hiểu. Vợ chồng bà cưới nhau từ năm 2000, dù cuộc sống nghèo khó, chồng bà vẫn luôn là chỗ dựa vững chắc cho vợ. Thế nhưng, nỗi đau da cam ám ảnh lớn đến mức vợ chồng bà Lan không dám sinh con. Bà cho biết, thời trẻ từng mang thai một lần, nhưng khi đi khám thì bác sĩ bảo thai nhi không có sọ. Niềm vui được làm cha mẹ của vợ chồng bà cũng vụt tắt. Nỗi sợ hãi về việc sinh ra một đứa trẻ tiếp tục phải gánh chịu dị tật, bà Lan và chồng quyết định không sinh con.

Ông Huỳnh Công Tấn - Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ xã Vĩnh Trạch cho biết: “Thời gian qua, công tác chăm lo các nạn nhân chất độc da cam/dioxin trên địa bàn xã được cấp ủy, chính quyền quan tâm. Ngoài việc đảm bảo chế độ trợ cấp đúng, đủ theo quy định của Nhà nước, hội còn vận động nhà hảo tâm trợ cấp thường xuyên, đột xuất cho gia đình có người bị ảnh hưởng. Đồng thời, ưu tiên hỗ trợ cất mới, sửa chữa nhà ở để các hộ có mái ấm ổn định”.

PHƯƠNG LAN