Sự cố buộc hành trình trở lại Mặt Trăng sau hơn 50 năm tiếp tục bị trì hoãn

Tên lửa Artemis II của NASA trên bệ phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA ở Florida.Ảnh: Getty Images

Động thái khẩn cấp này khiến kế hoạch đưa 4 phi hành gia bay quanh Mặt Trăng vào tháng Ba gần như tan thành mây khói. Sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi, hành trình trở lại không gian sâu của nhân loại tiếp tục bị trì hoãn.

Ngày 21/2, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) chính thức thông báo về sự cố dòng khí heli ở tầng trên của tên lửa Space Launch System (SLS), phương tiện đưa 4 phi hành gia thực hiện sứ mệnh Artemis II bay quanh Mặt Trăng trong 10 ngày. Sự cố này nghiêm trọng đến mức các kỹ sư không thể xử lý tại bệ phóng. NASA buộc phải đưa tên lửa trở lại Tòa nhà Lắp ráp Phương tiện (VAB).

Quyết định này trái ngược với tình hình ngày 20/2 khi các quan chức NASA tỏ ra tự tin về khả năng phóng vào ngày 6/3 qua buổi diễn tập nạp nhiên liệu lỏng. Các kỹ sư khi đó tin rằng họ đã kiểm soát được lỗi rò rỉ hydro - vấn đề kinh niên từng ám ảnh chương trình Artemis từ năm 2022.

Tuy nhiên, ngay khi hệ thống hydro vừa tạm ổn định, khí heli lại trở thành vấn đề. Đây là loại khí trơ tối quan trọng, được dùng để tạo áp suất cho bồn nhiên liệu và làm sạch đường ống dẫn. Heli không tham gia phản ứng hóa học nhưng lại là yếu tố sống còn để đảm bảo an toàn cho các loại nhiên liệu siêu lạnh và dễ cháy. Hiện tại, dòng heli này không thể chảy vào tầng trên của tên lửa và NASA vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác.

Quản trị viên Jared Isaacman khẳng định việc sửa chữa bên ngoài VAB là điều không thể. Với tình hình hiện tại, mục tiêu phóng tàu trong tháng Ba coi như đã bị hủy bỏ. NASA đang nỗ lực phân tích dữ liệu để hy vọng phóng trong tháng Tư. Tuy nhiên, mọi thứ vẫn chỉ dừng lại ở mức dự đoán và phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ khắc phục tại VAB.

Cuộc vận chuyển đầy rủi ro

Việc đưa tên lửa trở lại VAB không hề đơn giản. Phương tiện này nặng khoảng 1.600 tấn, được đặt trên một hệ thống xe vận chuyển chuyên dụng dạng bệ xích khổng lồ. Quá trình di chuyển diễn ra rất chậm và có thể tạo áp lực lớn lên cấu trúc tên lửa. Các chuyên gia lo ngại rung động trong suốt quãng đường di chuyển gần 13km hai chiều có thể ảnh hưởng đến những bộ phận quan trọng.

Mối nguy lớn nhất nằm ở các vòng đệm hydro vừa được thay thế. Hydro là nguyên tố nhẹ nhất và cực kỳ khó kiểm soát. NASA đã tốn rất nhiều công sức để bịt kín các kẽ hở bằng các vòng đệm mới. Tuy nhiên, trong buổi thử nghiệm gần nhất, các kỹ sư vẫn ghi nhận độ ẩm bất thường gần khu vực này. Nếu quá trình di chuyển khiến các vòng đệm bị xê dịch dù chỉ một milimet, lỗi rò rỉ hydro sẽ quay trở lại. Khi đó, NASA có thể phải tiếp tục trì hoãn nếu phát sinh thêm lỗi.

Hiện có ba khả năng gây ra sự cố heli đang được xem xét. Đó có thể là một bộ lọc bị lỗi, một chiếc van bị hỏng hoặc trục trặc ở đường kết nối tháo nhanh. Đây là bộ phận được thiết kế để tách rời ngay khi tên lửa rời bệ phóng. Những lỗi tương tự từng xuất hiện trong sứ mệnh Artemis I không người lái khiến ngày phóng bị lùi lại tới 8 tháng.

Tầm vóc lịch sử và áp lực an toàn tuyệt đối

Sứ mệnh Artemis II không chỉ là một chuyến bay thử nghiệm. Các phi hành gia gồm Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen. Đây sẽ là lần đầu tiên sau hơn 50 năm con người lại bay vào không gian sâu. Sự tham gia của phi hành gia Jeremy Hansen còn đánh dấu cột mốc lần đầu một người không phải quốc tịch Mỹ bay quanh Mặt Trăng.

Sứ mệnh này là bước đệm then chốt cho việc đưa con người đổ bộ lên bề mặt Mặt Trăng trong những năm tới. Bất kỳ sai sót nào cũng có thể dẫn đến thảm kịch ảnh hưởng nghiêm trọng đến chương trình Artemis. Vì vậy, NASA thà chấp nhận trì hoãn nhiều tháng còn hơn mạo hiểm tính mạng của phi hành đoàn.

Giám đốc phóng Charlie Blackwell-Thompson thừa nhận nguồn gốc của các lỗi kỹ thuật vẫn còn nhiều vấn đề. Việc thay thế vòng đệm hay kiểm tra van chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Ngay cả khi sửa xong lỗi heli, NASA có thể vẫn phải tổ chức thêm một buổi diễn tập tiếp nhiên liệu nữa để đảm bảo mọi thứ hoàn hảo.

Thời gian phóng vào tháng Tư hiện vẫn được mở, nhưng NASA đã bắt đầu tính đến các phương án dự phòng vào tháng Năm và tháng Sáu. Lịch sử chinh phục không gian luôn đầy rẫy những rào cản bất ngờ. Với Artemis II, con đường trở lại Mặt Trăng dường như đang dài thêm vì những dòng khí heli và hydro không chịu "nghe lời".

Theo TTXVN