Sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Đây là chia sẻ của ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tại Tọa đàm "Tiết kiệm điện trong mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp", do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức sáng 22/6.

Theo ông Dũng, Bộ Chính trị đã đã đề ra mục tiêu phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới. Dự báo nhu cầu năng lượng nói chung và điện năng nói riêng sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới. Điều này sẽ dẫn đến nhiều rủi ro và thách thức. Rủi ro lớn nhất là bất ổn địa chính trị trên thế giới, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng năng lượng, tạo áp lực lên hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Bên cạnh đó, công tác bảo đảm cung ứng năng lượng còn chịu nhiều thách thức từ các yêu cầu mới về thuế xanh, giảm phát thải carbon, các cơ chế CBAM, Green Deal tại các thị trường xuất khẩu lớn đặt ra yêu cầu hệ thống điện phải có hệ số phát thải ngày càng thấp. Điều này buộc chúng ta phải gia tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện, song cũng kéo theo công tác dự báo và vận hành hệ thống điện phức tạp hơn do phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết…

Trước những thách thức đó, Chính phủ và Bộ Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là một trong những trụ cột quan trọng. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg và Chỉ thị số 20/CT-TTg nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà, đồng thời tăng cường các giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành và tối ưu hóa hệ thống điện. Một số cơ chế như điều chỉnh biểu giá điện theo giờ cao điểm cũng sẽ được triển khai trong thời gian tới.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của ổn định năng lượng, ông Đặng Nguyễn Ngữ - Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia cho rằng, hệ thống điện ổn định sẽ tạo niềm tin trong việc thu hút vốn đầu tư. Các nhà đầu tư lớn trên toàn cầu khi chọn nơi để đặt trung tâm dữ liệu thì một trong ba yếu tố quan trọng nhất là nguồn cung điện. An ninh năng lượng quốc gia là một lợi thế cạnh tranh, một trong những đòn bẩy chiến lược để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Nhu cầu điện ở Việt Nam sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, trong khi việc đầu tư nguồn điện mới luôn cần thời gian và nguồn lực rất lớn. Trong bối cảnh đó, sau Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị cùng nhiều văn bản gần đây đều nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kỷ cương trong sản xuất, tiêu dùng và sử dụng năng lượng.

Ông Đặng Hải Dũng cho biết, Chính phủ yêu cầu tất cả đối tượng liên quan, từ các cơ quan công sở nhà nước cho đến doanh nghiệp, phải xây dựng kế hoạch, đặt KPI, chỉ tiêu liên quan đến sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và định mức tiêu hao năng lượng trong sản xuất. Cùng với đó, thắt chặt các tiêu chuẩn, quy chuẩn, bởi đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, nhất là trong xuất khẩu hàng hóa.

Liên quan đến thúc đẩy chuyển giao công nghệ, ông Dũng cho hay, sẽ xây dựng những chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhận dạng lãng phí và nhận dạng tiềm năng tiết kiệm năng lượng; xây dựng hệ thống "mạng lưới quản lý năng lượng" hoặc "mạng lưới về tư vấn năng lượng". Mạng lưới này có các đơn vị liên quan đến cung cấp giải pháp kết nối doanh nghiệp đang mong muốn thực hiện tiết kiệm năng lượng tiếp cận với những nơi có giải pháp công nghệ, công cụ hỗ trợ.

Bộ Công Thương cũng đang trình dự thảo về xây dựng Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả. Ngoài là công cụ hỗ trợ kỹ thuật, Quỹ còn có công cụ hỗ trợ về tài chính cho các doanh nghiệp muốn thay đổi, nâng cấp về công nghệ, bảo đảm tiết kiệm năng lượng.

Từ phía Tập đoàn Điện lực Việt Nam, ông Ngô Sơn Hải - Phó Tổng Giám đốc nhấn mạnh, tiết kiệm điện không đơn thuần là giảm chi phí tiền điện mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Với tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện hiện nay, mỗi năm hệ thống điện quốc gia cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới. Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giảm áp lực đầu tư cho ngành điện.

“Để bổ sung 1.000 MW từ các dự án điện gió ngoài khơi hoặc điện khí LNG, sau khi hoàn tất các thủ tục phải mất 3-4 năm để đưa vào vận hành. Trong khi đó, nếu tiết kiệm được khoảng 2% công suất tiêu thụ thì chúng ta đã giảm nhu cầu đầu tư khoảng 1.000 MW”, ông Hải dẫn chứng cho thấy tiết kiệm điện là giải pháp nhanh chóng, hiệu quả và ít tốn kém hơn rất nhiều.

Theo ông, hiện nay, đơn vị vận hành hệ thống điện phải huy động các nguồn điện theo thứ tự từ chi phí thấp đến chi phí cao để đáp ứng nhu cầu phụ tải. Khi nhu cầu sử dụng điện tăng lên, hệ thống buộc phải huy động thêm các nguồn điện có giá thành cao hơn. Vì vậy, tiết kiệm điện sẽ góp phần hạn chế việc huy động các nguồn điện đắt đỏ, qua đó giảm chi phí vận hành chung của toàn hệ thống.

Ông đưa ra các khuyến nghị sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả như người dân nên cài đặt nhiệt độ ở mức khoảng 26 độ C; hạn chế thất thoát hơi lạnh bằng cách đóng kín cửa, tránh để không gian mở khi sử dụng điều hòa; kiểm tra, vệ sinh và bảo dưỡng định kỳ. Đối với những không gian không sử dụng điều hòa, có thể ưu tiên các giải pháp thông gió tự nhiên hoặc sử dụng các thiết bị chống nóng để nâng cao hiệu quả làm mát.

Vào mùa hè, giờ cao điểm thường kéo dài từ khoảng 18 đến 23 giờ. Người dân nên cân nhắc chuyển các thiết bị không thực sự cần thiết sang các khung giờ khác để giảm áp lực cho hệ thống. Đối với việc đầu tư thiết bị điện, người dân và doanh nghiệp nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có hiệu suất năng lượng cao. EVN hiện có nhiều công cụ trực tuyến hỗ trợ tính toán mức tiêu thụ điện, đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng và thực hiện kiểm toán năng lượng.

Cho rằng EVN đã xây dựng công cụ giúp người tiêu dùng kiểm tra mức tiêu thụ điện hằng ngày nhưng không nhiều người theo dõi các con số này, ông Hà Đăng Sơn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh nhấn mạnh, “nhất định phải đo đạc, đánh giá, theo dõi số liệu thì mới biết việc tiêu dùng và tiết kiệm của mình như thế nào cho đúng”.