Tăng tốc đào tạo tiến sĩ: Các chương trình miễn phí

Tuy nhiên, điều kiện để được hưởng các chính sách miễn giảm học phí chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ (nghiên cứu sinh) không đơn giản.

MIỄN HỌC PHÍ CHO TẤT CẢ NGHIÊN CỨU SINH

Mới đây, ĐH Bách khoa Hà Nội tuyển 145 nghiên cứu sinh (NCS) ở 27 ngành cho năm 2026. Trong đó, ngành kỹ thuật điều khiển và tự động hóa tuyển 25 học viên, kỹ thuật cơ điện tử 15 học viên, khoa học máy tính 10 học viên, kỹ thuật máy tính 10 học viên... Từ năm học này, trường sẽ cấp học bổng tương đương học phí khoảng 80-100 triệu đồng cho NCS trúng tuyển.

Nghiên cứu sinh Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM) trong một buổi nghiên cứu

Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, một số đơn vị cũng đã và sẽ áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính tương tự cho người học tiến sĩ. PGS-TS Đinh Đức Anh Vũ, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết nhiều năm nay trường áp dụng chính sách hỗ trợ học phí và sinh hoạt phí cho NCS trúng tuyển.

Theo đó, NCS toàn thời gian được miễn 100% học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí theo mức 10 triệu đồng/tháng, được bố trí không gian làm việc và tham gia các hoạt động chuyên môn tại khoa; áp dụng cho tất cả NCS. "Chính sách này bắt đầu triển khai từ năm 2020 nhằm thu hút các NCS xuất sắc tham gia học tập tại trường. Trong thời gian tới, trường sẽ tiếp tục rà soát và điều chỉnh để tăng cường thu hút nhiều hơn NCS, đặc biệt từ nước ngoài, tham gia học tập tại trường", PGS Anh Vũ cho hay.

Thời gian tới, Trường ĐH Khoa học sức khỏe (ĐH Quốc gia TP.HCM) cũng tiếp tục triển khai nhiều định hướng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sau ĐH. Một trong những ưu tiên quan trọng là phát triển các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, tạo điều kiện để học viên tiếp cận tri thức khoa học quốc tế và mở rộng hợp tác học thuật. Đồng thời trường đang xây dựng chủ trương hỗ trợ học phí và chi phí nghiên cứu cho NCS, bác sĩ nội trú cũng như các trình độ đào tạo sau đại học khác nhằm khuyến khích đội ngũ bác sĩ trẻ và nhà khoa học trẻ tham gia các chương trình đào tạo chuyên sâu. PGS-TS Phạm Anh Vũ Thụy, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho biết từ năm nay trường bắt đầu miễn học phí cho tất cả NCS học tập tại trường. Sắp tới, trường sẽ công bố một số điều kiện liên quan đến chương trình, nghiên cứu và thời gian học.

Năm 2026, Trường ĐH Luật TP.HCM dự kiến triển khai nhiều chính sách hỗ trợ lớn đối với NCS. Cụ thể, với chính sách nội bộ, NCS được hỗ trợ toàn bộ học phí trong 3 năm (dự kiến 200 triệu đồng). Sau khi hoàn thành chương trình, NCS tiếp tục được hỗ trợ 100% học phí (dự kiến 200 triệu đồng). Như vậy, cán bộ giảng viên nhà trường khi học tiến sĩ luật sẽ được trường hỗ trợ tương đương 2 lần học phí (khoảng 400 triệu đồng/người). Về chính sách xét tuyển NCS toàn thời gian, người học được hỗ trợ 100% học phí, hỗ trợ thu nhập hằng tháng, tham gia các hoạt động khoa học công nghệ và tham gia giảng dạy cùng các hoạt động liên quan. Theo đại diện trường, chính sách có tính khuyến khích cao, góp phần giảm áp lực tài chính và tạo điều kiện để người học tập trung vào nghiên cứu.

CẤP HỌC BỔNG, TRẢ LƯƠNG CÓ ĐIỀU KIỆN

Bên cạnh đó, nhiều cơ sở đào tạo ĐH cũng công bố chương trình học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí cho NCS có điều kiện.

Trường ĐH Tôn Đức Thắng có chương trình học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí chương trình tiến sĩ, áp dụng cho toàn bộ NCS sau khi nhập học, nhưng có điều kiện cụ thể. Chẳng hạn, để được nhận học bổng 100% học phí toàn khóa, NCS nhóm ngành khoa học tự nhiên - kỹ thuật cần công bố 2 bài báo khoa học thuộc cơ sở dữ liệu WoS, trong đó ít nhất 1 bài báo khoa học WoS hạng 5 trở lên, là tác giả ghi tên đầu và/hoặc tác giả gửi bài/liên hệ. Với nhóm ngành khoa học xã hội, cần công bố 1 bài báo thuộc cơ sở dữ liệu WoS hạng 10 trở lên và 1 bài báo Scopus, là tác giả ghi tên đầu và/hoặc tác giả gửi bài/liên hệ. Ngoài học bổng, NCS có thể nộp đơn xin hỗ trợ sinh hoạt phí theo từng năm học trong thời gian đào tạo chuẩn, với mức 8 triệu đồng/tháng. Một trong các điều kiện là NCS phải làm việc toàn thời gian và thực hiện ít nhất 2 trong các hoạt động dưới sự phân công và giám sát của trường.

Trường ĐH Bách khoa TP.HCM lần đầu tiên có chính sách mới trong đào tạo tiến sĩ gồm trả lương và hỗ trợ học phí cho NCS. Trường thông báo tuyển dụng nghiên cứu viên toàn thời gian, đồng thời là NCS chương trình đào tạo tiến sĩ với chế độ đãi ngộ và trả lương hấp dẫn cùng chính sách hỗ trợ về học phí. Theo đó, ứng viên trúng tuyển sẽ làm việc theo vị trí nghiên cứu viên, đồng thời tham gia chương trình đào tạo tiến sĩ của Trường ĐH Bách khoa TP.HCM. Trong thời gian công tác, nghiên cứu viên được hưởng lương và các chế độ khác theo vị trí việc làm cũng như các quyền lợi của người lao động theo quy định hiện hành (tối đa là 3 năm tính từ thời gian hoàn thành thử việc). Song song đó, nghiên cứu viên được hỗ trợ 50% học phí chương trình đào tạo tiến sĩ, các trường hợp có thành tích đặc biệt có thể được xem xét hỗ trợ 100% học phí.

Nhiều cơ sở đào tạo ĐH có chương trình học bổng và hỗ trợ sinh hoạt phí cho NCS có điều kiện

Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM hiện chỉ tuyển sinh chương trình NCS kết hợp trợ giảng/giảng viên (Teaching Assistantship Program) cho khoa Công nghệ thông tin, với các ngành: khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo và hệ thống thông tin. NCS được trường miễn 100% học phí chương trình tiến sĩ (78.625.000 đồng/năm cho năm học 2025-2026). Bên cạnh đó, NCS còn được hưởng các chế độ phúc lợi như nhân viên chính thức của trường, gồm: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác, đảm bảo sự ổn định trong suốt quá trình học tập và công tác. Trong đó, riêng lương cơ bản của trợ giảng theo quy định nhà trường từ khoảng 7 triệu đồng/tháng; thù lao giảng dạy tùy vào số tiết giảng dạy thực tế.

Tất cả NCS trúng tuyển vào Trường ĐH Văn Lang đều có thể đăng ký ứng tuyển nhận học bổng đến 100% học phí toàn khóa. NCS cần cam kết thực hiện đúng tiến độ đào tạo được thể hiện trong Kế hoạch học tập, nghiên cứu toàn khóa căn cứ theo quyết định công nhận trúng tuyển; cam kết nghiên cứu và công bố khoa học vượt chuẩn điều kiện đầu ra tiến sĩ. Nếu học viên không thực hiện đúng cam kết thì có thể bị thu hồi hoặc hoàn lại học bổng, tùy theo mức độ.

Trong khi đó, nhiều trường hiện chỉ áp dụng miễn học phí với cán bộ, giảng viên của trường khi học tiến sĩ. Ví dụ, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM hỗ trợ 50% học phí (nếu học tại trường) hoặc 40% học phí (nếu học tại cơ sở đào tạo khác trong hệ thống); sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ sẽ được thưởng 100 triệu đồng. Nếu học ngoài hệ thống, giảng viên được miễn giảm 100 tiết chuẩn nghiên cứu khoa học/năm, lãnh đạo được miễn giảm 50 tiết chuẩn nghiên cứu khoa học/năm trong 4 năm kể từ khi trúng tuyển NCS; sau khi hoàn thành chương trình cũng được thưởng 100 triệu đồng. Trường hợp học tiến sĩ ở nước ngoài sẽ được hỗ trợ tìm kiếm học bổng, hỗ trợ bảo hiểm xã hội trong thời gian học và được thưởng 200 triệu đồng sau khi nhận bằng. Thạc sĩ Nguyễn Thị Xuân Dung, Giám đốc Trung tâm Truyền thông nhà trường, cho biết chính sách nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy nghiên cứu khoa học trong hệ thống giáo dục ĐH.

Theo Báo Thanh Niên