Thu hút FDI năm 2026: Việt Nam thích nghi với luật chơi toàn cầu

Những dòng vốn đăng ký và thực hiện ngày càng tăng, không chỉ đơn thuần phản ánh những con số tăng trưởng mà cốt yếu nằm ở chất lượng các dự án, tập trung vào những ngành có hàm lượng công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Với chính sách thu hút đầu tư hấp dẫn, môi trường đầu tư được cải thiện cho thấy Việt Nam đang tự thay đổi để thích nghi với luật chơi toàn cầu.

Đầu tháng 2/2026, Savills Việt Nam cũng công bố việc UNIVACCO Technology Inc. - doanh nghiệp công nghệ có trụ sở tại Đài Nam (Đài Loan, Trung Quốc), vừa thuê 29.742,4 m2 đất công nghiệp tại Khu công nghiệp Long Thành (Đồng Nai), chính thức chọn Việt Nam làm cứ điểm sản xuất chiến lược tại Đông Nam Á.

Cũng trong đầu tháng 2/2026, UBND tỉnh Bắc Ninh đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho một loạt dự án, với tổng vốn đầu tư hơn 1,03 tỷ USD.

Trong số đó, đáng chú ý có Dự án cơ sở lưu trú Cooler Master Việt Nam tại Khu công nghiệp Gia Bình, có tổng vốn đầu tư 100 triệu USD; dự án cho thuê văn phòng, nhà xưởng tại Khu công nghiệp Nam Sơn - Hạp Lĩnh, vốn đầu tư 56,3 triệu USD; dự án sản xuất bảng mạch PCB, chip bán dẫn và dây cáp điện tử chuyên dụng tại Khu công nghiệp Gia Bình, có vốn đầu tư 25 triệu USD…

Tương tự Bắc Ninh, ngay từ đầu năm 2026, tỉnh Thái Nguyên đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 11 dự án, với tổng vốn trên 1,059 tỷ USD, trong đó có một dự án FDI quy mô 790 triệu USD.

Còn theo báo cáo của Cục Thống kê, Bộ Tài chính về kết quả thu hút FDI 2 tháng đầu năm cho thấy, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 6,03 tỷ USD, giảm 12,6% so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, vốn đăng ký cấp mới có 620 dự án được cấp phép với số vốn đăng ký đạt 3,54 tỷ USD, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm trước về số dự án và tăng 61,5% về số vốn đăng ký.

Tuy nhiên, ông Văn Đức Phú, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cho biết, mục tiêu cuối cùng không phải là số vốn đăng ký, mà là giá trị gia tăng và cơ hội cho doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nổi bật, trong hai tháng đầu năm vốn FDI thực hiện tại Việt Nam ước đạt 3,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm trước. Đây là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất của hai tháng đầu năm trong 5 năm qua.

Cùng với đó, các nhà đầu tư nước ngoài đã đăng ký đầu tư nhiều dự án quy mô lớn. Chẳng hạn, dự án Nhà máy Sản xuất thép không gỉ của Singvin Asset Management Pte. Ltd.; Land River Holdings Pte. Ltd (Singapore), với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 380 triệu USD tại tỉnh Hà Tĩnh; hay dự án Nhà máy Seojin Việt Nam (Hàn Quốc) điều chỉnh tăng vốn đầu tư 453,8 triệu USD để nâng tổng vốn đầu tư đăng ký lên 760 triệu USD tại Bắc Ninh…

Đáng chú ý, cơ cấu dòng vốn FDI ngày càng dịch chuyển theo hướng chất lượng, với tỷ trọng gia tăng ở các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo và kinh tế số; trong đó, năng lượng là lĩnh vực nổi bật nhất. Hàng loạt dự án điện LNG, hydro xanh và năng lượng tái tạo được các nhà đầu tư nước ngoài đề xuất hoặc đẩy nhanh triển khai, như: Liên danh các nhà đầu tư Mỹ, Hàn Quốc, Singapore và Công ty cổ phần Đầu tư phát triển các Khu kinh tế biển Đồng bằng sông Cửu Long đã đề xuất đầu tư 10 tỷ USD để xây dựng Trung tâm điện LNG Cà Ná; SK Group (Hàn Quốc) mong muốn đầu tư 2 tỷ USD vào dự án nhiệt điện LNG công suất 1.500 MW tại Nghệ An.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, Việt Nam đang được đánh giá là điểm đến đầu tư hấp dẫn của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp trên thế giới. Theo đó, những lợi thế về môi trường đầu tư Việt Nam được các chuyên gia đánh giá cao đó là kinh tế vĩ mô ổn định, quy mô dân số đông trên 100 triệu dân, nguồn nhân lực đang dần được cải thiện và chính sách thu hút đầu tư hấp dẫn.

Trong đó, liên quan đến chính sách thu hút FDI, ông Hong Sun - Chủ tịch danh dự Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam - đánh giá cao việc đơn giản hóa quy trình hậu kiểm và các ưu đãi đặc biệt cho các dự án quy mô cực lớn (Mega Projects) và dự án R&D (nghiên cứu và phát triển) tại Luật Đầu tư (sửa đổi) mới được thông qua vào tháng 12/2025.

“Việc luật hóa các cơ chế hỗ trợ đầu tư mới thay thế cho ưu đãi thuế cũ (theo quy định thuế tối thiểu toàn cầu) sẽ giúp Việt Nam giữ chân các nhà đầu tư lớn”, ông Hong Sun khẳng định và cho rằng, Luật Đầu tư sửa đổi cũng làm tăng tính cạnh tranh của môi trường đầu tư Việt Nam, khi đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ rằng, Việt Nam đang tự thay đổi để thích nghi với luật chơi toàn cầu.

“Những điểm mới này sẽ tháo gỡ "nút thắt" về thủ tục pháp lý, giúp thời gian từ lúc đăng ký đến lúc khởi công dự án được rút ngắn đáng kể, tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội so với các quốc gia khác trong khu vực”, ông Hong Sun khẳng định.

Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Hồng Chung, chuyên gia chính sách đầu tư, Chủ tịch Công ty Luật DVL Lawfirm cũng cho rằng, Luật Đầu tư (sửa đổi) đặt trọng tâm vào tăng phân cấp, chuẩn hóa thẩm quyền, thủ tục, thúc đẩy chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” đối với điều kiện kinh doanh. Đồng thời, thiết kế cơ chế thủ tục đầu tư đặc biệt để tạo “đường băng” cho các dự án công nghệ cao và hạ tầng chiến lược.

Những thay đổi này hứa hẹn cải thiện tốc độ ra quyết định, giảm chi phí tuân thủ và tăng tính dự đoán cho nhà đầu tư, nhưng cũng đặt ra yêu cầu mới về năng lực thực thi ở cấp địa phương và cơ chế phối hợp liên ngành.

Đặc biệt, Luật Đầu tư (sửa đổi) thúc đẩy chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong quản lý điều kiện kinh doanh. Đây là xu hướng quản trị hiện đại của nhiều nền kinh tế, giúp giảm rào cản gia nhập thị trường, khuyến khích cạnh tranh, nhưng tăng kỷ luật tuân thủ và trách nhiệm giải trình.

“Có thể nói, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là “đòn bẩy” giảm chi phí tuân thủ và tăng tính linh hoạt của thị trường. Nhưng muốn “đòn bẩy” phát huy lực, phải có “điểm tựa” là tiêu chuẩn - dữ liệu - chế tài. Đây là cuộc cải cách đòi hỏi cả Nhà nước và doanh nghiệp cùng trưởng thành”, luật sư Nguyễn Hồng Chung thông tin.

Để hoàn thiện chính sách thu hút FDI trong bối cảnh các quốc gia trên thế giới và khu vực đang có sự cạnh tranh gay gắt, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, Bộ Tài chính đã và đang xây dựng Đề án Phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Đề án Thu hút vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới, với các định hướng về thể chế, chính sách thông thoáng, hấp dẫn, vượt trội.

Với động thái này, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho rằng: “Các nhà đầu tư nhìn thấy rõ Việt Nam có những động thái hết sức cụ thể trong việc chuẩn bị để sẵn sàng thu hút các dự án của các nhà đầu tư. Về các điều kiện cơ bản của các dự án đầu tư nước ngoài như: đất đai, năng lượng, nguồn nhân lực thì chúng ta đã có rất nhiều cái mới. Nguồn nhân lực thì chúng ta sẵn sàng rồi và Bộ được giao nhiệm vụ hướng tới đào tạo 50.000 kỹ sư, người lao động chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn”.

Theo các chuyên gia kinh tế, tín hiệu từ dòng vốn FDI vào Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026, cùng với những quyết sách của Bộ Tài chính và Chính phủ trong việc hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, sẽ là những cơ sở quan trọng để Việt Nam giữ vững vị trí điểm đến trong thu hút FDI.