Tội phạm đang trẻ hóa

Ngày càng phức tạp

Theo Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh, những tháng đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh xảy ra 20 vụ phạm tội do người chưa thành niên gây ra, liên quan đến 89 đối tượng, trong đó có 73 đối tượng dưới 18 tuổi. Các đối tượng vi phạm chủ yếu sinh từ năm 2008 đến năm 2011. Hành vi vi phạm gồm: Gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích, trộm cắp tài sản, cướp tài sản; đáng chú ý, lực lượng chức năng còn ghi nhận một số vụ việc liên quan đến hành vi xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi...

Công an xã Vĩnh Phong phối hợp Xã đoàn và Trường Trung học cơ sở Vĩnh Phong 2 tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật cho học sinh. Ảnh: TƯỜNG VI

Gần đây nhất, rạng sáng ngày 10/5/2026, tại khu vực đường Phan Thị Ràng, phường Rạch Giá, 2 nhóm thanh thiếu niên sử dụng hung khí, bom xăng để giải quyết mâu thuẫn, dẫn đến hỗn chiến trên đường phố. Lực lượng công an tạm giữ hàng chục đối tượng tham gia vụ hỗn chiến. Trước đó, ngày 12/4/2026, tại khu vực xã Long Điền, lực lượng chức năng phát hiện nhóm thanh thiếu niên trú tỉnh Đồng Tháp mang theo hung khí, điều khiển mô tô qua địa bàn An Giang để thực hiện hành vi chặn đường, khống chế người đi đường nhằm cướp tài sản.

Phòng Cảnh sát hình sự cũng nhận định các hành vi vi phạm trong lứa tuổi này có tính chất phức tạp hơn. Một số vụ việc mang tính manh động, có sự chuẩn bị từ trước, thậm chí sử dụng hung khí và tụ tập theo nhóm để thực hiện hành vi phạm tội. Qua công tác điều tra, lực lượng chức năng nhận thấy nhiều đối tượng còn hạn chế về nhận thức pháp luật, dễ bị lôi kéo, kích động, nhất là qua môi trường mạng xã hội hoặc từ các mối quan hệ bạn bè thiếu lành mạnh.

Bên cạnh những nguyên nhân đến từ môi trường sống hay sự tác động từ mạng xã hội, xét trên phương diện tâm lý học, nhiều chuyên gia cho rằng ở lứa tuổi thanh thiếu niên, nhu cầu khẳng định bản thân và mong muốn được công nhận là yếu tố tác động đáng kể đến hành vi của các em. Cô Trần Thị Thu Dung - chuyên viên tư tâm lý học đường Trường Trung học phổ thông chuyên Huỳnh Mẫn Đạt, phường Rạch Giá cho rằng, ở độ tuổi này, nhiều thanh thiếu niên có xu hướng muốn thể hiện “bản lĩnh”, khẳng định vị trí của mình trước bạn bè hoặc các nhóm quan hệ xung quanh. Tuy nhiên, khi nhận thức chưa đầy đủ và kỹ năng kiểm soát hành vi còn hạn chế, một số em dễ lựa chọn cách thể hiện mang tính bốc đồng, lệch chuẩn, thậm chí xem những hành vi chống đối, tụ tập hay sử dụng bạo lực là cách để gây chú ý hoặc tạo sự công nhận trong tập thể.

Từ răn đe đến giải pháp “mềm”

Cùng với vai trò của lực lượng công an trong công tác phòng ngừa và xử lý vi phạm, để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật trong thanh thiếu niên cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, trường học và các ngành, đoàn thể, trong đó vai trò của các tổ chức Đoàn trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được xem là một trong những yếu tố quan trọng.

Theo Tỉnh đoàn, quý I/2026, Tỉnh đoàn và các cơ sở Đoàn trực thuộc tổ chức 86 cuộc tuyên truyền, giới thiệu, phổ biến pháp luật các nội dung văn bản quy phạm pháp luật, thu hút hơn 8.990 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia. Cơ sở Đoàn tập trung tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS, ma túy, mua bán người và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh, tổ quốc... Quý I, Xã đoàn Vĩnh Phong phối hợp với Công an xã, các trường học trên địa bàn tổ chức nhiều cuộc tuyên truyền pháp luật cho hơn 3.500 lượt đoàn viên, thanh niên và học sinh. Bí thư Xã đoàn Vĩnh Phong Đỗ Minh Thế chia sẻ: “Chúng tôi lồng ghép nội dung tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong các buổi sinh hoạt Đoàn cho thanh thiếu niên tại địa phương. Xã đoàn cũng phối hợp với lực lượng công an trong công tác nắm bắt tình hình, giáo dục, định hướng thanh thiếu niên, góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật từ sớm”.

Trước thực trạng đối tượng vi phạm pháp luật ngày càng trẻ hóa về độ tuổi, nhiều ý kiến cho rằng cần xem xét giảm độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự nhằm nâng cao tính răn đe đối với thanh thiếu niên có hành vi vi phạm nghiêm trọng. Tuy nhiên, điều cần chú trọng hơn hết là các giải pháp “mềm” trong công tác phòng ngừa bởi phía sau những vụ việc vi phạm ở độ tuổi vị thành niên không chỉ là sự bồng bột hay thiếu hiểu biết mà đôi khi còn là khoảng trống trong sự quan tâm, giáo dục và đồng hành từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Khi thanh thiếu niên thiếu nơi để lắng nghe, thiếu sự định hướng đúng lúc, các em rất dễ bị tác động bởi mạng xã hội, tâm lý muốn khẳng định bản thân hoặc những ảnh hưởng tiêu cực từ bạn bè. Vì vậy, bên cạnh các biện pháp xử lý, răn đe thì việc tạo ra môi trường sống tích cực, nơi thanh thiếu niên được quan tâm, chia sẻ và định hướng từ sớm, vẫn được xem là giải pháp mang tính lâu dài trong công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật.

TƯỜNG VI