Trọn đời cống hiến cho sự nghiệp Thông tấn Quốc gia

Ông Trương Đức Anh.

Anh bị thương vào đầu, được sang Bungari điều trị, nhưng các bác sỹ nước bạn kết luận: Không thể mổ để lấy mảnh vụn kim loại ra được. Thế là anh phải chung sống với nó suốt đời!

Nhớ ngày từ Phân xã Việt Bắc về Hà Nội để chuẩn bị đi mặt trận Quảng Trị, Đức Anh nhận bộ quân phục cỡ nhỏ nhất, nhưng khi mặc vào vẫn thấy rộng thùng thình, ống quần phải gấp lên một nếp gần 4cm, mọi người động viên "Không sao, nhỏ người nhưng vẫn tươi tắn điển trai mà.". Đeo súng lục, đội mũ tai bèo nghiêm chỉnh, anh bảo tôi:

- Đi thôi!

Tôi ngớ ra, rồi hỏi: Đi đâu?

Anh ghé vào tai tôi nói nhỏ: Sang chỗ Vượng. Tôi hiểu ngay.

Thế là hai thằng bước ra cửa.

Bà bác tôi gọi giật lại: Này hai cậu, cất súng vào tủ, đã trận mạc đâu mà đeo súng ống ra đường!

Nghe cụ nói có lý, Đức Anh cười gượng, không khoe được với cô ấy, thì cất súng đi.

Màn trình diễn của phóng viên mặt trận trước người yêu hôm ấy khá xúc động.

Cô Bích Vượng, tốt nghiệp Pháp văn, về công tác ở Ban Đối ngoại Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, làm việc ở 39 phố Hàng Chuối. Còn chúng tôi đang ở cùng bà bác tại số 10 Hàng Chuối.

Từ đây đến Hội Phụ nữ không xa, Bích Vượng không dấu nổi ngạc nhiên và bối rối, vì người yêu thay đổi khác thường.

Thấy vậy, tôi gỡ bí cho cô: Đức Anh sắp đi Quảng Trị. Quân trang, quân dụng của đoàn tập kết bên anh. Em xin phép sang số 10 Hàng Chuối nhé.

Vượng lên gác báo cáo với lãnh đạo. Thế là ba chúng tôi trở lại nhà bà bác. Số 10 Hàng Chuối là nơi tiễn chân người ra trận.

Hôm Đức Anh lên đường, gần như một cuộc hành quân bí mật. Anh đi xe của nhóm “chính qui” gồm các phóng viên được phiên chế theo bộ đội chủ lực, còn anh em khác đi theo nhóm “Nổi dậy”- mũi dân sự.

Cặp đôi Đức Anh (tin) - Hồng Thụ (ảnh) đi theo Trung đoàn 48, Sư đoàn 390. Đức Anh có bài về: “Cuộc chiến đấu bên cầu Quảng Trị”, “Đánh chiếm sân bay Ái Tử”, “Giải phóng thị xã Quảng Trị”… Cam go nhất là 15 ngày đêm trụ lại ở Trà Liên, Thạch Hãn đúng vào dịp bảo vệ Thành cổ Quảng trị. Hai nhà báo được cán bộ cơ sở dẫn tới tạm trú ở nhà một lính Sài Gòn vừa mới đầu hàng. Hai ông băn khoăn, thoáng chút lo lắng. Không biết người lính này tốt xấu ra sao. Hàng ngày anh ta tỏ ra thân thiện, nấu cơm nước đầy đủ. Đến ngày cuối cùng không có chuyện phản trắc nào xẩy ra. Hai nhà báo thầm cảm phục an ninh cơ sở của ta, và nhận ra rằng, nhiều lính Sài Gòn bị ép cầm súng, chứ họ không có thâm thù cách mạng. Thậm chí nhiều người còn có cha, mẹ, anh, em bên chúng ta.

Chiến dịch giải phóng Quảng Tri thu hút gần 20 phóng viên tin, ảnh, kỹ sư và kỹ thuật viên thu phát tin ảnh. Lương Nghĩa Dũng, phóng viên ảnh và một cán bộ Phòng Thông tấn quân sự hy sinh, biên tập viên ảnh Vũ Tín bị thương mất một chân, Xuân Lâm, Hồng Thụ (ảnh) bị mảnh đạn pháo găm vào người, còn Trương Đức Anh cũng bị mảnh đạn pháo găm vào đầu.

Vết thương đó đã níu chân người phóng viên năng nổ này ở lại tuyến sau. Cơ quan xếp anh vào Phòng Đào tạo - Bồi dưỡng nghiệp vụ. Tự nhiên nhà báo Trương Đức Anh có nghề thứ hai, nghề Nhà giáo Thông tấn. Từ năm 1975, sau giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhiệm vụ của Thông tấn, báo chí trong thời bình khác nhiều thời chiến, Trương Đức Anh được lãnh đạo cơ quan giao nhiệm vụ lên phương án triển khai công tác tổ chức nhân sự các phân xã trong nước, và các phân xã nước ngoài, điều chuyển cán bộ, phóng viên cho phù hợp với yêu cầu công tác, và nguyện vọng cá nhân để phát huy tối đa sức mạnh của toàn nghành.

Nhu cầu đào tạo phóng viên biên tập viên tin, ảnh để thay thế những người mất sức, về hưu, hoặc chuyển đổi công tác vẫn là vấn đề cấp bách. Vì cho tới những năm 90 của thế kỷ trước, chúng ta chưa có đủ các trường, lớp bậc đại học báo chí cung ứng cho hệ thống truyền thông toàn quốc. Các sinh viên đại học từ các ngành nghề khác nhau muốn trở thành phóng viên TTXVN đều phải qua các lớp đào tạo của thày Trương Đức Anh.

Đặc biệt về nhiếp ảnh, khi ấy chúng ta mới có một bộ giáo trình thực hành cơ bản được biên soạn từ những năm chiến tranh, giờ đây phải mở rộng và nâng cao thì vẫn trống. Các ông Hoàng Tư Trai, Lê Lâm, Trương Đức Anh và cán bộ phòng Đào tạo - Bồi dưỡng đã liên hệ với các nhà báo có ngoại ngữ, các nhà nhiếp ảnh từng học ở Cộng hòa Dân chủ Đức, ở Liên Xô để dịch và viết về những vấn đề cơ bản của Ảnh báo chí và Ảnh Nghệ thuật.