Từ di sản UNESCO đến động lực phát triển

Đông đảo du khách đến viếng Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam năm 2026. Ảnh: MINH QUÂN

Giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ

Những ngày này, không khí Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam nhộn nhịp tại 2 phường Vĩnh Tế, Châu Đốc. Dòng người từ các nơi tấp nập đổ về Miếu Bà để khấn nguyện, cầu may mắn, bình an. Chị Trương Thị Ngọc My, ngụ phường Tân Thành (Cà Mau) chia sẻ: “Năm nào gia đình tôi cũng đi Vía Bà để cầu bình an, dù chặng đường từ Cà Mau đến đây khá xa”.

Theo chị My, có năm chị đi đúng vào các ngày chính của lễ hội. Được thắp nén hương trong thời khắc lễ tắm Bà diễn ra, chị rất vui. Năm nay, do bận việc nhà nên chị không viếng vào các ngày diễn ra lễ trọng, mà đến trước. Tuy nhiên, chị không thấy băn khoăn bởi Vía Bà là cả “mùa”, không chỉ một vài ngày. “Qua báo, đài, tôi được biết Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại. Dù không phải người An Giang, nhưng tôi cũng chia sẻ niềm vui vì cũng đến tham gia lễ hội này hằng năm”, chị My nói.

Ông Nguyễn Phúc Hoan - Trưởng Ban Quản trị Lăng miếu Núi Sam cho biết, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam là Di sản văn hóa phi vật thể thứ 16 của Việt Nam được UNESCO ghi danh và là Di sản văn hóa phi vật thể thứ hai của khu vực phía Nam. Đây cũng là lễ hội truyền thống đầu tiên của đồng bằng sông Cửu Long được đón nhận vinh dự này. “Việc được ghi danh không chỉ khẳng định giá trị và tầm vóc của di sản mà còn góp phần nâng cao vị thế văn hóa của vùng đất Vĩnh Tế, Châu Đốc nói riêng và An Giang nói chung. Qua đó, quảng bá hình ảnh vùng đất, con người và những giá trị văn hóa đặc sắc của An Giang đến với du khách cùng bạn bè quốc tế”, ông Hoan nói.

Di sản mở thêm cơ hội phát triển

Nói về sự lan tỏa của Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam sau khi được UNESCO ghi danh, ông Nguyễn Phúc Hoan nhận định: “Chúng tôi thấy rõ sự thay đổi của người dân trong nhận thức về di sản. Người dân địa phương, nhất là thế hệ trẻ khi đến với lễ hội, đến Miếu Bà luôn thể hiện sự trang nghiêm và văn minh. Đây không chỉ là thể hiện lòng thành kính đối với Chúa Xứ Thánh Mẫu mà còn minh chứng cho niềm tự hào của mỗi người đối với di sản của quê hương được thế giới công nhận”.

Ông Hoan cho biết, sau khi Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam được UNESCO ghi danh, lượng du khách hành hương đến với núi Sam ngày càng tăng. Du khách đến đây ngoài việc chiêm bái, còn để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và những giá trị nhân văn sâu sắc của lễ hội. Đây chính là cơ sở khẳng định giá trị trường tồn của một di sản thuộc về cộng đồng.

Bên cạnh giá trị văn hóa tâm linh, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân địa phương. Với lượng du khách hành hương trên 5 triệu lượt mỗi năm, lễ hội góp phần quan trọng vào việc phát triển các dịch vụ lưu trú, ăn uống và nhiều hoạt động phục vụ du khách, tạo thêm nhiều việc làm cho người dân địa phương.

Hiện nay, Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Tế đang triển khai kế hoạch phát triển du lịch tâm linh kết hợp du lịch sinh thái tại địa phương. Theo đó, phường sẽ tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân đầu tư, phát triển các sản phẩm, dịch vụ du lịch trên địa bàn. Đồng thời, thực hiện tốt công tác quy hoạch, quản lý xây dựng, tài nguyên, môi trường và phát triển cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng, chỉnh trang đô thị nhằm hiện thực hóa mục tiêu này.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Tế Ngô Thị Mỹ Ngọc, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam đã trở thành nền tảng, động lực để địa phương hướng đến mục tiêu trở thành đô thị di sản của An Giang. “Từ giá trị văn hóa to lớn của lễ hội, chúng tôi phối hợp với Ban Quản trị Lăng miếu Núi Sam cùng các sở, ngành tỉnh nhằm bảo vệ tính nguyên bản và yếu tố gốc của di sản. Đây là nhiệm vụ then chốt để giữ gìn bản sắc của di tích cấp quốc gia và Di sản văn hóa phi vật thể nhân loại để mỗi người dân, du khách khi đến Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, đến với vùng đất Vĩnh Tế sẽ cảm nhận đầy đủ giá trị của một lễ hội trăm năm, gắn liền với quá trình khai mở vùng đất biên cương của Tổ quốc”, bà Ngô Thị Mỹ Ngọc chia sẻ.

MINH QUÂN