Hầu hết học sinh THPT ở các đô thị lớn đều tập trung học IELTS để được điểm ưu tiên khi xét tuyển vào đại học. Ảnh: NHẬT THỊNH
10 năm IELTS xuất hiện trong tuyển sinh đại học
Nếu như năm 2025 và các năm trước, Trường đại học Giao thông vận tải cho phép thí sinh (TS) xét tổ hợp có môn tiếng Anh có thể sử dụng chứng chỉ IELTS từ 5.0 trở lên thay thế cho điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT môn tiếng Anh (5.0 tương đương 8 điểm; 5.5 là 8,5 điểm; 6.0 là 9 điểm, 6.5 là 9,5 điểm và từ 7.0 trở lên là 10 điểm); thì năm 2026 trường này không còn sử dụng IELTS quy đổi thành điểm môn tiếng Anh để xét tuyển.
Chứng chỉ IELTS bắt đầu được áp dụng vào năm 2015 khi Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép IELTS từ 3.5 hoặc tương đương có thể thay thế cho môn ngoại ngữ và được tính thành điểm 10 môn ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp. Đến năm 2016, Bộ nâng điểm IELTS tối thiểu lên thành 4.0. Cũng năm này, Trường đại học Sư phạm kỹ thuật TP.HCM (nay là Trường đại học Kỹ thuật công nghệ TP.HCM) bắt đầu đưa IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế khác vào đề án tuyển sinh đại học. Theo đó, trường mở rộng ưu tiên xét tuyển thẳng đối với học sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với số điểm cao. Đồng thời trường cũng sử dụng tối đa 20% chỉ tiêu các ngành đào tạo chất lượng cao giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh để xét tuyển thẳng TS có chứng chỉ IELTS từ 5.5 trở lên.
Năm 2017, đại học Kinh tế quốc dân cũng đưa IELTS vào đề án tuyển sinh ở phương thức xét tuyển kết hợp, với mức điểm yêu cầu là 6.5 trở lên hoặc tương đương. Những năm sau đó, nhiều trường đại học bắt đầu sử dụng IELTS để xét tuyển theo hình thức quy đổi thành điểm thi tốt nghiệp, hoặc là điều kiện bắt buộc ở một số ngành, hoặc tính thành điểm khuyến khích...
Ngoại ngữ, đặc biệt tiếng Anh, xuất hiện trong nhiều tổ hợp môn xét tuyển của các trường đại học. Ảnh: Nhật Thịnh
Lợi thế quá lớn trong xét tuyển
Việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ IELTS trong tuyển sinh đại học trong nhiều năm qua đã gây ra nhiều ý kiến tranh luận về những mặt tích cực và bất cập của nó. Tích cực là mở ra nhiều cơ hội cho TS giỏi ngoại ngữ, đồng thời trường đại học cũng tuyển chọn được người học có năng lực ngoại ngữ, nhưng bất cập ở chỗ gây bất bình đẳng trong tuyển sinh, khi TS ở vùng sâu, vùng xa không có điều kiện học và thi IELTS sẽ gặp nhiều thiệt thòi.
Đặc biệt, đến năm 2025 bộc lộ bất cập lớn khi đề thi tiếng Anh được đánh giá là khó, chỉ có 141 TS đạt điểm 10 nhưng có đến hàng chục ngàn TS có chứng chỉ IELTS sẽ đạt điểm tương tự nếu quy đổi ra điểm tiếng Anh theo bảng quy đổi của các trường đại học (có trường quy định IELTS 6.0 - 6.5 được quy đổi thành 10 điểm).
Số lượng TS sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để xét tuyển năm 2025 cũng tăng vọt. Ví dụ Học viện Ngân hàng có 13.000 TS nộp chứng chỉ ngoại ngữ, tăng hơn gấp đôi so với năm 2024. đại học học Bách khoa Hà Nội cũng có khoảng 13.000 TS sử dụng IELTS để đăng ký xét tuyển, con số này ở đại học Kinh tế quốc dân là 22.000, cả 2 đơn vị đều tăng 1,5 lần so với năm trước. Trong khi đó, Trường đại học Công nghiệp TP.HCM có 8.000 TS nộp IELTS, TOEIC và TOEFL, tăng 2,6 lần. Trường đại học Kinh tế - Luật (đại học Quốc gia TP.HCM) có 8.900 TS, tăng 4 lần. Có 2.000 TS nộp chứng chỉ ngoại ngữ vào Trường đại học Y - Dược TP.HCM, tăng 700 TS so với năm trước đó, còn tại Trường đại học Công thương TP.HCM con số này là 2.500, tăng 900 so với năm 2024.
Nhìn vào bảng quy đổi điểm IELTS ra điểm thi môn tiếng Anh của các trường đại học, có thể thấy quy định của mỗi trường khác nhau khiến các thang điểm quy đổi rất khác nhau.
Chẳng hạn IELTS 4.0 tại Học viện Nông nghiệp VN được tính là 6 điểm, nhưng tại đại học Phenikaa lại tính 7,5 điểm, Trường đại học Phan Châu Trinh lên tới 8 điểm. Hoặc các trường thuộc đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Báo chí tuyên truyền, đại học Kinh tế TP.HCM, Trường đại học Xây dựng Hà Nội, Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, Trường đại học Sài Gòn, Trường đại học Tài chính-Marketing... phải có IELTS 7.0 trở lên mới được quy đổi thành 10 điểm; nhưng tại các trường đại học Thương mại, Lâm nghiệp, Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên, Nha Trang, Học viện Nông nghiệp VN... thì 6.0 đã được tính thành 10 điểm...
Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định năm 2025 tổng số điểm cộng từ 3 loại điểm: điểm ưu tiên khu vực, điểm ưu tiên đối tượng và điểm khuyến khích (học sinh có thành tích đặc biệt hoặc có chứng chỉ ngoại ngữ) tối đa là 3. Một TS khu vực 3 không thuộc ưu tiên đối tượng và không có điểm ưu tiên khu vực, nếu có chứng chỉ IELTS, cũng có thể được điểm cộng là 3.
Năm 2025, Trường đại học Thương mại vừa tính điểm quy đổi, vừa cộng điểm khuyến khích cho TS, với mức quy đổi IELTS 5.0 là 10 điểm và điểm khuyến khích là 0,5.
Học sinh ở các đô thị lớn có điều kiện học tiếng Anh tốt hơn. Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Nên điều chỉnh ra sao?
Thạc sĩ Phạm Doãn Nguyên, Phó hiệu trưởng Trường đại học Hoa Sen, nhận định: "Chúng ta có thể thấy học IELTS giúp nâng cao khả năng tư duy phản biện, năng lực ngôn ngữ, tạo nhiều thuận lợi trong học tập và làm việc sau này. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó, ưu tiên IELTS trong xét tuyển khiến học sinh quá tập trung vào ngôn ngữ mà xao nhãng các môn học khác, dẫn đến tình trạng học lệch, học tập trung vào "mẹo" để đối phó các kỳ thi IELTS".
Theo thạc sĩ Nguyên, một TS giỏi IELTS đến đâu, nếu thiếu tố chất phù hợp với ngành nghề vẫn sẽ gặp khó khăn khi theo học chuyên môn ở bậc đại học. Đặc biệt, sự bất công sẽ xảy ra đối với TS vùng sâu, vùng xa, vì những TS này dù được cộng điểm ưu tiên (cao nhất 0,75 điểm) cũng không bù đắp nổi so với mức chênh lệch mà IELTS mang lại.
Thạc sĩ Nguyễn Minh Trí, Giám đốc Chương trình ngôn ngữ Anh Trường đại học Hoa Sen, cũng nhận định học sinh vùng sâu, vùng xa hoặc những em có hoàn cảnh kinh tế khó khăn sẽ gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận với việc học và thi IELTS khi đội ngũ giảng viên có chuyên môn giảng dạy IELTS tại địa phương còn hạn chế, chi phí học và thi IELTS lại khá cao nên rất thiệt thòi.
Vì thế, tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, cho rằng không nên để chứng chỉ ngoại ngữ ảnh hưởng, tác động quá lớn đến tuyển sinh, gây bất công cho TS không đủ điều kiện học và thi IELTS. "Nên bỏ cộng điểm cho TS có chứng chỉ IELTS, chỉ nên sử dụng chứng chỉ này quy đổi sang điểm thi tiếng Anh, nhưng Bộ Giáo dục và Đào tạo nên xem xét để đưa ra khung quy đổi thống nhất, tránh mỗi trường một thang điểm quy đổi khác nhau như thời gian qua. Việc thống nhất này không hề ảnh hưởng đến mục tiêu lựa chọn TS của mỗi trường", ông Nhân nói.
Ở góc độ khác, thạc sĩ Trương Thị Ngọc Bích, Giám đốc Trung tâm Thông tin - truyền thông Trường đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM, nhìn nhận các trường chú trọng dùng IELTS vào xét tuyển là phù hợp với xu thế của giáo dục đại học. "Tuy nhiên, việc các trường đánh giá cao chứng chỉ IELTS sẽ khiến TS có tâm lý muốn vào một ngành nào đó chỉ cần có điểm IELTS tốt, vô tình bỏ qua kết quả các môn khác. Việc chú trọng tính công bằng trong tuyển sinh cũng phải được thực hiện trong xét tuyển, không thể để tình trạng mỗi trường có mức điểm quy đổi IELTS khác nhau. Muốn vậy cần có một quy định chung về quy đổi mức điểm IELTS", bà Bích nhận định.
Theo thạc sĩ Phạm Doãn Nguyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên có quy định cụ thể về việc quy đổi điểm IELTS, bao gồm quy định về quy đổi điểm trần, quy đổi cụ thể với điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm trong học bạ THPT, điểm môn tiếng Anh trong xét tuyển đại học nhằm tạo ra sự công bằng. "Khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra một khung quy đổi thống nhất sẽ đảm bảo tính công bằng, tránh việc các trường đua nhau hạ thấp hoặc nâng cao điểm chuẩn do quy đổi IELTS, giúp học sinh dễ dàng định hướng và giảm bớt căng thẳng khi làm hồ sơ đăng ký xét tuyển", thạc sĩ Nguyên đề xuất.
Đọc nhiều
