Vì sao năm nay không có ngày 30 Tết, nghi lễ cúng giao thừa có khác?

Trong 8 năm liên tiếp, từ 2025 đến 2032, tháng Chạp sẽ chỉ có 29 ngày và giao thừa sẽ rơi vào ngày 29 Tết Nguyên đán thay vì ngày 30 như nhiều năm.

Giao thừa Tết Nguyên đán 2026 sẽ diễn ra vào đêm thứ hai, ngày 16/2 dương lịch, tức 29 tháng Chạp năm Ất Tỵ.

Từ năm 2026 đến năm 2032, giao thừa năm nào cũng sẽ diễn ra vào ngày 29 tháng Chạp, không có ngày 30. Nhiều người vì thế cảm thấy Tết ngắn hơn, mọi việc chuẩn bị cho ngày Tết vì thế trở nên tất bật, gấp gáp hơn.

Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Trọng Tuệ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kiến trúc và Văn hóa phương Đông cho hay, việc Tết nhiều năm liền không có ngày 30 xuất phát từ công thức tính lịch pháp.

Theo cách tính lịch pháp âm lịch, ngày mùng 1 mỗi tháng được bắt đầu từ điểm sóc (điểm mà Mặt Trời, Mặt Trăng, Trái Đất thẳng hàng). Thời gian của một tháng sẽ bắt đầu từ điểm sóc này đến điểm sóc kế tiếp.

Do chu kỳ thực của Mặt Trăng là xấp xỉ 29,5 ngày và số ngày trong tháng được làm tròn. Vì vậy có thể làm tròn lên 30, hoặc làm tròn xuống 29 ngày và phát sinh tháng đủ (30 ngày) tháng thiếu (29 ngày).

Do trùng hợp về mặt toán học, nên từ năm 2025 đến 2032 sẽ liên tục xuất hiện tháng 12 âm lịch chỉ có 29 ngày.

Người dân vui xuân đón Tết (Ảnh minh họa: Trịnh Nguyễn).

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Trọng Tuệ, việc 8 năm liền không có ngày 30 Tết chỉ là một hiện tượng bình thường của lịch pháp, là yếu tố toán học thuần túy. Việc này hoàn toàn không ảnh hưởng đến các yếu tố trong văn hóa tâm linh hay các nghi lễ trong dịp Tết trong đó có nghi lễ cúng tất niên, giao thừa.

Ở các năm bình thường, trước đây cũng từng nhiều lần xuất hiện tháng 12 có ngày 29 Tết mà không có ngày 30 Tết. Trong lịch sử, các chuỗi chu kỳ trùng lặp nhiều năm không có ngày 30 Tết cũng rất nhiều, không phải là hiếm.

Theo nhà nghiên cứu Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), âm lịch được tính theo chu kỳ quay của Mặt Trăng. Ánh sáng của Mặt Trăng mà chúng ta nhìn thấy là nhờ sự phản xạ lại một phần ánh sáng nhận được từ Mặt Trời.

Vì Mặt Trăng di chuyển quanh Trái Đất nên không phải chúng ta luôn nhìn thấy toàn bộ mặt được chiếu sáng. Vì vậy nên có hiện tượng tròn, khuyết… của Mặt Trăng.

Chu kỳ pha (chu kỳ thời gian Mặt Trăng hoàn thành một vòng quay quanh Trái Đất và trở lại trạng thái ban đầu) không phải đúng 30, cũng không phải đúng 29 ngày mà là xấp xỉ 29,53 ngày.

"Điều này có nghĩa là thời điểm Mặt Trăng hoàn toàn tròn lần này tới điểm hoàn toàn tròn tiếp theo là khoảng 29,53 ngày. Vậy nên các tháng âm lịch thay phiên nhau có 29 hoặc 30 ngày để bù trừ sao cho khớp với chu kỳ", ông Sơn nói.

Sự trùng hợp 8 năm không có ngày 30 Tết không gây ảnh hưởng tới chu kỳ thời tiết, có chăng chỉ liên quan tới thói quen sinh hoạt và các hoạt động chuẩn bị cho những ngày Tết.

Các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng, bản chất của Tết không nằm ở số ngày nhiều hay ít, mà ở tinh thần sum vầy, sự hướng về gia đình và những giá trị tốt đẹp của năm mới.

Khi mỗi người chủ động sắp xếp, chuẩn bị từ sớm, thì dù giao thừa diễn ra vào ngày 29 hay 30, ý nghĩa thiêng liêng của Tết Nguyên đán vẫn được giữ trọn vẹn.

Theo Dân Trí