“Chạm” để xem văn hóa Óc Eo

26/01/2026 - 05:00

 - Đến nhà trưng bày văn hóa Óc Eo do Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo quản lý, chỉ với thao tác chạm vào mã QR gắn trên một tấm biển hay hiện vật, du khách có thể biết được rất nhiều thông tin liên quan.

Bảo vật quốc gia Mộ và Gò Cây Trâm được giới thiệu song ngữ Việt - Anh cùng mã QR thông tin hiện vật tại Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo. Ảnh: LÊ TRUNG HIẾU

Anh Phạm Văn Tùng - Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ và Bảo tàng - Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo cho biết, Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo đang trưng bày hơn 3.350 hiện vật gốc, trong đó có 4 bảo vật quốc gia thuộc nền văn hóa Óc Eo gồm: Phù điêu Phật Linh Sơn Bắc, nhẫn Nandin Giồng Cát, đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc, Mộ và Gò Cây Trâm.

Mỗi hiện vật đều hội tụ những tinh hoa về văn hóa, tín ngưỡng phong phú và độc đáo của cư dân Phù Nam xưa. Hầu hết các hiện vật trong nhà trưng bày được áp dụng công nghệ số hóa bằng mã QR thuyết minh tự động. “Ngoài những tài liệu, hiện vật được thuyết minh bằng tiếng Việt, chúng tôi còn xây dựng nội dung bằng các ngôn ngữ như Anh, Nhật, Hàn… để phục vụ du khách quốc tế đến tham quan và tìm hiểu về nền văn hóa Óc Eo”, anh Phạm Văn Tùng nói.

Bảo vật quốc gia Phù điêu Phật Linh Sơn Bắc được giới thiệu song ngữ Việt - Anh cùng mã QR tại Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo. Ảnh: LÊ TRUNG HIẾU

Chị Nguyễn Thị Như Ý, ngụ phường Châu Phú chia sẻ: “Trước đây, tôi và gia đình có đến tham quan khu di tích Óc Eo, khi đó chỉ nghe thuyết minh viên giới thiệu khái quát về di tích và các hiện vật. Nhưng giờ đây, với việc sử dụng điện thoại thông minh để quét mã QR, mọi người có thể chủ động tham quan, tìm hiểu những thông tin chi tiết về hiện vật”.

Theo chị Trang Thị Mỹ Linh, thuyết minh viên Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo, nhiều giáo viên tổ chức hoạt động ngoại khóa đã chia sẻ, việc số hóa di tích rất có ích trong giảng dạy và học tập. Giáo viên có thêm nguồn học liệu sinh động cung cấp cho học sinh trong quá trình giảng dạy, còn học sinh có thể tìm hiểu, tự học, mở rộng kiến thức chân thực hơn.

Để đổi mới công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di tích, Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo tích cực triển khai ứng dụng công nghệ số. Ngoài việc triển khai mã QR đối với các hiện vật được trưng bày tại Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo, Ban Quản lý còn ứng dụng công nghệ 3D, VR 360 - tham quan thực tế ảo… tại 7 điểm di tích trọng điểm trong Khu di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê gồm: Linh Sơn Cổ Tự, Linh Sơn Nam, Linh Sơn Bắc, Gò Sáu Thuận, Gò Út Trạch, Gò Cây Thị, Gò Giồng Cát… giúp du khách tham quan các di tích trên nền tảng số, tương tác với hiện vật 3D chi tiết, khám phá không gian từ mọi góc độ (360o) và tiếp cận thông tin đa ngôn ngữ.

Phó Giám đốc Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo Nguyễn Xuân Bằng cho biết, việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số giúp công tác quản lý, bảo tồn di sản, quảng bá hiệu quả, tiết kiệm chi phí và tăng cường giáo dục trải nghiệm mà không cần đến tận nơi. Từ hiệu quả của việc số hóa đối với các di tích giúp du khách hiểu sâu hơn về giá trị di sản văn hóa Óc Eo, lan tỏa giá trị di sản văn hóa sâu rộng đến đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Thời gian tới, Ban Quản lý di tích văn hóa Óc Eo từng bước ứng dụng công nghệ thông tin vào số hóa di tích, di vật để phục vụ công tác quản lý hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu về lưu trữ và khai thác theo tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, thiết lập hệ thống camera giám sát tại các điểm di tích trọng yếu phục vụ công tác quản lý, quảng bá hình ảnh di tích; xây dựng và nâng cấp trang thông tin điện tử tích hợp đa phương tiện và song ngữ (Việt - Anh); tiếp tục duy trì hoạt động và nâng cao chất lượng Fanpage của đơn vị bằng nhiều hình thức, bảo đảm thông suốt thông tin trong nội bộ và mạng xã hội.

Nền văn hóa Óc Eo tồn tại từ thế kỷ I đến thế kỷ VII được hình thành từ các yếu tố nội sinh và ngoại sinh, trong đó các yếu tố nội sinh được hiểu là cơ tầng văn hóa bản địa từ trước đó, tức là giai đoạn tiền Óc Eo, còn yếu tố ngoại sinh được hiểu là các tác nhân kinh tế, văn hóa đến từ bên ngoài. Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê có giá trị lịch sử, khảo cổ đặc biệt quan trọng, đang được đề cử công nhận Di sản thế giới.

LÊ TRUNG HIẾU