Âm nhạc truyền thống trở lại giảng đường

Nghệ nhân ưu tú Đặng Hoàng Linh (bên trái) hòa tấu bản “Dạ cổ hoài lang” cùng Nghệ nhân Nguyễn Văn Hây. Ảnh: GIA KHÁNH

Một buổi tối cuối tuần, Nghệ nhân ưu tú Đặng Hoàng Linh ôm cây đờn kìm, hòa nhịp cùng thanh âm của đờn guitar cổ trong tay Nghệ nhân đờn ca tài tử Nguyễn Văn Hây, mang đến cho sinh viên Trường Đại học An Giang giai điệu “Dạ cổ hoài lang” nguyên bản nhất. Hội trường chỉ toàn thanh niên tuổi đôi mươi ngồi im phăng phắc như nuốt từng thanh âm của quá khứ, như chạm đến hồn cốt của người miền Nam. “Nếu âm nhạc phương Tây có đồ, rê, mi, pha, son, la, si thì âm nhạc dân tộc mình có hò, xự, xang, xê, cống. Năm cung này chỉ cần biến âm, lên xuống, bổng trầm đã cho ra nhiều âm điệu khác nhau, truyền tải tâm tư một cách sâu sắc, gần gũi”, ông Linh vừa giải thích vừa thị phạm trên cây đờn kìm thân thuộc của mình.

Theo dòng chia sẻ của ông Linh, mọi người như thấy được cậu bé Sáu Lơn (tên thường gọi của Nghệ nhân ưu tú Đặng Hoàng Linh) lớn lên trong tiếng đờn thấm đẫm tình quê của cha, rồi mang ngọn lửa ấy cháy suốt cuộc đời nghệ thuật của mình. Âm nhạc dân gian “đi vào trong máu” theo cách ví von của ông, bền bỉ trải qua thăng trầm. Chính những người tâm huyết như ông đã góp phần đưa Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2013.

Nhưng khi tuổi đời lẫn tuổi nghề ngày càng cao, ông càng lo lắng thiếu vắng lực lượng kế thừa. Thế hệ trẻ dường như bớt mặn mà với âm nhạc truyền thống, có xu hướng tiếp cận với âm nhạc thế giới mạnh mẽ hơn. “Từ năm 2017, vợ chồng tôi mở lớp dạy học đờn ca tài tử miễn phí cho thiếu nhi, sau này mở rộng ra cho tất cả ai đam mê loại hình này. Cứ sáng chủ nhật hằng tuần, căn nhà tôi lại mở rộng cửa chào đón người yêu nhạc. Từ đây, nhiều bạn trẻ đã thành công ở các cuộc thi lớn, nhỏ, thành danh ở nhiều sân khấu âm nhạc. Tôi chỉ mong ngày càng có thêm người tìm đến để tiếng đờn không bị mai một”, ông Linh bày tỏ.

Kết thúc phần trình diễn và gửi gắm lời mời đến sinh viên, Nghệ nhân Đặng Hoàng Linh, nghệ nhân Nguyễn Văn Hây trở về chỗ ngồi, lắng nghe tiếng đàn hát của sinh viên trong Đêm gala “Dạ khúc dân tộc - Hồn Việt”. Chương trình do Câu lạc bộ Âm nhạc phối hợp Câu lạc bộ Giới thiệu sách Trường Đại học An Giang tổ chức. Anh Lê Quốc Khanh - Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam Trường Đại học An Giang cho biết: “Việc kết hợp hoạt động giữa 2 câu lạc bộ cho ra một màu sắc nghệ thuật rất độc đáo, quảng bá văn hóa 3 miền của đất nước đến đông đảo sinh viên tỉnh nhà. Các bạn sẽ có cái nhìn tổng quan về nền văn hóa, âm nhạc rất phong phú mà cha ông đã gầy dựng; là giá trị cần được giữ gìn, phát huy cho mai sau”.

Ý tưởng của sinh viên được thể hiện khá trọn vẹn, giúp người xem cảm nhận được miền Bắc trầm lắng với những dư âm ngàn năm văn hiến, qua miền Trung lắng sâu, da diết trong từng nhịp thở của thời gian, đến miền Nam phóng khoáng, rộn ràng và chan chứa nghĩa tình… “Âm nhạc Việt Nam là một hành trình dài dọc theo chiều đất nước, mỗi miền không chỉ mang một giai điệu riêng mà còn gửi gắm trong đó cả tâm hồn, ký ức và nét đẹp văn hóa đặc trưng. Các cháu biết chắt lọc, tìm hiểu và trình diễn như thế này rất đáng quý”, bà Lê Thị Mỹ Duyên, ngụ phường Long Xuyên chia sẻ, khi dõi theo con trai biểu diễn trong chương trình.

Góp thêm sắc màu bằng những làn điệu dân ca ru con 3 miền, ca sĩ Cẩm Hồng cũng không giấu được niềm tự hào khi thấy con mình - sinh viên Trương Kiện hòa tấu piano, saxophone trong suốt chương trình gala. “Tôi nhớ hồi xưa cũng từng “máu văn nghệ” khi làm sinh viên, nay con tôi cũng thế. Mong rằng, các bạn trẻ luôn có môi trường giải trí lành mạnh, gắn bó với văn hóa dân tộc để bồi đắp thêm tình yêu quê hương, đất nước”, ca sĩ Cẩm Hồng xúc động nói.

Rời đêm biểu diễn, điều đọng lại sâu sắc trong tôi là cách những giá trị truyền thống đang được “đánh thức” trong môi trường học đường. Giữa nhịp sống hiện đại với vô vàn lựa chọn giải trí, việc sinh viên chủ động tìm về âm nhạc truyền thống cho thấy một tín hiệu đáng mừng. Các bạn không chỉ tiếp nhận mà còn tìm tòi làm mới, sáng tạo để âm nhạc dân tộc trở nên gần gũi hơn với đời sống hôm nay. Những tiếng đàn, lời ca như một cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại. Chắc chắn rằng, khi giới trẻ hiểu, cảm nhận rõ và tự hào về di sản, họ sẽ trở thành những “người giữ lửa” bền bỉ nhất.

GIA KHÁNH