Chặn dòng tiền lừa đảo trên không gian mạng: Cuộc chiến không thể chậm

Người dân cần cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo qua mạng khi giao dịch trực tuyến.

Một buổi sáng cuối tháng 4/2026, bà N.T.H, ngụ phường Rạch Giá (tỉnh An Giang) hớt hải đến ngân hàng với mong muốn chuyển 30 triệu đồng theo yêu cầu của người tự xưng là cán bộ điều tra.

Qua điện thoại, đối tượng thông báo bà H. liên quan đến một vụ án rửa tiền, yêu cầu giữ bí mật và chuyển toàn bộ tiền để phục vụ xác minh. Chỉ đến khi giao dịch viên phát hiện dấu hiệu bất thường, kiên trì giải thích và phối hợp cơ quan công an can thiệp, bà mới bừng tỉnh, tránh được thiệt hại đặc biệt lớn.

Đó chỉ là một trong nhiều tình huống đang diễn ra hàng ngày. Không ít trường hợp khác đã không may mắn như vậy, mất từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng vì tin vào các cuộc gọi giả danh công an, viện kiểm sát, nhân viên ngân hàng, hoặc các chiêu trò tuyển cộng tác viên, đầu tư lợi nhuận cao, nhận quà, khóa tài khoản ngân hàng...

Thực tế, hầu hết các vụ lừa đảo trực tuyến đều thông qua tài khoản thanh toán hoặc ví điện tử. Tình trạng mua bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng vẫn diễn ra phức tạp.

Đáng lo ngại hơn, các đối tượng thành lập doanh nghiệp "ma" để mở tài khoản nhận tiền lừa đảo; tuyển người mở tài khoản chính chủ phục vụ chuyển tiền trái phép; thậm chí phát triển giải pháp rửa tiền tự động nhằm vượt qua hệ thống xác thực sinh trắc học của ngân hàng. Bên cạnh đó, còn xuất hiện thủ đoạn lợi dụng công nghệ thanh toán không tiếp xúc (NFC) để thực hiện giao dịch trái phép ở nước ngoài, chiếm đoạt tài sản của khách hàng.

Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 15 và Công an tỉnh An Giang ký kết Quy chế phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn hoạt động tiền tệ - ngân hàng.

Phó Trưởng Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh An Giang Nguyễn Viết Đông cho rằng, tội phạm công nghệ cao hiện không chỉ nhắm vào người cao tuổi hay người thiếu hiểu biết về công nghệ, mà bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân nếu mất cảnh giác. Các đối tượng liên tục thay đổi phương thức, lợi dụng tâm lý lo sợ, lòng tham hoặc sự thiếu kiểm chứng của người dân để dẫn dụ chuyển tiền vào các tài khoản do chúng kiểm soát. Vì vậy, phòng ngừa từ sớm, từ xa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất.

Theo ông Nguyễn Viết Đông, ngân hàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc chặn dòng tiền phạm tội. Ngoài việc tăng cường định danh và xác thực khách hàng, các tổ chức tín dụng cần đầu tư hệ thống cảnh báo sớm, giám sát giao dịch bất thường, phối hợp nhanh với lực lượng công an khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn; đồng thời siết chặt quản lý hoạt động cho vay trực tuyến, ngăn chặn việc lợi dụng các nền tảng tài chính để phục vụ “tín dụng đen” và rửa tiền.

Hiệu quả phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 15 và Công an tỉnh An Giang đã được chứng minh bằng những con số cụ thể. Thời gian qua, Công an tỉnh phối hợp với VietinBank, LPBank và Eximbank kịp thời ngăn chặn một vụ chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo, đồng thời hỗ trợ xử lý hai trường hợp chuyển nhầm tiền với tổng giá trị gần 700 triệu đồng.

Trong đấu tranh với “tín dụng đen”, lực lượng chức năng đã tiếp nhận, xử lý 15 vụ, liên quan 23 đối tượng; khởi tố 8 vụ với 13 bị can về hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự và xử phạt hành chính nhiều trường hợp khác.

Tuy nhiên, theo Quyền Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 15 Trần Văn Phước, cuộc chiến này sẽ không thể thành công nếu chỉ dựa vào lực lượng chức năng và hệ thống ngân hàng. Mỗi người dân cần hình thành “lá chắn số” cho chính mình bằng cách tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản; không chuyển tiền theo yêu cầu qua điện thoại hay mạng xã hội khi chưa kiểm chứng; không cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng; đồng thời chủ động báo ngay cho ngân hàng và cơ quan công an khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Bài và ảnh: AN LÂM