Có thể tránh 1/8 ca ung thư toàn cầu bằng những biện pháp đơn giản

Bệnh nhân ung thư đang điều trị tại Viện Ung bướu và sinh học phóng xạ ở thủ đô Havana (Cuba) - Ảnh: AFP

Ngày 15/10, báo Washington Post dẫn báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết có đến khoảng 12% trong số 20 triệu ca (tương đương 2,3 triệu ca) ung thư được ghi nhận kể từ năm 2024 có liên quan đến các tác nhân nhiễm trùng.

Các nhà nghiên cứu khẳng định điều này đồng nghĩa con người có thể tránh hàng triệu ca ung thư bằng những công cụ đã có sẵn, bao gồm vaccine và các biện pháp phòng ngừa khác.

Những bệnh truyền nhiễm nào liên quan đến ung thư?

Theo các chuyên gia, những tác nhân lây nhiễm hàng đầu liên quan đến ung thư bao gồm vi rút HPV, vi khuẩn Helicobater pylori (vi khuẩn HP), virus Epstein-Barr (virus thuộc họ Herpes, với tỉ lệ nhiễm trên 90% người trưởng thành toàn cầu) và vi rút viêm gan B.

Trong đó, vi rút HPV có thể gây ung thư cổ tử cung. WHO cho biết đây là loại ung thư phổ biến thứ năm ở nữ giới trên toàn cầu.

Vi khuẩn HP thường lây qua môi trường có điều kiện vệ sinh kém hoặc đồ ăn thức uống nhiễm khuẩn. Loại vi khuẩn này có thể gây nhiễm trùng dạ dày và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Virus Epstein-Barr có liên quan đến ung thư vòm họng vì có thể lây qua đường nước bọt và một số dịch cơ thể. Người mắc ung thư do vi rút này gây ra thường không biểu hiện triệu chứng rõ rệt.

Virus viêm gan B có thể lây qua đường tình dục, đường máu, dùng chung kim tiêm hoặc từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở. Tiếp xúc lâu dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Nữ sinh Pakistan được tiêm vắc xin HPV - Ảnh: AFP

Y tế thế giới giậm chân tại chỗ trong gần 10 năm?

Đáng chú ý, năm 2018, IARC cũng từng thực hiện nghiên cứu tương tự cho thấy tỉ lệ các ca ung thư liên quan đến nhiễm trùng tương đương nghiên cứu mới nhất, rơi vào khoảng 13%.

Bà Lorelei Mucci, giáo sư dịch tễ học tại Đại học Harvard, cho biết việc tỉ lệ trên về cơ bản không đổi trong suốt thời gian qua gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh.

"Điều này phản ánh thất bại của y tế công cộng, do các lý do ung thư trên đều có thể phòng ngừa bằng các biện pháp tránh lây truyền", bà Mucci khẳng định.

Bà Harriet Rumgay - nhà dịch tễ học tại IARC và cũng là một tác giả của nghiên cứu - lưu ý không nên so sánh trực tiếp hai nghiên cứu, do nghiên cứu mới nhất đã tính đến nhiều loại ung thư liên quan đến bệnh truyền nhiễm hơn. Dù vậy, bà đồng tình rằng nhìn chung các xu hướng vẫn không đổi.

Để phòng ngừa những nguy cơ trên, Viện Nhi khoa Mỹ khuyến cáo trẻ em từ 9 – 12 tuổi nên được cho đi tiêm vắc xin để giảm nguy cơ dính vi rút và vi khuẩn truyền nhiễm. Người lớn vẫn có thể tiêm vắc xin HPV, song hiệu quả phòng bệnh giảm dần theo độ tuổi.

Bên cạnh vắc xin, bao cao su cũng giúp giảm nguy cơ lây các bệnh qua đường tình dục, còn tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư ở cổ tử cung.

Đối với viêm gan B, viện lưu ý mọi trẻ sơ sinh cần phải được tiêm mũi đầu tiên trong vòng 24 giờ sau sinh. Sau đó trẻ phải được tiêm thêm 2 mũi nữa để có miễn dịch lâu dài.

Theo Báo Tuổi Trẻ