Gỡ khó để phát triển logistics

Tiềm năng, dư địa phát triển rộng mở

Theo ông Hà Minh Hiếu - Phó trưởng Ban Đối ngoại Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam, Trưởng Bộ môn Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng Học viện Hàng không Việt Nam, An Giang hội tụ đầy đủ mô hình phát triển biên giới - sông - biển, tạo nền tảng hiếm có ở khu vực Tây Nam Bộ. Tỉnh có quy mô diện tích gần 9.900km², dân số khoảng 4,95 triệu người, đứng đầu khu vực đồng bằng sông Cửu Long, tạo ra nguồn lao động dồi dào và thị trường nội địa lớn. Hệ thống hơn 200km bờ biển mới được mở rộng cùng các cửa khẩu quốc tế như Tịnh Biên, Vĩnh Xương, Hà Tiên giúp tỉnh hình thành hành lang vận tải đa phương thức, kết nối trực tiếp từ biên giới qua sông Hậu ra cảng biển.

Bên cạnh đó, tỉnh có mạng lưới đường thủy nội địa dài từ 1.200 - 1.500km, nhất là tuyến sông Hậu dài khoảng 100km có khả năng tiếp nhận tàu 5.000 DWT, mỗi năm vận chuyển từ 20 - 25 triệu tấn hàng hóa, là lợi thế vượt trội mà không nhiều địa phương có được. Hệ thống 7 cảng và hàng trăm bến thủy cùng với các trục giao thông quan trọng như quốc lộ 91, 80, 61, 61B… đang tạo nền tảng ban đầu cho phát triển logistics. “An Giang đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực nếu tận dụng tốt trục sông Hậu và hành lang biên giới - biển”, ông Hiếu nhận định.

Phương tiện vận chuyển hàng hóa lưu thông trên tuyến tránh Long Xuyên. Ảnh: THÀNH CHINH

Tuy nhiên, hệ thống logistics của tỉnh tồn tại nhiều hạn chế. Hạ tầng đường bộ đang gánh 55 - 60% chi phí logistics trong tình trạng quá tải, phần lớn chỉ đạt tiêu chuẩn cấp III, IV, thường xuyên ùn tắc vào mùa cao điểm xuất khẩu lúa gạo. Tỉnh chưa có tuyến cao tốc xuyên suốt kết nối Tịnh Biên - Long Xuyên - Rạch Giá - Hà Tiên. Dù có lợi thế lớn về đường thủy nhưng hơn 70% bến cảng hiện nay có quy mô nhỏ, thiếu cơ giới hóa. Tỉnh chưa có cảng container chuyên dụng, chưa hình thành trung tâm gom hàng hay cảng cạn khiến 60 - 70% hàng xuất khẩu phải trung chuyển qua TP. Hồ Chí Minh hoặc Cần Thơ, làm tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh.

Ông Hiếu phân tích: “Điểm nghẽn lớn nhất của tỉnh là hạ tầng logistics chưa đồng bộ và thiếu các mắt xích quan trọng như cảng container, trung tâm logistics và hệ thống kho bãi quy mô lớn. Điều này khiến chi phí logistics cao, từ 16 - 20%, cao hơn mặt bằng ASEAN từ 4 - 6%”.

Không chỉ hạ tầng, năng lực doanh nghiệp logistics nội vùng còn yếu. Hơn 90% doanh nghiệp có quy mô nhỏ, vốn thấp, ứng dụng công nghệ hạn chế và phụ thuộc vào các doanh nghiệp lớn tại TP. Hồ Chí Minh. Trong khi đó, nguồn nhân lực chất lượng cao lại thiếu hụt nghiêm trọng, nhất là ở các lĩnh vực cốt lõi như quản trị chuỗi cung ứng, logistics cảng biển hay quản lý kho hiện đại.

Cần giải pháp đồng bộ

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam Cao Cẩm Linh cho rằng: “Đặc thù của An Giang là lúa, gạo, nông thủy sản với biến động lớn, vì vậy logistics phải là cầu nối giữa cung và cầu, giúp điều tiết dòng hàng hóa hiệu quả hơn”. Điều này đồng nghĩa với việc phát triển logistics không thể tách rời quy hoạch sản xuất và thị trường tiêu thụ.

Thực tiễn từ các doanh nghiệp cho thấy, nhu cầu đầu tư logistics rất rõ nhưng rào cản lớn nhất vẫn nằm ở thủ tục và quy trình. Phó Giám đốc kinh doanh Công ty Cổ phần Tập đoàn Macstar Phan Công Quang đề xuất: “Chúng tôi mong chính quyền địa phương tạo hành lang cơ chế thông thoáng để doanh nghiệp chỉ cần làm việc 1 - 2 lần là có thể kết nối. Nếu phù hợp, chúng tôi sẵn sàng triển khai ngay”.

Khi hệ thống logistics hoàn thiện, Công ty Cổ phần Thủy sản Tắc Cậu sẽ nâng cao hiệu quả bảo quản, vận chuyển mực xuất khẩu, gia tăng giá trị sản phẩm. Ảnh: ĐẶNG LINH

Qua ý kiến từ các chuyên gia, doanh nghiệp có thể thấy hướng đi của tỉnh đang dần rõ nét: Lấy thể chế làm nền tảng, hạ tầng làm động lực và doanh nghiệp làm trung tâm. Trong đó, cải cách thủ tục hành chính được xem là “chìa khóa mềm” để mở đường cho dòng vốn đầu tư. Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương Trần Thanh Hải cho rằng: “An Giang cần sớm xây dựng cơ chế, chính sách mang tính đột phá, đồng thời đẩy mạnh phối hợp liên ngành để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Hạ tầng phải được phát triển đồng bộ từ giao thông, kho bãi đến công nghệ. Tỉnh cần tận dụng lợi thế đường thủy và các tuyến cao tốc đang hình thành để tạo mạng lưới vận tải hiệu quả”.

Với vị trí địa lý đặc thù, An Giang có nhiều điều kiện để trở thành điểm trung chuyển quan trọng nếu biết khai thác lợi thế biên giới và liên kết vùng. Logistics không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp hay hạ tầng mà còn gắn chặt với sinh kế người dân. Khi chi phí vận chuyển, lưu kho giảm xuống, giá trị nông sản tăng, thị trường được mở rộng, thu nhập của nông dân sẽ được cải thiện.

ĐẶNG LINH