Hang động tại Trung Quốc giúp làm sáng tỏ bí ẩn của người cổ đại

Chân dung người Denisova được phục dựng dựa vào hóa thạch xương sọ (Ảnh: Chuang Zhao).

Năm 2008, nhóm các nhà khảo cổ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã tìm thấy một mảnh xương ngón tay út và răng hóa thạch bên trong hang Denisova ở dãy núi Altai (Siberia, Nga).

Phải đến năm 2010, các nhà khoa học mới giải trình tự DNA thành công từ mảnh xương hóa thạch và xác định đây là xương của một nhánh người cổ đại hoàn toàn mới. Nhóm người này được đặt tên Denisova, theo tên hang động đã tìm thấy mẫu hóa thạch đầu tiên.

Những nghiên cứu sâu hơn của các nhà khoa học cho thấy người Denisova đã xuất hiện ít nhất khoảng 200.000 năm trước và vẫn còn hiện diện ở một số khu vực tại châu Á khoảng 45.000 năm trước.

Cùng với người Neanderthal, Denisova là họ hàng gần gũi nhất với con người hiện đại, nhưng đến nay vẫn còn rất nhiều điều bí ẩn chưa được giải đáp về những phân loài người cổ đại đã bị tuyệt chủng này.

Tuy nhiên, những nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Trung Quốc đã giúp tiến thêm một bước trong việc giải mã những bí ẩn về người Denisova.

Theo đó, giáo sư cổ di truyền học Phó Xảo Muội và các cộng sự tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã tiến hành một cuộc khảo sát tại hang Dơi, thuộc vùng núi tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và tìm thấy một xương cánh tay, hai mảnh hộp sọ và bốn chiếc răng hóa thạch. Đây là những bằng chứng mạnh mẽ cho thấy sự hiện diện lâu dài của người cổ đại bên trong hang Dơi.

Chỉ sau khi thực hiện quá trình nghiên cứu các phân tử protein và giải trình tự DNA, các nhà khảo cổ Trung Quốc mới nhận thấy các hóa thạch người cổ bên trong hang Dơi có mối liên hệ mạnh mẽ với những hóa thạch được tìm thấy trong hang Denisova.

Những nghiên cứu sâu hơn cho thấy đây chính là hóa thạch của người Denisova, có tuổi từ khoảng 167.000 đến 134.000 năm trước.

Cùng với hóa thạch xương và răng người, các nhà khảo cổ đã tìm thấy công cụ lao động được làm từ xương và đá, cũng như phấn hoa hóa thạch và hài cốt động vật trong hang. Những phát hiện này vẽ nên bức tranh về cách những người Denisova từng sống trong hang.

Theo giáo sư Phó Xảo Muội, người Denisova đã biết chế tạo công cụ lao động từ đá và xương, sau đó sử dụng công cụ này để săn bắt các loài động vật để ăn thịt. Nghiên cứu cũng cho thấy người Denisova đã biết cách lấy tủy xương động vật để tiêu thụ.

Phát hiện hóa thạch tại hang Dơi đánh dấu địa điểm thứ ba mà người Denisova được xác nhận chắc chắn đã từng sinh sống, cho thấy nhóm người này sống tại nhiều môi trường khác nhau, từ núi Siberia, cao nguyên Tây Tạng đến khu vực cận nhiệt đới.

Nghiên cứu mới của các nhà khảo cổ học Trung Quốc cũng cho thấy những người ngày nay sống ở Đông Nam Á và châu Đại Dương mang nhiều DNA của người Denisova nhất, tức là người Denisova đã giao phối với người hiện đại ở nhiều khu vực tại châu Á trong hàng nghìn năm trước.

Trước đó vào năm 2025, giáo sư Phó Xảo Muội và các cộng sự đã công bố một nghiên cứu về hộp sọ của người Denisova, dựa vào một hóa thạch hộp sọ được tìm thấy dưới đáy giếng ở thành phố Cáp Nhĩ Tân (Trung Quốc).

Giáo sư Phó đã phác họa chân dung của người Denisova dựa vào mẫu hóa thạch hộp sọ, cho thấy họ có trán thấp, gờ lông mày dày, hộp sọ lớn và răng rất to.

Những nghiên cứu của các nhà khảo cổ Trung Quốc đã phần nào cho thấy người Denisova biết cách chế tạo và sử dụng vũ khí để săn động vật. Nhưng vẫn còn rất nhiều bí ẩn về nhóm người này chưa được làm sáng tỏ, trong đó bí ẩn lớn nhất chính là nguyên nhân vì sao người Denisova bị tuyệt chủng.

Theo Báo Dân Trí