Khi lịch sử bước ra khỏi trang sách

Chạm vào mã QR xem thông tin

Ghé thăm Đền tưởng niệm anh hùng liệt sĩ và người có công Kiên Giang tại phường Rạch Giá vào một buổi sáng cuối tuần, tôi nhìn thấy từng đoàn khách tham quan vào viếng đền. Người thắp hương, người đi chậm qua các khu bia tưởng niệm. Tại khu vực các tấm bia ghi danh các anh hùng liệt sĩ, nhiều người dừng lại lâu hơn. Ngay phía dưới mỗi bia, một mã QR nhỏ được gắn cố định. Nhiều người cúi nhẹ xuống, đưa điện thoại lại gần để quét, rồi đứng yên theo dõi thông tin hiện ra trên màn hình. Ánh mắt họ tập trung vào điện thoại để xem nội dung, thỉnh thoảng có người còn ngẩng lên nhìn lại tấm bia như để đối chiếu với những gì vừa đọc.

Nhân viên của Đền tưởng niệm anh hùng liệt sĩ và người có công Kiên Giang hướng dẫn khách tham quan quét mã QR để đọc tư liệu lịch sử. Ảnh: TƯỜNG VI

Ông Phan Hòa, ngụ xã Sơn Kiên chia sẻ: “Trước đây, khi đi viếng các đền hay khu di tích khác, tôi thường chỉ xem kiến trúc rồi đọc qua vài dòng trên bia, thông tin cũng có nhưng không nhiều. Giờ đây, có mã QR nên quét là tôi biết rõ hơn về từng liệt sĩ như năm sinh, quê quán, đơn vị công tác, quá trình tham gia kháng chiến hay hoàn cảnh hy sinh. Tôi còn xem thêm được thông tin về các Bà mẹ Việt Nam anh hùng, lãnh đạo tỉnh qua các thời kỳ...”.

Ông Nguyễn Phước Hoa - Phó Ban Quản lý Đền tưởng niệm anh hùng liệt sĩ và người có công Kiên Giang cho biết, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho khách tham quan tiếp cận thông tin, đơn vị bố trí hệ thống wifi miễn phí trong khuôn viên đền, đồng thời cử nhân viên túc trực để hướng dẫn người dân thao tác quét mã QR. Do số lượng anh hùng liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam anh hùng được ghi danh tại đền khá lớn, nếu chỉ thể hiện thông tin trực tiếp trên bia sẽ khó truyền tải đầy đủ. Việc ứng dụng công nghệ số giúp mở rộng dung lượng thông tin, cho phép cập nhật chi tiết hơn về từng nhân vật mà vẫn đảm bảo không gian trang nghiêm, gọn gàng của khu tưởng niệm.

Thời gian tới, Ban Quản lý Đền tưởng niệm anh hùng liệt sĩ và người có công Kiên Giang tiếp tục hoàn thiện hệ thống thuyết minh bằng âm thanh, giúp người tham quan có thể nghe giới thiệu về quá trình hình thành, xây dựng công trình, cũng như thông tin về các anh hùng liệt sĩ và nhân vật lịch sử liên quan. “Việc kết hợp giữa đọc và nghe sẽ giúp trải nghiệm tham quan đầy đủ, trực quan hơn, đồng thời hỗ trợ tốt hơn cho những người chưa quen sử dụng công nghệ”, ông Hoa chia sẻ.

Làm mới cách tiếp cận lịch sử

Không chỉ hỗ trợ người tham quan tiếp cận thông tin tại các di tích, công nghệ số còn mở ra những cách thể hiện lịch sử mới mẻ hơn, nhất là trong giới trẻ. Thay vì chỉ tiếp nhận một chiều qua sách vở, nhiều học sinh chủ động sáng tạo, đưa lịch sử vào những hình thức gần gũi hơn như truyện tranh, phim hoạt hình dễ tiếp cận hơn với nhiều đối tượng.

Em Châu Gia Minh - học sinh lớp 11A1, Trường Trung học phổ thông Sóc Sơn, xã Mỹ Thuận, là một trong những gương mặt tiêu biểu đưa công nghệ vào việc thể hiện lịch sử. Dự án của Minh được triển khai gần 1 năm, từ giữa lớp 10 và tiếp tục hoàn thiện khi bước sang lớp 11. Dự án phim hoạt hình lịch sử của Minh phát triển từ ý tưởng truyện tranh lịch sử song ngữ từng đạt giải tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học cơ sở - trung học phổ thông cấp tỉnh, năm học 2024 - 2025.

Ở phiên bản mới, Minh lựa chọn kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI)nhằm mở rộng cách thể hiện, tạo ra 2 sản phẩm song song gồm: Truyện tranh lịch sử và phim hoạt hình lịch sử với thời lượng khoảng 13 phút. Trong đó, AI chủ yếu được sử dụng như một công cụ hỗ trợ, còn phần thể hiện chính như nét vẽ nhân vật, trang phục, bối cảnh… đều do Minh tự thực hiện để đảm bảo tính chủ động và giữ được phong cách riêng.

Để đảm bảo tính chính xác, Minh tìm hiểu và khai thác tư liệu từ các khu di tích, bảo tàng trên địa bàn tỉnh, kết hợp đối chiếu nhiều nguồn thông tin trước khi đưa vào sản phẩm. Nội dung các dự án của Minh xoay quanh những nhân vật lịch sử gắn với vùng đất An Giang như Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực hay Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Thị Ràng. Các vị anh hùng được Minh tái hiện trong những bối cảnh cụ thể, gần gũi, đảm bảo tính xác thực, giúp người xem dễ tiếp cận hơn.

Chia sẻ về dự án của mình, Minh cho biết: “Dự án của em do cô Phạm Thị Phương Liên hướng dẫn và có sự đồng hành của bạn Huỳnh Lan Anh - học sinh lớp 10A3. Em nghĩ nếu học lịch sử theo cách này sẽ sinh động hơn, dễ hiểu hơn so với chỉ đọc sách. Em cũng mong những sản phẩm của mình có thể trở thành một nguồn tư liệu để các bạn trẻ tìm hiểu thêm về lịch sử địa phương”.

TƯỜNG VI