Làng nghề mộc trăm năm đón Tết

Ông Trần Minh Đoàn đam mê theo nghề mộc. Ảnh: HẠNH CHÂU

Hình thành và phát triển hơn 200 năm, làng nghề mộc Chợ Thủ có nhiều nghệ nhân với kỹ thuật điêu khắc tinh xảo. Sản phẩm gỗ chạm khắc nổi tiếng với chất lượng và mẫu mã tinh tế, phong phú về chủng loại, từ những đồ gia dụng đến các sản phẩm chạm trổ mỹ nghệ phục vụ du lịch. Nơi đây nổi tiếng với nhiều sản phẩm mộc như tủ thờ, tủ quần áo, bàn ghế, đồ gỗ mỹ nghệ...

Dọc theo quốc lộ 80B và các tuyến đường ven văng vẳng tiếng búa, cưa, đục, gõ, tiếng máy bào, máy sơn chạy rè rè… tạo không khí sôi động của làng nghề chuẩn bị đón Tết. Tại xưởng sản xuất của Cơ sở mộc Cẩm Tú, ấp Long Thuận 2, hơn chục thợ đang cưa xẻ gỗ, bào, đục đến đóng thành sản phẩm đa chủng loại. Ông Lưu Văn Minh, ngụ xã Long Điền cho biết: “Tôi theo nghề mộc hơn 20 năm, thu nhập từ 250.000 - 300.000 đồng/ngày. Để hoàn thành sản phẩm cần nhiều công đoạn, theo món ra sản phẩm tính tiền. Bình quân 2 ngày tôi đóng xong 1 cái giường”.

Trong xưởng, ông Nguyễn Văn Thành miệt mài bào, đóng những thanh gỗ làm hông giường. Vừa làm việc ông Thành vừa chia sẻ, ông theo nghề mộc gần chục năm nay sau khi học nghề tại xưởng. Theo ông, nghề mộc cho thu nhập ổn định, càng gắn bó thì tay nghề càng nâng cao.

Để hoàn thiện một sản phẩm, thợ mộc Chợ Thủ phải trải qua nhiều công đoạn như: Cưa xẻ gỗ, cắt theo quy cách, bào láng, lấy kích thước, vào khung, đồ mực, vẽ, chạm khắc, lắp ráp, sơn và gắn phụ kiện. Từ những tấm gỗ thô ban đầu, dưới đôi tay tài hoa của người thợ, từng đường đục, đường chạm như thổi hồn vào sản phẩm, tạo nên những vật dụng, đồ trang trí nội thất tinh xảo với hình ảnh rồng, phượng uốn lượn, hoa sen, hoa mai hay tượng Phật mang đậm giá trị thẩm mỹ và văn hóa truyền thống.

Theo chị Nguyễn Thị Ánh Tuyết - Chủ Cơ sở mộc Minh Tú, từ 1 cửa hàng trưng bày ban đầu, đến nay cơ sở mở rộng thêm 3 cửa hàng lớn, trưng bày hàng trăm sản phẩm như tủ, bàn, ghế và đồ trang trí nội thất. Cơ sở nhập gỗ về sản xuất tại xưởng nhà và liên kết với hơn 20 trại mộc gia công, chuyên làm sản phẩm theo yêu cầu khách hàng. Mỗi khâu được thực hiện bởi thợ lành nghề, bảo đảm sản phẩm chất lượng cao. Dịp Tết năm nay, thị trường tiêu thụ sôi động, sức mua tăng mạnh khiến nguồn gỗ không đủ đáp ứng so với mọi năm. Ngoài bán lẻ, cơ sở còn phân phối sỉ cho hơn 100 cửa hàng tại các tỉnh miền Tây, bình quân mỗi ngày giao hàng trăm bộ giường, tủ.

Ông Trần Minh Đoàn - đại diện làng nghề mộc Chợ Thủ cho biết: “Năm 2006, nơi đây được tỉnh công nhận làng nghề truyền thống với hơn 1.000 cơ sở, khoảng 2.000 thợ. Từ đó nghề mộc phát triển ra 4 xã lân cận với hơn 1.700 hộ, gần 3.000 người lao động. Nét đặc trưng sản phẩm của làng nghề mộc Chợ Thủ là độ tinh xảo pha lẫn nét mộc và truyền thống, không lạm dụng khắc máy như các nơi”.

 Nghề truyền thống mộc Mỹ Luông cũng nổi tiếng không kém chuyên sản xuất, kinh doanh đồ gỗ mỹ nghệ, đồ nội thất như tủ, bàn ghế với hoa văn tinh xảo, chất lượng gỗ tốt. Sản phẩm đa dạng chủ yếu là tủ, bàn, ghế và các sản phẩm chạm khắc nghệ thuật, đồ gỗ mỹ nghệ. Thợ mộc khéo léo chạm khắc hoa văn, gửi tâm hồn vào sản phẩm, nâng cao giá trị gỗ. Danh tiếng làng nghề đến từ chất lượng gỗ và sự tỉ mỉ trong chế tác.

Theo Ủy ban nhân dân xã Long Điền, làng nghề mộc Chợ Thủ còn hơn 500 hộ theo nghề, gần 50 cơ sở mộc. Làng nghề mộc Mỹ Luông có 825 hộ theo nghề. Thu nhập bình quân lao động làng nghề từ 5 - 7 triệu đồng/người/tháng. Các làng nghề góp phần giải quyết việc làm, phát triển ngành công nghiệp, đóng góp cho sự phát triển kinh tế và giữ gìn nét đẹp làng nghề truyền thống.

Làng nghề kết hợp công nghệ, vừa giữ nét truyền thống vừa ứng dụng máy khắc CNC để tăng năng suất nhưng vẫn giữ được “hồn” của sản phẩm do con người tạo ra. Thị trường làng nghề rộng, sản phẩm không chỉ bán tại địa phương mà còn đi các tỉnh lân cận, TP. Hồ Chí Minh, miền Trung, miền Bắc.

Trước đây, địa phương có nhiều chính sách hỗ trợ vốn, đào tạo, xúc tiến thương mại, khuyến khích liên kết và sản xuất gắn với bảo vệ môi trường. Các cơ sở chủ động đổi mới, ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, nâng cao uy tín. Theo đà phát triển của xã hội và nhu cầu cao về trang trí nội thất từ gỗ, làng nghề hình thành các thợ lành nghề chuyên đi đồ gỗ làm nội thất và nhà gỗ truyền thống cho các chùa, biệt thự, doanh nghiệp, nhà dân… với những sản phẩm mộc nghệ thuật tinh tế.

Ngày nay, nghề mộc được máy hỗ trợ nhiều nhất là các kỹ thuật khắc CNC (khắc máy) từ 3D đến 4D. Tuy nhiên, nét đặc trưng sản phẩm của làng nghề Chợ Thủ là độ tinh xảo pha lẫn nét mộc và truyền thống, không lạm dụng khắc máy. Theo những người thợ, có những công đoạn phải cần đôi tay khéo léo và kỹ năng của thợ mới cho ra tác phẩm có hồn, nét độc đáo để làng nghề phát triển. Vì vậy, làng nghề mộc Chợ Thủ, Mỹ Luông không ngừng bảo tồn và phát triển trước sự cạnh tranh gay gắt từ các sản phẩm công nghiệp và thách thức về thị trường tiêu thụ.          

HẠNH CHÂU