Minh bạch nghề cá từ nhật ký điện tử

Cán bộ Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh phát tờ rơi tập huấn chống khai thác IUU cho ngư dân. Ảnh: THÙY TRANG

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quách Văn Toàn cho biết, việc triển khai nhật ký khai thác điện tử trở thành yêu cầu bắt buộc đối với tàu cá khai thác thủy sản. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa công tác quản lý nghề cá, nâng cao tính minh bạch của thủy sản Việt Nam và góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo thẻ vàng EC.

Tại các cảng cá, nhiều chủ tàu, thuyền trưởng được cán bộ chuyên môn hướng dẫn cài đặt, sử dụng phần mềm nhật ký điện tử trên điện thoại thông minh. Những thông tin về chuyến biển như thời gian xuất bến, tọa độ khai thác, sản lượng đánh bắt, chủng loại thủy sản… được cập nhật trực tiếp lên hệ thống thay vì ghi chép thủ công.

Ngư dân trong tỉnh bắt đầu làm quen với nhật ký khai thác điện tử thay cho sổ tay truyền thống trước đây. Ông Nguyễn Văn Thành - thuyền trưởng tàu cá, ngụ xã Bình An chia sẻ: “Ban đầu, tôi nghĩ sử dụng điện thoại để ghi nhật ký sẽ khó, nhưng sau khi được tập huấn thấy cũng thuận tiện. Dữ liệu lưu trên hệ thống nên không sợ thất lạc, ghi chép cũng nhanh hơn trước”.

Theo ông Võ Văn Võ - quyền Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh, so với ghi chép tay, nhật ký khai thác điện tử có nhiều ưu điểm nổi bật như cập nhật dữ liệu nhanh chóng, hạn chế sai sót, dễ lưu trữ và thuận tiện trong truy xuất nguồn gốc thủy sản. Hệ thống còn kết nối đồng bộ với thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), giúp cơ quan chức năng kiểm soát sản lượng khai thác minh bạch hơn.

Việc số hóa dữ liệu nghề cá được xem là giải pháp quan trọng trong xây dựng chuỗi truy xuất nguồn gốc thủy sản từ khai thác, cập cảng đến chế biến và xuất khẩu. Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng của các thị trường nhập khẩu lớn như Liên minh châu Âu nhằm kiểm soát nguồn gốc hải sản hợp pháp.

Không chỉ hỗ trợ công tác quản lý, nhật ký khai thác thủy sản điện tử còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho ngư dân. Dữ liệu chuyến biển được lưu trữ đầy đủ giúp chủ tàu thuận tiện hơn trong làm thủ tục xác nhận nguồn gốc thủy sản, hoàn thiện hồ sơ cấp phép khai thác, đối chiếu sản lượng tại cảng và chứng minh nguồn gốc hợp pháp khi tiêu thụ sản phẩm.

Theo lộ trình, từ ngày 1/7/2026, nhật ký khai thác điện tử bắt buộc áp dụng đối với tàu cá có chiều dài từ 24m trở lên; từ ngày 1/9/2026 áp dụng đối với tàu từ 15m đến dưới 24m và từ ngày 1/1/2027 mở rộng đối với tàu từ 12m đến dưới 15m.

Tính đến tháng 5/2026, tỉnh hỗ trợ cấp tài khoản truy cập hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) cho 3.586 tài khoản tàu cá; 5 tài khoản cho Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh; 5 tài khoản cho ban quản lý các cảng cá; 32 tài khoản cho các doanh nghiệp và 14 tài khoản cho các trạm kiểm soát biên phòng. Hiện, đa số chủ tàu, thuyền trưởng vẫn còn thói quen ghi chép tay nhật ký khai thác thủy sản. Một bộ phận ngư dân lớn tuổi chưa quen sử dụng thiết bị thông minh, gặp khó khăn trong thao tác trên phần mềm.

Theo ông Quách Văn Toàn, để đẩy nhanh lộ trình áp dụng hệ thống eCDT, nhật ký khai thác điện tử, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các đơn vị cung cấp dịch vụ và các đơn vị, tổ chức có liên quan hướng dẫn, hỗ trợ ngư dân, chủ tàu cá, doanh nghiệp cài đặt, sử dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử để ghi chép đầy đủ, trung thực các hoạt động khai thác, thu mua, chuyển tải sản phẩm thủy sản từ khai thác.

Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh phối hợp lực lượng biên phòng, ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu tăng cường tuyên truyền đến ngư dân các quy định hiện hành về lộ trình áp dụng hệ thống eCDT, nhật ký khai thác điện tử. Việc triển khai đồng bộ nhật ký khai thác điện tử, hệ thống giám sát hành trình tàu cá và kiểm soát sản lượng tại cảng được kỳ vọng tạo chuyển biến tích cực trong quản lý nghề cá theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững hơn thời gian tới.

THÙY TRANG