Minh bạch nông sản bằng công nghệ

Sở Khoa học và Công nghệ kiểm tra mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm của doanh nghiệp. Ảnh: CẨM TÚ

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Hữu Toàn, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu của thị trường, công cụ để tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, minh bạch mà còn góp phần nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của nông sản. Đây là hướng đi tất yếu để nông nghiệp của tỉnh phát triển bền vững và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu. Từ thực tế đó, nông dân phải thay đổi thói quen canh tác; hợp tác xã, doanh nghiệp tổ chức sản xuất theo chuỗi; cơ quan quản lý tăng cường giám sát bằng dữ liệu số... để xây dựng “lý lịch điện tử” của sản phẩm minh bạch, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Những năm gần đây, tỉnh từng bước triển khai các giải pháp ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc nông sản, trước hết đối với sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp an toàn và những mặt hàng có tiềm năng. Các nhóm sản phẩm như rau an toàn, cây ăn quả, sản phẩm chăn nuôi, thủy sản và lâm sản được ưu tiên xây dựng hệ thống truy xuất từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, thu hoạch đến sơ chế, đóng gói và phân phối. Mỗi sản phẩm được gắn mã QR, cho phép người tiêu dùng và đối tác dễ dàng tra cứu thông tin về cơ sở sản xuất, địa điểm vùng trồng, quy trình canh tác, thời gian thu hoạch và các chứng nhận chất lượng liên quan.

Sở Khoa học và Công nghệ tích cực hỗ trợ tổ chức, cá nhân áp dụng truy xuất nguồn gốc, tăng cường triển khai chương trình thúc đẩy ứng dụng công nghệ về truy xuất nguồn gốc nông sản tại địa phương. Việc xây dựng hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc dựa trên công nghệ blockchain, định danh số, mã QR đa tầng được đánh giá là giải pháp hiệu quả. Đến nay, hầu hết sản phẩm OCOP đều áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc.

Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp chú trọng thực hiện đầy đủ các bước để gắn mã QR, mã vạch trên sản phẩm, giúp người tiêu dùng dễ dàng tra cứu thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất và các chứng nhận chất lượng. Qua đó, nông sản địa phương tạo dựng được niềm tin với khách hàng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Theo ông Nguyễn Văn Hận - Giám đốc Hợp tác xã khóm - tôm ấp Phước An, xã Vĩnh Tuy, không chỉ dừng lại ở tiêu chí “ăn ngon, ăn sạch” mà người tiêu dùng ngày càng yêu cầu sản phẩm phải có đầy đủ thông tin về nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất, thu hoạch, chế biến và vận chuyển. Truy xuất nguồn gốc vì thế đang trở thành xu thế tất yếu giúp đưa nông sản địa phương đến gần khách hàng hơn.

Truy xuất nguồn gốc còn mang lại nhiều lợi ích thực tiễn cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Thông qua tem điện tử gắn trên sản phẩm, toàn bộ thông tin về nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến và lưu thông được minh bạch hóa. Chị Nguyễn Hồng Nhi, ngụ phường Rạch Giá chia sẻ: “Chỉ với thao tác quét mã QR bằng điện thoại thông minh, người tiêu dùng có thể biết rõ thông tin về nơi sản xuất, quy trình chế biến, vận chuyển của sản phẩm, từ đó dễ dàng nhận diện hàng thật, hàng giả”.

Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở sản xuất khi kết hợp truy xuất nguồn gốc với các hệ thống quản lý chất lượng giúp sản phẩm tăng khả năng tiêu thụ từ 15 - 20%. Tem truy xuất cũng góp phần hạn chế tình trạng làm giả thương hiệu, tạo điều kiện đưa sản phẩm vào hệ thống bán lẻ hiện đại và các sàn thương mại điện tử.

Với chiến lược phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, tỉnh kỳ vọng nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản địa phương. Khi mỗi nông sản đều có thể “kể câu chuyện” của mình bằng dữ liệu, giá trị gia tăng không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở uy tín và thương hiệu trên thị trường.

CẨM TÚ