Nhà mồ Ba Chúc: Bản cáo trạng bi thương và thông điệp về khát vọng hòa bình

Nhà mồ Ba Chúc nhìn từ trên cao.

Ngày đầu tháng 5, thời điểm Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Ba Chúc tổ chức các hoạt động tưởng niệm 3.157 người dân xấu số, không khí tại xã Ba Chúc trở nên trầm mặc và trang nghiêm lạ thường.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ba Chúc Phạm Minh Hiền, thảm kịch bắt đầu từ đêm 30/4/1977. Đó là thời điểm quân Pol Pot đồng loạt nổ súng tấn công vào 14 xã biên giới của tỉnh An Giang. Đỉnh điểm là cuộc thảm sát kéo dài trong suốt 12 ngày đêm, từ ngày 18/4 đến ngày 30/4/1978.

Du khách tham quan nhà trưng bày tội ác Pol Pot.

Chỉ trong thời gian ngắn ngủi đó, bằng những thủ đoạn tàn bạo và dã man nhất, Khmer Đỏ đã cướp đi sinh mạng của 3.157 người dân Ba Chúc vô tội từ người già yếu, phụ nữ cho đến trẻ em. Không chỉ tàn sát con người, bọn chúng còn đốt phá nhà cửa, trường học và cả những nơi tôn nghiêm như chùa chiền. Vùng đất Ba Chúc vốn dĩ yên bình bỗng ngập tràn trong tang tóc và đau thương tột cùng.

Ngày 1/1/1979, quân và dân An Giang phản công, đánh bật hoàn toàn bè lũ Pol Pot ra khỏi lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc. Ngay sau ngày giải phóng, chính quyền và nhân dân tỉnh An Giang đã xây dựng công trình Nhà mồ Ba Chúc để tưởng nhớ các nạn nhân đã ngã xuống, đồng thời ghi lại bằng chứng đanh thép về tội ác của chế độ diệt chủng. Vào tháng 7/1980, công trình được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Trải qua thời gian, để xứng tầm với giá trị lịch sử, vào năm 2013, khu di tích đã được đầu tư tôn tạo lại và mở rộng diện tích lên đến khoảng 5ha. Quần thể Khu di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia nhà mồ Ba Chúc, chùa Phi Lai và chùa Tam Bửu gồm 5 công trình là nhà mồ, khu lưu niệm, hội trường và hai ngôi chùa Tam Bửu, Phi Lai.

Điểm nhấn của toàn bộ quần thể chính là công trình nhà mồ, nơi bảo quản 1.159 bộ sọ cốt của đồng bào Ba Chúc bị sát hại. Nhà mồ được thiết kế với kiến trúc vô cùng độc đáo, tạo hình từ tám cánh hoa sen trắng úp ngược. Bên trong mỗi cánh hoa sen, các nhóm hài cốt được sắp xếp, trưng bày và phân chia rõ ràng theo từng độ tuổi và giới tính khác nhau.

Người dân thắp hương tưởng niệm nạn nhân Ba Chúc.

Kề bên nhà mồ là không gian nhà lưu niệm. Từng hiện vật, từng trang tài liệu đều được ghi chú cẩn thận, giúp khách tham quan có thể hiểu sâu sắc hơn về bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ.

Người dân thắp nến tưởng niệm nạn nhân Ba Chúc bị thảm sát.

Nhà mồ Ba Chúc được dựng lên không chỉ để đóng khung một thời kỳ đen tối trong quá khứ mà đó còn là hồi chuông cảnh tỉnh, nhắc nhở mỗi con người về những mất mát, đau thương vô bờ bến do chiến tranh gây ra. Đến với khu di tích, du khách không chỉ được tìm hiểu lịch sử mà còn có dịp tưởng niệm, để từ trong nỗi đau quá khứ mỗi chúng ta càng thêm trân trọng, gìn giữ giá trị vô giá của cuộc sống tự do và hòa bình hôm nay.

ĐỨC TOÀN