Nhân rộng cách làm từ Định Mỹ

Nông dân xã Định Mỹ thu hoạch lúa chất lượng cao. Ảnh: HẠNH CHÂU

Là địa phương có diện tích sản xuất lúa lớn nhất cả nước, An Giang được xem là một trong những “đầu tàu” thực hiện đề án. Sau 2 năm triển khai, toàn tỉnh có khoảng 142.000ha tham gia đề án, chiếm khoảng 40% tổng diện tích của toàn vùng, hướng tới mục tiêu 351.362ha vào năm 2030, trở thành vùng chuyên canh lúa chất lượng cao quy mô lớn nhất khu vực.

Xã Định Mỹ trở thành địa phương đầu tiên của tỉnh thành lập ban chỉ đạo thực hiện đề án ở cấp xã. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ chủ trương sang hành động, đưa bộ máy quản lý đến đồng ruộng, nơi mọi quyết sách đều gắn với từng mùa vụ, từng hợp tác xã và từng hộ nông dân. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Định Mỹ Lê Hiền Hòa cho biết: “Đề án nhằm nâng cao giá trị hạt gạo và tạo nền tảng để phát triển nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua liên kết sản xuất, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số”.

Xã Định Mỹ còn xây dựng lộ trình khá rõ ràng. Ngay trong năm 2026, địa phương triển khai 500ha lúa chất lượng cao; đến năm 2030 phát triển từ 2.000 - 3.000ha, 100% diện tích được liên kết sản xuất, giảm 30% lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, cơ giới hóa trên 70%, toàn bộ vùng sản xuất được cấp mã số vùng trồng và áp dụng quy trình canh tác bền vững. Đây là sự thay đổi tư duy phát triển nông nghiệp từ làm nhiều sang làm hiệu quả, từ tăng sản lượng sang tăng giá trị.

Một điểm mới khác của mô hình thực hiện đề án ở An Giang là doanh nghiệp được đưa vào trung tâm của chuỗi liên kết. Tại xã Định Mỹ, Tập đoàn Lộc Trời tham gia ngay từ khâu cung ứng giống, vật tư đầu vào, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc đến bao tiêu sản phẩm.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Lộc Trời Huỳnh Văn Thòn cho biết: “Thành công của đề án sẽ không đo bằng diện tích đăng ký mà bằng việc nông dân thực sự giảm chi phí, có đầu ra ổn định và tăng thu nhập”. Ông Thòn cho rằng cánh đồng hôm nay không chỉ tạo ra hạt lúa mà còn tạo ra dữ liệu, thương hiệu, tín chỉ phát thải và giá trị bền vững cho ngành hàng lúa gạo Việt Nam.

Thực tế tại xã Định Mỹ cho thấy mô hình liên kết đang được mở rộng khá nhanh. “Nếu vụ đông xuân 2025 - 2026 mới có 167,5ha liên kết với Lộc Trời thì vụ hè thu đã tăng lên khoảng 300ha; vụ thu đông dự kiến 500ha và vụ đông xuân 2026 - 2027 hướng tới 900 - 1.000ha vùng nguyên liệu”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Định Mỹ Hồ Văn Quí cho biết.

Điều đáng mừng là những lợi ích của đề án không còn nằm trên giấy. Các mô hình tại An Giang cho thấy chi phí sản xuất giảm bình quân 3,3 - 4,1 triệu đồng/ha, năng suất tăng khoảng 0,78 tấn/ha, lợi nhuận tăng thêm 6,1 - 9,35 triệu đồng/ha, trong khi lượng phát thải khí nhà kính giảm từ 7,56 - 8,11 tấn CO2 tương đương/ha. Đó là những con số đủ sức thuyết phục nông dân thay đổi tập quán sản xuất.

Ông Lê Minh Tâm là nông dân xã Định Mỹ nhiều năm tham gia vùng nguyên liệu của Tập đoàn Lộc Trời nói: “Mô hình của đề án có nhiều điểm tương đồng với chuỗi liên kết doanh nghiệp đã thực hiện trước đây. Điều tôi mong muốn nhất là lợi nhuận cao hơn, năng suất vẫn ổn định, chi phí giảm và công việc nhẹ nhàng hơn”.

Câu chuyện ở xã Định Mỹ cho thấy đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp không còn là chương trình riêng của ngành nông nghiệp mà là sự tham gia của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của doanh nghiệp, vai trò của hợp tác xã, chuyển đổi số trên đồng ruộng và trên hết là sự thay đổi tư duy của nông dân. Nếu tiếp tục duy trì được mô hình liên kết chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà khoa học và nông dân, An Giang hoàn toàn có cơ sở để trở thành địa phương dẫn đầu cả nước trong xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

HẠNH CHÂU