No ấm từ nghề cá khô

Chị Trần Thị Yến (bìa phải) đóng gói sản phẩm. Ảnh: THÙY TRANG

Đây là một trong những địa điểm tập trung nhiều hộ gia đình còn gắn bó với nghề xẻ cá khô ở xã Kiên Lương. Những ngày nắng đẹp cũng là thời điểm các cơ sở xẻ cá khô hoạt động nhộn nhịp nhất. Từ sáng sớm, cá tươi sau khi thu mua, sẽ được phân loại, làm sạch, xẻ, tẩm ướp rồi xếp đều trên những giàn phơi cho kịp nắng. Sau mỗi mẻ cá khô là sự cần mẫn, khéo léo của người dân đã nhiều năm gắn bó với nghề truyền thống quê hương.

Chị Trần Thị Yến - chủ một cơ sở xẻ cá khô chia sẻ, quy trình làm khô ở đây vẫn giữ nét truyền thống. Để làm khô ngon thì cá phải thật tươi. Sau khi sơ chế, cá được ướp đúng tỷ lệ rồi rửa lại bằng nước sạch trước khi tẩm ướp nước mắm và gia vị. Đây là kinh nghiệm để cá không bị mặn gắt mà vẫn giữ được hương vị tự nhiên. Nếu làm khô có tẩm gia vị, bột ớt chỉ được trộn ngay trước khi đem phơi để cá giữ màu sắc tự nhiên. Cá sau khi tẩm ướp được phơi dưới nắng. Nếu trời chuyển mưa hoặc nắng không đủ, cá được xử lý lại rồi chờ phơi vào hôm sau nhằm bảo đảm chất lượng thành phẩm.

Từ nguồn nguyên liệu của vùng biển Kiên Lương, cơ sở chế biến nhiều sản phẩm như khô cá đù, cá mối, cá ngân chỉ, cá sóc, các loại cá một nắng và khô cá cơm ngào đường. Bình quân mỗi tháng, cơ sở của chị Yến sản xuất khoảng 400kg cá khô thành phẩm, sản lượng tăng vào các dịp lễ, Tết. Chị Yến tham gia quảng bá sản phẩm khô tại nhiều sự kiện, hội chợ, từ đó được nhiều người biết đến. Nhờ chất lượng nên có thêm khách hàng, đầu ra ổn định hơn. Những lúc cao điểm, sản phẩm làm ra không đủ cung ứng cho thị trường.

Không chỉ tạo ra sản phẩm đặc trưng địa phương, nghề truyền thống này còn là sinh kế cho nhiều chị em phụ nữ trong lúc nhàn rỗi. Khi nguồn nguyên liệu nhiều, cơ sở huy động từ 5 - 10 người tham gia sơ chế, xẻ cá, phơi và đóng gói. Chị Lương Hồng Phụng tranh thủ thời gian buổi sáng đến nhận xẻ cá. “Mỗi buổi làm từ 8 đến 12 giờ, tôi có thêm 100.000 - 120.000 đồng. Việc phù hợp với phụ nữ vì vẫn có thời gian lo việc nhà, chăm sóc con cái”, chị Phụng chia sẻ. Dù không phải nguồn thu nhập chính nhưng khoản tiền này góp phần giúp nhiều gia đình trang trải chi phí sinh hoạt, nhất là trong thời điểm nông nhàn hoặc khi nghề biển gặp khó khăn.

Tuy nhiên, theo nhiều cơ sở xẻ cá khô tại xã Kiên Lương, việc phát triển nghề truyền thống này vẫn còn nhiều khó khăn. Các cơ sở phát triển tự phát theo quy mô hộ gia đình, nhỏ lẻ, không đủ khả năng tài chính để mở rộng quy mô sản xuất. Hoạt động chế biến vẫn phụ thuộc nhiều vào thời tiết do chủ yếu phơi bằng nắng tự nhiên. Nguồn nguyên liệu biến động theo mùa, trong khi sản phẩm chưa xây dựng được thương hiệu.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kiên Lương Trần Bình Trọng cho biết, để giữ nghề truyền thống, xã tiếp tục rà soát, quy hoạch khu vực sản xuất phù hợp, tạo điều kiện để các hộ liên kết thành tổ hợp tác, hợp tác xã để nâng cao năng lực sản xuất, từng bước khắc phục tình trạng hoạt động sản xuất nhỏ lẻ. Đồng thời, xã phối hợp các ngành chuyên môn hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ sấy nhằm giảm phụ thuộc vào thời tiết; hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn mác, quan tâm xây dựng sản phẩm OCOP; tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

THÙY TRANG