Nông nghiệp tuần hoàn kiến tạo vùng quê xanh

Những rẫy khóm, hàng dừa, cây cau bạt ngàn, xanh mướt ở Tắc Cậu dần chuyển sang dùng phân bón hữu cơ, giúp trái cây nơi này dần lấy lại vị ngon ngọt vốn có. Ảnh: PHẠM HIẾU

Sáng sớm, khi màn sương còn giăng mờ trên liếp khóm, ông Dư Văn Thái, ngụ xã Bình An đã ra sau vườn, gom những phế phẩm từ khóm, dừa để ủ phân hữu cơ. Chỉ sau 30 - 45 ngày, những thứ bị xem là rác thải trở thành phân hữu cơ bón ngược lại cho chính vườn khóm, cau, dừa của ông. Không chỉ vậy, dưới các mương nước dùng tưới tiêu cho khóm, ông Thái còn tận dụng nuôi cá đồng phục vụ nhu cầu gia đình. Ông Thái cho biết: “Trước đây, sau khi thu hoạch khóm, dừa thường để lại phế phẩm như phần đọt hay những trái khóm bị chuột cắn, tàu dừa rụng… số lượng nhiều, nếu dọn không hết sẽ gây mùi hôi, ô nhiễm môi trường. Giờ thì hầu hết được ủ làm phân hữu cơ bón lại cho rẫy, vừa tiết kiệm vừa tránh ô nhiễm môi trường”.

Theo ông Thái, trước đây ông sử dụng phân hóa học bón cho khóm trong thời gian dài, trái khóm Tắc Cậu không còn ngọt, thơm như lúc đầu, trong khi đó đất mất dần độ tơi xốp, màu mỡ, trở nên chai cứng, bạc màu. Thậm chí những con giun đất vốn giúp cân bằng hệ vi sinh vật cũng cũng không thấy. “Khoảng 3 năm trở lại đây, tôi hạn chế sử dụng phân hóa học, đồng thời, tăng cường bón phân hữu cơ nên thấy cây khóm khỏe hơn, trái khóm, dừa ngọt hơn, thanh hơn, thơm hơn, đất cũng màu mỡ hơn; đặc biệt, loài giun đất cũng dần xuất hiện trở lại”, ông Thái nói. Mô hình khóm - cau - dừa trên diện tích hơn 2ha kết hợp chăn nuôi và ủ phân vi sinh từ tàu dừa giúp ông Thái có thu nhập trên dưới 1 tỷ đồng/năm.

Tại xã Vĩnh Thuận, anh Lê Huy Khoa áp dụng mô hình nuôi cua trong bể xi măng tuần hoàn nước giúp tiết kiệm nguồn nước đầu vào và kiểm soát chặt chẽ môi trường nuôi. Theo anh Khoa, phương pháp này giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, cho phép nuôi mật độ cao mà không phụ thuộc vào thời tiết. “Ưu điểm nổi bật của mô hình là nguồn nước được lọc và tái sử dụng liên tục, giảm thiểu lượng nước cần thay mới mỗi ngày. Ngoài ra, tôi còn kiểm soát môi trường nước ổn định từ nhiệt độ, pH, oxy, từ đó hạn chế tối đa các yếu tố bất lợi từ môi trường tự nhiên. Đặc biệt, nhờ sử dụng hệ thống khép kín giúp ngăn chặn mầm bệnh và vi khuẩn xâm nhập từ bên ngoài hiệu quả”, anh Huy chia sẻ.

Không chỉ vậy, mô hình nuôi cua tuần hoàn nước còn giúp tối ưu diện tích nuôi; đồng thời, mang lại hiệu quả kinh tế cao khi nuôi cua cốm, cua thịt giai đoạn “vỗ béo” và lên gạch cho cua cái. “Với mô hình này mỗi năm tôi xuất bán ra thị trường khoảng 2 - 3 tấn, mang lại nguồn thu gần 1 tỷ đồng”, anh Khoa cho biết.

Có thể thấy, câu chuyện nuôi cua của anh Khoa hay ủ phân hữu cơ của ông Thái là bức tranh thu nhỏ về sự chuyển mình ở nhiều vùng quê, nơi nông nghiệp tuần hoàn đang từng ngày thay đổi cách nghĩ, cách làm và cả diện mạo nông thôn. Đối với vùng U Minh Thượng, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền về sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, nhiều nông dân bắt đầu thay đổi tư duy. Bà Nguyễn Thị Hương, ngụ xã Vĩnh Hòa cho biết: “Gia đình tôi có vài công đất nhưng có thể làm được nhiều mô hình chăn nuôi khép kín. Dưới ao tôi nuôi cá, phía trên làm sàn nuôi gia cầm. Tôi còn nuôi trùn cho cá, gia cầm ăn. Rơm rạ thì tôi trồng nấm, thu hoạch nấm xong tôi sử dụng làm giá thể đẻ cho trùn, trồng cây, bón phân cho cây, rau sạch”.

Ông Dư Văn Thái bên vườn khóm của gia đình. Ảnh: PHẠM HIẾU

Theo bà Hương, khi bắt tay vào chăn nuôi, bà rất quan tâm đến vấn đề xử lý chất thải, tránh gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy, bà sản xuất theo mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng tối đa mọi nguồn nguyên liệu từ nông nghiệp để sản xuất thức ăn cho đàn gia súc, đồng thời, tận dụng nguồn chất thải để làm phân bón hữu cơ cho các loại cây trồng, giảm chi phí sản xuất, hạn chế sử dụng các loại phân bón hóa học, góp phần cải tạo đất, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập… Giờ khu vườn của bà cũng trở nên xanh, sạch hơn. Mùi hôi từ chuồng vịt gần như không còn, nguồn nước quanh nhà trong hơn trước. Hàng xóm thấy hiệu quả cũng bắt đầu học làm theo.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Hòa khẳng định, trong điều kiện biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường đã đặt ra nhiều thách thức lớn, mô hình kinh tế tuần hoàn nổi lên như một giải pháp chiến lược giúp các vùng quê phát triển nền nông nghiệp xanh, nhanh và bền vững. Các công trình biogas, chăn nuôi gia cầm bằng đệm lót sinh học góp phần giảm ô nhiễm, tiết kiệm chi phí sản xuất. Đệm lót sinh học sau khi nuôi gia cầm được tái sử dụng ủ làm phân hữu cơ bón cho cây trồng, có tác dụng cải tạo đất. Phân trâu, bò được sử dụng để nuôi trùn quế làm thức ăn cho gia cầm, phân trùn dùng để bón cho cây trồng... Các quy trình khép kín đó đã góp phần hạn chế lây lan dịch bệnh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại địa phương.

Nông dân vốn quen với cách sản xuất truyền thống nên ban đầu còn e dè trước những mô hình mới. Vì vậy, chính quyền cần tiếp tục hỗ trợ người dân tiếp cận khoa học, kỹ thuật, vốn đầu tư và xây dựng các mô hình trình diễn phù hợp với từng vùng sinh thái. Bên cạnh đó, việc hình thành chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm xanh sẽ tạo thêm động lực để nông dân yên tâm chuyển đổi.

PHẠM HIẾU