Phẳng hóa bộ máy quản trị và khát vọng bứt phá của An Giang trong kỷ nguyên vươn mình - Bài 3: Công nghệ số - “mạch máu” của chính quyền địa phương 2 cấp

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Khánh Bình, ông Ha Ri Gia, ngụ ấp Bình Di, hoàn thành thủ tục đăng ký biến động đất đai chỉ sau hơn một giờ. Ông cho biết trước đây phải lên huyện để giải quyết hồ sơ qua nhiều khâu, nay mọi thủ tục được tiếp nhận và xử lý ngay tại xã thông qua hệ thống giải quyết thủ tục hành chính liên thông. Thực tiễn này cho thấy chuyển đổi số đang góp phần rút ngắn quy trình, nâng cao hiệu quả phục vụ và thu hẹp khoảng cách giữa vùng biên với trung tâm điều hành của tỉnh.

Phổ cập VNeID và “Trái tim dữ liệu” nâng tầm bệ đỡ vĩ mô

Gốc rễ của một chính quyền số phải được xây dựng từ những công dân số thực thụ. Trong tư duy quản lý truyền thống, khoảng cách địa lý và quy mô dân số luôn là hai rào cản lớn nhất, tỷ lệ thuận với số lượng tầng nấc trung gian của bộ máy hành chính. Khi xóa bỏ hoàn toàn cấp huyện theo quyết sách lịch sử ngày 1/7/2025, áp lực và trách nhiệm phổ cập định danh điện tử được Trung ương và Tỉnh ủy giao thẳng xuống người đứng đầu 102 xã, phường, đặc khu. Không còn sự đôn đốc, giám sát trung gian, các địa phương đã biến chiến dịch này thành một cuộc tổng lực bám sát địa bàn.

Thành viên tổ công nghệ số cộng đồng tại phường Hà Tiên hướng dẫn người dân đăng ký thực hiện thủ tục hành chính qua ứng dụng VNeID. Ảnh: DANH THÀNH

Ghi nhận thực tế tại các xã có đặc thù đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng chính là những “ngòi nổ” chiến lược. Với nòng cốt là lực lượng công an xã phối hợp cùng Đoàn Thanh niên, các tổ công tác đã kiên trì thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người”. Cán bộ không quản ngày đêm mang theo máy móc, thiết bị đến tận phum, sóc, các buổi sinh hoạt tại chùa Phật giáo Nam tông Khmer, giáo đường Chăm để trực tiếp hướng dẫn bà con cài đặt ứng dụng VNeID mức độ 2 và tích hợp thông tin bảo hiểm y tế, mã số thuế vào ứng dụng VNeID.

Đến đầu năm 2026, hơn 92% công dân trong độ tuổi trên địa bàn An Giang được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tạo thuận lợi cho việc thực hiện các giao dịch hành chính trên môi trường số. Cùng với đó, hạ tầng số tiếp tục được đầu tư đồng bộ khi mạng cáp quang tốc độ cao phủ 100% trung tâm xã, phường, đặc khu; mạng băng rộng và 3G, 4G phủ kín các khu dân cư, trong khi hạ tầng 5G từng bước được mở rộng tại các khu vực kinh tế, đô thị trọng điểm.

“Trái tim” của hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu này chính là Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh, hiện được mở rộng và vận hành hiệu quả nhờ tích hợp 8 lĩnh vực chuyên sâu, kết nối, khai thác 3/11 cơ sở dữ liệu trọng yếu quốc gia và 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành. IOC cho phép lãnh đạo tỉnh theo dõi mọi biến động kinh tế - xã hội dựa trên dữ liệu thời gian thực (real time), đưa ra các quyết sách chính xác mà không cần qua các khâu báo cáo trung gian chậm trễ.

Những con số biết nói từ mạch máu dịch vụ công trực tuyến

Hiệu quả của chuyển đổi số trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được thể hiện qua những kết quả cụ thể. Tỉnh đã hoàn thành nâng cấp Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính kết nối đồng bộ với Cổng Dịch vụ công quốc gia theo mô hình “một cửa số” tập trung. Đến nay, 2.154 thủ tục hành chính được công bố trên Cơ sở dữ liệu quốc gia, đạt 99,1%, tạo nền tảng thuận lợi cho việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thực tiễn vận hành cho thấy chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến toàn trình tại 102 xã, phường, đặc khu đạt trên 86,5%, tăng trên 35% so với trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tỷ lệ số hóa hồ sơ, cấp kết quả điện tử và khai thác dữ liệu số đều đạt mức cao. Trong lĩnh vực lưu trữ, tỉnh số hóa hơn 8,1 triệu trang tài liệu phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Kiến trúc phẳng này kết nối trực diện đầu cuối giữa cán bộ tiếp nhận tại hệ thống các xã, phường với chuyên viên xử lý cuối cùng tại các sở, ban, ngành cấp tỉnh. Khi người dân nộp hồ sơ, hệ thống công nghệ sẽ tự động phân loại, luân chuyển và hiển thị công khai tiến độ xử lý theo thời gian thực trên Trung tâm IOC của tỉnh. Chính quy trình này đã giúp tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn và trước hạn trên toàn hệ thống phẳng đạt mức 96,8%; trong đó tổng số tiếp nhận từ ngày 1/7/2025 đến nay là hơn 587 ngàn hồ sơ, tỷ lệ đúng hạn của hệ thống chung đạt tới 98,56%.

Thời gian luân chuyển, xử lý các thủ tục chuyên sâu về đất đai, tư pháp, môi trường đã giảm từ 40 - 60% so với trước, tiết kiệm cho người dân và doanh nghiệp hàng chục ngày chờ đợi phiền hà. Bất kỳ sự chậm trễ nào mà không có lý do chính đáng đều bị hệ thống tự động ghi nhận và chuyển thành điểm trừ thi đua trực tiếp đối với người đứng đầu đơn vị cơ sở đó. Chính áp lực minh bạch từ công nghệ đã buộc bộ máy hành chính phải vận hành một cách chuẩn xác, loại bỏ hoàn toàn tình trạng nhũng nhiễu hay “ngâm” hồ sơ qua các cấp trung gian.

Thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng ấp Hòa Út, xã Định Hòa hướng dẫn người dân ứng dụng công nghệ số. Ảnh: CẨM TÚ

Thẳng thắn nhìn nhận các “điểm nghẽn” và xây dựng hệ sinh thái từ lòng dân

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Khánh Bình đã nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, giữ vững an ninh biên giới và thúc đẩy giao thương qua Cửa khẩu quốc gia Khánh Bình. Tuy nhiên, việc liên thông dữ liệu còn hạn chế, công chức vẫn phải nhập liệu nhiều lần; trong khi dân số hơn 42.000 người nhưng biên chế chưa đáp ứng nhu cầu, hạ tầng công nghệ thông tin còn thiếu đồng bộ. Địa phương kiến nghị bổ sung biên chế phù hợp, sớm hoàn thiện cơ chế vận hành trung tâm dịch vụ tổng hợp và đầu tư nâng cấp hạ tầng số.

Tương tự tại xã Châu Phong - nơi hợp nhất từ 3 xã cũ với hơn 56.000 dân, dù đạt tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tới 99,4% nhưng áp lực hạ tầng số vẫn rất lớn. Bà Võ Thị Loan - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã thẳng thắn nhìn nhận, chuyển đổi số là chìa khóa vận hành bộ máy phẳng, nhưng các phần mềm chuyên ngành hiện chưa liên thông đồng bộ với Cổng Dịch vụ công quốc gia, khiến công chức phải nhập liệu trùng lặp rất lãng phí thời gian. Trong bối cảnh xã đang thiếu hụt tới 36 biên chế khối Nhà nước sau sáp nhập, đây là một áp lực đè nặng. Châu Phong kiến nghị cấp trên sớm tích hợp các phần mềm vào một nền tảng duy nhất, liên thông dữ liệu triệt để nhằm giảm tải thao tác thủ công, giúp cơ sở khơi thông mạch máu số để phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhìn nhận chuyển đổi số vẫn còn những “điểm nghẽn” khi hạ tầng kết nối và các nền tảng dùng chung chưa thật sự đồng bộ, dẫn đến một số hồ sơ trực tuyến bị quá hạn và hệ thống dữ liệu có thời điểm quá tải. Khối lượng tài liệu chưa số hóa còn lớn, trong khi năng lực số của một bộ phận cán bộ chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Dù vậy, An Giang vẫn duy trì hiệu quả vận hành của bộ máy nhờ đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”, mở rộng dịch vụ công trực tuyến và phát huy sự đồng thuận của Nhân dân. Kết quả đó cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang từng bước phát huy hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Tại xã Khánh Bình, nhiều nông dân đã thành thạo công nghệ để thực hiện các thủ tục trực tuyến, từ đăng ký mã số vùng trồng đến tiếp cận chính sách hỗ trợ. Ông Lê Văn Nhãn, ngụ ấp Búng Nhỏ cho biết, được hướng dẫn sử dụng các nền tảng số giúp ông hoàn tất thủ tục ngay tại nhà, tiết kiệm nhiều thời gian và công sức. Trong khi đó, tại các xã đảo Hòn Nghệ, Tiên Hải, Sơn Hải và đặc khu Thổ Châu, người dân và doanh nghiệp ghi nhận những chuyển biến tích cực. Việc bỏ cấp trung gian hành chính giúp giảm thời gian, chi phí đi lại và thủ tục, đồng thời, đưa các chính sách hỗ trợ của tỉnh đến với người dân, doanh nghiệp nhanh chóng và thuận tiện hơn.

(Còn tiếp)

VIỆT TIẾN