Phẳng hóa bộ máy quản trị và khát vọng bứt phá của An Giang trong kỷ nguyên vươn mình - Bài 1: An Giang mới - tầm nhìn chiến lược và không gian phát triển mới

Một góc đô thị Châu Đốc trên cao nhìn từ sông Hậu. Ảnh: LÊ TRUNG HIẾU

Sau một năm vận hành, bộ máy mới từng bước khẳng định hiệu quả bằng những chuyển động thực tiễn từ cơ sở. Các chủ trương, chính sách được triển khai nhanh hơn, trách nhiệm của chính quyền các cấp được nâng cao, nguồn lực được phân bổ tập trung hơn. Trên nền tảng đó, An Giang đang định hình một không gian phát triển thống nhất từ vùng Bảy Núi, khu vực biên giới đến biển đảo Phú Quốc, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tiếp theo.

Tọa độ địa chiến lược bề thế và cấu trúc nhân văn của “siêu tỉnh phẳng”

Để thấy rõ tính tất yếu của cuộc cải cách thể chế, cần nhìn vào quy mô của tỉnh An Giang sau sắp xếp. Theo báo cáo sơ kết một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp của của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, An Giang có diện tích tự nhiên hơn 9.888km² và dân số hơn 5,1 triệu người, trở thành địa phương có diện tích lớn nhất vùng đồng bằng sông Cửu Long. Bộ máy hành chính được tổ chức theo mô hình quản lý trực tiếp 102 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 85 xã, 14 phường và 3 đặc khu Phú Quốc, Kiên Hải, Thổ Châu; giảm 196 đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp.

An Giang đồng thời sở hữu vị thế chiến lược đặc biệt khi hội tụ cả lợi thế biên giới đất liền và kinh tế biển. Tỉnh có khoảng 200km bờ biển, vùng biển rộng hơn 63.000km² với 143 đảo lớn nhỏ, trong đó 43 đảo có dân cư sinh sống; có hơn 148km đường biên giới tiếp giáp Campuchia cùng 6 cửa khẩu, gồm 3 Cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương, Tịnh Biên và Hà Tiên. Đây là điều kiện quan trọng để phát triển kinh tế biển, thương mại biên giới và kết nối khu vực.

Không chỉ rộng lớn về địa lý, An Giang còn có tính đa dạng cao về văn hóa, dân tộc và tôn giáo. Toàn tỉnh có 35 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; đồng bào Khmer, Chăm, Hoa chiếm 9,53% dân số. Tỉnh có 14 tôn giáo đang hoạt động hợp pháp với hơn 2,2 triệu tín đồ, tương đương 46,44% dân số. Đảng bộ tỉnh hiện có 107 đảng bộ trực thuộc, 1.010 tổ chức cơ sở đảng, 5.717 chi bộ với 132.872 đảng viên; toàn hệ thống chính trị có 67.924 cán bộ, công chức, viên chức, trong đó 48.297 người công tác trực tiếp tại cơ sở.

Với quy mô địa lý, dân số và đặc điểm kinh tế - xã hội như vậy, việc tiếp tục duy trì 26 đơn vị hành chính cấp huyện sẽ làm tăng tầng nấc trung gian, phân tán nguồn lực và kéo dài quá trình xử lý công việc. Việc chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vì thế là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị, bảo đảm các chủ trương, chính sách được triển khai nhanh hơn, đồng bộ hơn và sát thực tiễn hơn.

Một góc đô thị Rạch Giá nhìn từ trên cao. Việc mở rộng không gian phát triển đang tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội của An Giang. Ảnh: THÀNH CHINH

Ba trục động lực chiến lược khai phóng toàn diện nguồn lực vĩ mô

Việc kết thúc hoạt động cấp huyện đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong phương thức quản trị của An Giang. Các quyết sách từ cấp tỉnh được triển khai trực tiếp đến 102 xã, phường, đặc khu, giảm tầng nấc trung gian và nâng cao hiệu quả điều hành. Trên nền tảng đó, tỉnh có điều kiện tổ chức lại không gian phát triển theo tư duy liên kết vùng, thay cho cách tiếp cận bị chia cắt bởi địa giới hành chính trước đây, từng bước hình thành các trục động lực phát triển mang tính chiến lược.

Trục động lực thứ nhất là kinh tế biển và dịch vụ quốc tế, lấy Phú Quốc, Kiên Hải, Thổ Châu cùng vùng biển hơn 63.000km² làm trung tâm phát triển. Mô hình quản trị mới giúp các chủ trương đầu tư, phát triển hạ tầng, du lịch, dịch vụ và kinh tế biển được triển khai nhanh hơn, tạo điều kiện khai thác hiệu quả tiềm năng biển đảo. Đây được xác định là không gian phát triển quan trọng, góp phần đưa An Giang trở thành cửa ngõ hướng biển của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Trục động lực thứ hai là hành lang kinh tế biên giới gắn với quốc phòng, an ninh. Dọc tuyến biên giới hơn 148km tiếp giáp Campuchia, các khu vực Cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương, Tịnh Biên và Hà Tiên được định hướng phát triển thành vành đai kinh tế mở, kết nối thương mại, logistics và giao lưu khu vực. Việc tỉnh trực tiếp điều hành, phân bổ nguồn lực giúp đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng, khai thác hiệu quả lợi thế cửa khẩu, đồng thời, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân trên tuyến biên giới.

Trục động lực thứ ba là nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao. Việc xóa bỏ ranh giới quản lý cấp huyện tạo điều kiện xây dựng các vùng sản xuất quy mô lớn, liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Những vùng sản xuất dọc sông Hậu và khu vực trọng điểm nông nghiệp được quy hoạch đồng bộ, hướng tới mô hình nông nghiệp hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Sự hình thành ba trục động lực phát triển cho thấy hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong việc khơi thông nguồn lực, mở rộng không gian phát triển và đưa các quyết sách của tỉnh đến cơ sở nhanh hơn, đồng bộ hơn.

Khẳng định chân lý khoa học, đập tan mọi luận điệu xuyên tạc

Mỗi khi Đảng và Nhà nước thực hiện những cuộc cải cách lớn liên quan đến tổ chức bộ máy, các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị thường tìm cách xuyên tạc, gây hoài nghi trong dư luận. Sau khi chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai từ ngày 1/7/2025, trên không gian mạng xuất hiện nhiều ý kiến cho rằng việc giảm số lượng tỉnh, kết thúc hoạt động cấp huyện sẽ gây khó khăn trong quản lý, làm đứt gãy hoạt động điều hành và ảnh hưởng đến việc phục vụ người dân ở cơ sở.

Tuy nhiên, thực tiễn tại An Giang sau gần một năm vận hành đã cho thấy điều ngược lại. Bộ máy mới hoạt động ổn định, thông suốt; các chủ trương, chính sách được triển khai nhanh hơn và sát cơ sở hơn. Đồng chí Lê Hồng Quang - Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy An Giang cũ khẳng định việc hợp nhất tỉnh và kết thúc hoạt động cấp huyện không đơn thuần là thay đổi địa giới hành chính mà là cuộc cải cách nhằm mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực quản trị và khắc phục tình trạng cục bộ, chia cắt nguồn lực. Theo đó, cấp tỉnh tập trung hoạch định chiến lược, còn cấp xã được tăng quyền, tăng trách nhiệm và chủ động hơn trong phục vụ người dân.

Đồng chí Nguyễn Tiến Hải - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy đánh giá sau một năm vận hành, bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt; bảo đảm tính liên tục trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và điều hành; không để gián đoạn công việc, không làm ảnh hưởng đến việc giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp; từng bước phát huy hiệu quả mô hình tổ chức mới. Kết quả đó đã thể hiện sự quyết tâm, nỗ lực rất lớn của cả hệ thống chính trị, trong điều kiện khối lượng công việc nhiều, yêu cầu cao và thời gian thực hiện gấp.

Dưới góc độ lý luận, nhiều chuyên gia cho rằng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là bước đi phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại trong điều kiện chuyển đổi số mạnh mẽ. Hạ tầng dữ liệu, công nghệ thông tin và hệ thống điều hành số đã góp phần rút ngắn khoảng cách địa lý, tạo điều kiện để cấp tỉnh quản lý trực tiếp, hiệu quả hơn. Thực tiễn tại An Giang cho thấy việc kết thúc hoạt động cấp huyện không làm giảm vai trò quản lý nhà nước mà ngược lại còn tăng tính chủ động, nâng cao năng lực giải quyết công việc của chính quyền cơ sở.

Ghi nhận tại các địa phương từ đất liền đến Phú Quốc cho thấy người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư đều đánh giá tích cực về mô hình mới. Việc giảm tầng nấc trung gian giúp rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ, giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính. Đội ngũ cán bộ tại 102 xã, phường, đặc khu từng bước thích ứng với yêu cầu mới, nâng cao trách nhiệm và năng lực điều hành. Hệ thống chính trị được tinh gọn nhưng hiệu quả hơn, hạn chế tình trạng chồng chéo, nâng cao vai trò người đứng đầu và tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

(Còn tiếp)

VIỆT TIẾN