Châu Phong mở rộng không gian phát triển

Phụ nữ đồng bào Chăm được dạy chữ, dạy nghề, phát triển kinh tế hộ gia đình. Ảnh: MINH HIỂN

Sản xuất nông nghiệp công nghệ cao

Xã Châu Phong được hình thành trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số của các xã Phú Vĩnh, Lê Chánh và Châu Phong. Theo hồ sơ quy hoạch, xã có diện tích 4.928,98ha, là không gian phát triển quan trọng ở khu vực đầu nguồn sông Hậu.

Quy hoạch xác định Châu Phong vừa là trung tâm sản xuất nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ hiện đại vừa phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề gắn với Khu Kinh tế cửa khẩu An Giang; đồng thời hình thành trung tâm du lịch, dịch vụ giàu bản sắc văn hóa, tín ngưỡng địa phương.

Điểm đáng chú ý là không gian phát triển được mở theo hướng kết nối nhiều lợi thế. Không gian ven sông Hậu được đặt trong mối liên hệ với mạng lưới giao thông, gồm quốc lộ N1, đường tỉnh 951, đường tỉnh 953 và tuyến đường tỉnh 954 được quy hoạch xây dựng mới, trong đó quốc lộ N1 được định hướng là trục đông - tây, góp phần kết nối khu vực, tăng khả năng giao thương.

Quy hoạch đặt vấn đề hình thành điểm cảng sông, kết nối với khu, cụm công nghiệp thành chuỗi phát triển. Cụm công nghiệp Châu Phong dự kiến quy mô 30ha trong giai đoạn 2026 - 2035 và định hướng mở rộng lên khoảng 75ha trong giai đoạn 2035 - 2050 khi có nhu cầu.

Danh mục ưu tiên đầu tư còn có kè sông Hậu Châu Phong, quốc lộ N1 đoạn mở mới, tuyến đường liên tỉnh, các công trình năng lượng và kho Châu Phong. Cùng với đó là việc cải tạo, nâng cấp công trình hạ tầng xã hội; lập quy hoạch chi tiết khu trung tâm, khu đô thị mới, khu vực ven sông Hậu và xây dựng quy chế quản lý kiến trúc.

Theo ông Nguyễn Thanh Minh, Chủ tịch UBND xã Châu Phong, quy hoạch là cơ sở để địa phương tổ chức lại không gian phát triển, thu hút đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân.

Theo quy hoạch, đến năm 2035 dân số toàn xã khoảng 63.000 người và đến năm 2050 khoảng 72.000 người. Đất xây dựng từ khoảng 763ha vào năm 2035 tăng lên khoảng 1.073ha năm 2050, trong khi đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 72,63% diện tích tự nhiên vào năm 2050. Như vậy, mở rộng không gian không đồng nghĩa với mở rộng xây dựng bằng mọi giá mà là tổ chức lại các khu dân cư, hạ tầng, sản xuất nông nghiệp và không gian sinh thái trong một cấu trúc phát triển hài hòa hơn.

Biến lợi thế thành động lực

Không gian mới chỉ trở thành động lực khi những lợi thế riêng của Châu Phong được kết nối thành các giá trị mới, trong đó bản sắc văn hóa Chăm là một lợi thế khác biệt được quy hoạch đặt trong mối quan hệ với du lịch, dịch vụ và đời sống cộng đồng.

Cộng đồng đồng bào Chăm với hệ thống thánh đường, nhà sàn truyền thống, nghề dệt thổ cẩm cùng đời sống văn hóa, tín ngưỡng đã hình thành qua nhiều thế hệ. Quy hoạch đề xuất hình thành chuỗi khu dân cư văn hóa Chăm ven sông Hậu.

Bà Trần Thị Lệ, ngụ xã Châu Phong, kỳ vọng quá trình đầu tư sẽ làm diện mạo quê hương ngày càng khang trang nhưng vẫn giữ được những nét riêng vốn có. "Nếu đường sá, cảnh quan và các khu dân cư được đầu tư đồng bộ, người dân thuận lợi trong đi lại, sản xuất, kinh doanh. Tôi mong quá trình phát triển vẫn giữ được những nét văn hóa, làng xóm và không gian sinh hoạt truyền thống của người dân”, bà Trần Thị Lệ nói.

Phụ nữ đồng bào Chăm được trau dồi kiến thức, phục vụ cho phát triển kinh tế hộ gia đình. Ảnh: MINH HIỂN

Từ văn hóa Chăm, quy hoạch mở ra hướng kết nối với du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm; đồng thời kết hợp nông nghiệp sinh thái, công nghệ cao, chế biến nông sản đặc thù và các sản phẩm OCOP.

Bí thư Đảng ủy xã Châu Phong Nguyễn Thanh Lâm cho rằng cần đặt người dân ở vị trí trung tâm, kết nối hiệu quả các lợi thế về nông nghiệp, sông nước, giao thông và bản sắc văn hóa Chăm để tạo động lực phát triển. Người dân vừa là chủ thể gìn giữ giá trị văn hóa vừa được hưởng lợi từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với phát triển kinh tế, quy hoạch đặt mục tiêu bảo vệ hành lang xanh theo các tuyến kênh, rạch; hình thành không gian đi bộ, xe đạp, công viên tuyến tính và các điểm cảnh quan sinh thái. Nông nghiệp hướng đến giảm phát thải, tái sử dụng phụ phẩm, kiểm soát hóa chất và kết hợp du lịch trải nghiệm.

Từ một vùng nông nghiệp với các khu dân cư phân tán, Châu Phong đang được định hình cấu trúc phát triển mới với các trung tâm, tuyến giao thông kết nối, không gian ven sông, khu dân cư mới, cụm công nghiệp và vùng sản xuất nông nghiệp sinh thái.

Trong cấu trúc ấy, sông Hậu không chỉ là cảnh quan mà còn mở ra không gian kinh tế; văn hóa Chăm không chỉ được gìn giữ mà còn có thể trở thành nguồn lực cho du lịch, dịch vụ; nông nghiệp không chỉ giữ vai trò nền tảng mà còn được nâng giá trị thông qua công nghệ, chế biến và trải nghiệm.

Đó là cơ sở để Châu Phong mở không gian phát triển nhưng vẫn giữ được đặc trưng của vùng đất bên sông Hậu, từng bước biến những lợi thế riêng thành động lực phát triển và mang lại những giá trị thiết thực hơn cho người dân.

MINH HIỂN