Phát hiện mới về sự khác biệt giữa hai nửa Mặt Trăng

Các nhà khoa học Trung Quốc đã tìm thấy thêm bằng chứng giúp lý giải sự khác biệt về địa chất và thành phần vật chất giữa nửa gần (so với Trái Đất) và nửa xa (hay còn gọi là nửa khuất) của Mặt Trăng dựa trên phân tích các mẫu vật do tàu thăm dò Thường Nga-6 (Chang’e-6) thu thập.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Trung Quốc, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Địa chất, Học viện Khoa học Địa chất Trung Quốc, đã sử dụng một thiết bị phân tích ion do nước này phát triển để nghiên cứu các mảnh vật chất nóng chảy do va chạm được tìm thấy trong các mẫu vật mà Thường Nga-6 mang về từ nửa khuất của Mặt Trăng.

Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học Hành tinh thuộc Viện Địa chất, ông Long Đào (Long Tao), cho biết quá trình phân tích đòi hỏi độ chính xác rất cao. Ông ví việc hướng chùm tia vào đúng vị trí cần nghiên cứu trên mẫu vật giống như ném một quả bóng rổ từ khoảng cách 3.000m.

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt giữa hai nửa Mặt Trăng có thể liên quan đến vụ va chạm khổng lồ tạo ra bồn địa Nam Cực-Aitken cách đây khoảng 4,3 tỷ năm.

Đây được xem là cấu trúc địa hình hình thành do va chạm lớn nhất, sâu nhất và cổ xưa nhất từng được biết đến trên Mặt Trăng. Nửa gần của Mặt Trăng có nhiều vùng tối do bazan núi lửa tạo thành, được gọi là các “biển” Mặt Trăng. Trong khi đó, nửa xa chủ yếu là địa hình sáng màu, cao hơn và có ít “biển” hơn đáng kể.

Nhà nghiên cứu Xa Hiểu Siêu cho rằng vụ va chạm lớn nói trên có thể đã làm dịch chuyển vật chất từ khu vực nửa xa của Mặt Trăng. Điều này có thể giúp giải thích vì sao các mẫu vật thu thập tại bồn địa Nam Cực-Aitken có tỷ lệ nguyên tố phóng xạ cao hơn so với vật chất có nguồn gốc từ lớp vỏ Mặt Trăng nguyên thủy.

Tàu Thường Nga-6 đã đưa 1.935,3g mẫu vật từ Mặt Trăng về Trái Đất vào năm 2024. Đây là lần đầu tiên con người thu thập và đưa về Trái Đất mẫu vật trực tiếp từ nửa khuất của Mặt Trăng, cụ thể là khu vực bồn địa Nam Cực-Aitken.

Việc nghiên cứu các mẫu vật này cho phép các nhà khoa học so sánh trực tiếp thành phần vật chất giữa hai nửa Mặt Trăng, qua đó cung cấp thêm dữ liệu để tìm hiểu nguồn gốc của hiện tượng “lưỡng phân Mặt Trăng” - một trong những câu hỏi quan trọng về quá trình hình thành và tiến hóa của vệ tinh tự nhiên của Trái Đất./.