Sinh kế “thuận thiên”

Điểm phát triển dịch vụ du lịch sinh thái của anh Nguyễn Tấn Tài trong dự án Mekong NbS. Ảnh: THANH TIẾN

Phát triển kinh tế bền vững

Sau mùa lũ 2025, anh Nguyễn Tấn Tài - Tổ trưởng Tổ hợp tác Tài Phát, xã An Cư vô cùng phấn khởi. Từ mô hình sinh kế trong mùa lũ thuộc dự án Mekong NbS do Tổ chức WWF - Việt Nam thực hiện, anh xác định hướng phát triển kinh tế hiệu quả, dựa vào tiềm năng sẵn có từ mùa lũ quê mình.

Trước đó, anh tham gia dự án với mô hình trữ cá tự nhiên kết hợp hoạt động du lịch và chế biến khô cá đạt tiêu chuẩn OCOP từ năm 2024, diện tích thực hiện 50ha. Cuối vụ, anh thu được gần 1 tấn cá trê, 4 tấn cá tự nhiên, lợi nhuận trên 64 triệu đồng. Trong thời gian trữ cá mùa lũ, anh kết hợp thêm dịch vụ du lịch sinh thái, đón hơn chục đoàn khách phương xa đến trải nghiệm nên thu nhập tăng đáng kể. “Mùa lũ năm 2025, tôi mở rộng diện tích lên 80ha. Lũ năm nay kéo dài bất thường, ảnh hưởng đến quá trình thu hoạch nên lợi nhuận chỉ đạt hơn 63 triệu đồng. Tuy nhiên, chi phí bỏ ra chỉ hơn 26 triệu đồng, tương đương 1/3 của năm trước, tôi vẫn có lãi”, anh Tài phân tích.

Ngoài nuôi cá tự nhiên trong dự án, anh Tài còn thu lợi khoảng 300 triệu đồng từ sản phẩm khô cá rừng tràm và dịch vụ du lịch sinh thái trong năm 2025. Hiện, nông dân này đang tiếp tục định hướng một số mô hình du lịch sinh thái mới gắn với mùa lũ, phục vụ du khách tốt hơn những năm tiếp theo.

Dự án Mekong NbS còn mang đến cho nông dân mô hình trồng sen lấy gương, lấy ngó trên nền đất 2 vụ; trồng lúa mùa chịu ngập; nuôi cá đồng theo hướng “thuận thiên”… Tất cả đều khẳng định hiệu quả thực tế, giúp người dân vùng lũ tăng thu nhập trong những tháng nước tràn đồng, không thể canh tác lúa vụ 3. Bà Lưu Thị Lan - Quản lý dự án của WWF - Việt Nam nhận định: “Dự án góp phần thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp theo định hướng thích ứng, sinh thái, hiệu quả. Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là mô hình có thể nhân rộng tại An Giang và các tỉnh khu vực đồng bằng sông Cửu Long, trở thành sinh kế bền vững cho người dân vùng ngập lũ hằng năm”.

Với ngành nông nghiệp An Giang, các mô hình sinh kế thuộc dự án phù hợp với chiến lược phát triển thủy sản giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của tỉnh. “Chúng tôi khuyến khích các địa phương có tiềm năng khai thác thủy sản mùa lũ mở rộng diện tích, góp phần phát triển nông nghiệp thuận thiên theo Nghị quyết số 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long”, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Hiệp cho biết.

Tiếp tục hành trình “thuận thiên”

Từ những kết quả đạt được trong giai đoạn 2023 - 2025, Tổ chức WWF - Việt Nam định hướng tham vấn các địa phương thực hiện giai đoạn 2026 - 2029 với diện tích hơn 5.830ha, gồm rừng, đất ngập nước, vùng canh tác lũ và hệ sinh thái đồi núi tại khu vực Tứ giác Long Xuyên.

Tại An Giang, dự án ưu tiên mở rộng tối thiểu 1.000ha đất nông nghiệp sinh thái và sinh kế dựa vào lũ theo định hướng “2 năm 5 vụ” hoặc “3 năm 8 vụ”. Các mô hình tiếp tục triển khai gồm: Đăng quầng trữ cá tự nhiên và bổ sung cá giống; trồng sen trong mùa lũ; trồng các loại rau thủy sinh kết hợp du lịch sinh thái theo nhu cầu người dân.

Với khu vực đất đồi núi, dự án triển khai các mô hình số hóa trong quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn, phát triển cây dược liệu. “Chúng tôi cũng xây dựng hồ sơ kỹ thuật cho khoảng 730ha rừng tại An Giang nhằm thúc đẩy thành lập khu bảo vệ cảnh quan mới. Trọng tâm xuyên suốt là tái lập chu trình tự nhiên, tăng khả năng trữ nước - bổ sung phù sa - cải thiện chất lượng đất. Từ đó, hỗ trợ sinh kế bền vững cho các nhóm cộng đồng dễ bị tổn thương, đặc biệt là đồng bào Khmer”, bà Lưu Thị Lan thông tin.

Phát biểu tại hội nghị tổng kết dự án Mekong NbS giai đoạn 2023 - 2025, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ngô Công Thức nhấn mạnh, An Giang có diện tích đất ngập nước hằng năm lớn, nên những mô hình sinh kế do dự án mang lại cho nông dân rất thiết thực. “Với quan điểm phát triển nông nghiệp, khai thác và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến các mục tiêu dự án hướng đến giai đoạn 2026 - 2029. Trong đó, việc hỗ trợ nông dân sản xuất nông nghiệp “thuận thiên”, tạo sinh kế trong mùa lũ rất phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp của tỉnh”, đồng chí Ngô Công Thức chia sẻ.

Khẳng định tư duy “phát triển nhưng không đánh đổi môi trường”, lãnh đạo tỉnh An Giang đã và đang triển khai các chủ trương lớn của Trung ương về chuyển đổi mô hình phát triển nông nghiệp, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long. Trên cơ sở đề xuất của ngành nông nghiệp và các địa phương, tỉnh sẽ nghiên cứu cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sinh kế bền vững, bảo tồn hệ sinh thái. Với tinh thần chủ động, An Giang sẽ tiếp tục là đối tác tích cực, trách nhiệm trong việc triển khai dự án Mekong NbS giai đoạn 2, cùng lan tỏa mô hình phát triển nông nghiệp “thuận thiên” vì một đồng bằng sông Cửu Long thịnh vượng và phát triển bền vững.

THANH TIẾN