Sự thay đổi đáng kinh ngạc về sức khỏe sau một tuần “cai” mạng xã hội

Một nghiên cứu đột phá được công bố trên tạp chí World Psychiatry đã thách thức quan điểm truyền thống về việc cắt giảm thời gian sử dụng mạng xã hội.

Kết quả ngoài mong đợi

Thay vì tập trung vào tổng thời lượng tiếp xúc màn hình, nhóm nghiên cứu đa ngành do Joseph Firth từ Đại học Manchester dẫn đầu khẳng định chất lượng và thời điểm sử dụng mới là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của người trẻ.

Kết quả này được rút ra từ một thử nghiệm kéo dài ba tuần với 373 người trẻ trong độ tuổi 18-24. Những thay đổi nhỏ trong thói quen sử dụng mạng xã hội đã mang lại tác động đáng kể đến giấc ngủ, mức độ lo âu và cảm giác trầm buồn.

Trong kỷ nguyên số, chúng ta dường như đang mắc kẹt trong một vòng lặp vô tận: Sử dụng điện thoại quá mức, cảm thấy tội lỗi, cố gắng cai nghiện đột ngột, thất bại, và rồi lại quay về với thói quen doomscrolling (Ảnh: NPR).

Trong hai tuần đầu tiên, những người tham gia sử dụng mạng xã hội như bình thường, với dữ liệu về thời lượng, thói quen lướt mạng, số bước đi và chất lượng giấc ngủ được ghi lại trực tiếp từ điện thoại. Bác sĩ John Torous, Giám đốc Bộ phận Tâm thần số tại Trung tâm Y khoa Beth Israel Deaconess, Boston, đánh giá đây là cách tiếp cận đáng tin cậy.

Đến tuần thứ ba, 80% người tham gia đồng ý thử một tuần "detox mạng xã hội". Điều đáng chú ý là họ không bị yêu cầu ngừng hoàn toàn, mà chỉ giảm thời gian sử dụng từ mức trung bình hai giờ mỗi ngày xuống còn khoảng 30 phút.

Kết quả đã vượt ngoài mong đợi: chỉ trong một tuần, mức độ lo âu giảm 16%, cảm giác trầm buồn giảm 24% và triệu chứng mất ngủ giảm 14,5%. Đây là những cải thiện có ý nghĩa lâm sàng rõ rệt, cho thấy tác động mạnh mẽ của việc giảm kích thích màn hình đối với não bộ.

Nghiên cứu đặt ra câu hỏi liệu chúng ta có đang tập trung sai hướng khi chỉ chú trọng tổng thời gian sử dụng điện thoại.

Các nhà khoa học ví von thời gian lướt mạng xã hội vô thức giống như việc nạp "calo rỗng" vào cơ thể (Ảnh: Prateek Katyal).

"Thay thế, đừng cấm đoán": Chiến lược mới cho sức khỏe tinh thần

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng chìa khóa để duy trì hiệu quả lâu dài không phải là những giới hạn nghiêm ngặt, mà là thay đổi tư duy. Mỗi giờ dành cho mạng xã hội là một giờ bị lấy mất khỏi giấc ngủ, tập thể dục hoặc tương tác xã hội thực tế. Họ đề xuất quy tắc "Thay thế, Đừng cấm đoán".

Thay vì cố gắng kìm nén ham muốn cầm điện thoại, hãy lấp đầy khoảng thời gian đó bằng các hoạt động có mục đích như tập luyện, gặp gỡ bạn bè hoặc tham gia các hoạt động ngoài đời thực.

Một trong những hành vi gây hại nhất được các chuyên gia chỉ ra là sử dụng điện thoại trước khi ngủ. Ánh sáng xanh, nội dung kích thích và thói quen kiểm tra thông báo liên tục cản trở não bộ thư giãn, làm giảm chất lượng giấc ngủ và tăng nguy cơ mất ngủ.

Lời khuyên đơn giản nhưng hiệu quả là đưa điện thoại ra khỏi phòng ngủ, sạc ở phòng khách hoặc nhà bếp để tạo khoảng cách tự nhiên trước khi ngủ.

Đối với các bậc phụ huynh, nghiên cứu gửi đi thông điệp quan trọng: tránh áp dụng cách tiếp cận hà khắc hoặc tịch thu thiết bị của trẻ, vì những biện pháp này thường phản tác dụng, gây xung đột gia đình và khiến trẻ sử dụng thiết bị lén lút hơn.

Thay vào đó, phụ huynh nên trở thành tấm gương về thói quen sử dụng thiết bị lành mạnh, thiết lập các khu vực không có thiết bị trong nhà. Điều này không chỉ giúp trẻ hình thành thói quen tốt mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho sức khỏe tinh thần của người lớn.

Thời điểm sử dụng điện thoại gây hại nhất cho não bộ chính là một giờ trước khi ngủ (Ảnh: NPR).

Nghiên cứu của nhóm Firth khẳng định rằng mức độ ảnh hưởng của mạng xã hội đối với não bộ không chỉ nằm ở thời gian sử dụng mà còn ở cách chúng ta tương tác với nó.

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng gắn chặt với đời sống, việc tìm ra những chiến lược bền vững và có tính thực tế là điều cần thiết. Những dữ liệu mới nhất cho thấy, thay đổi nhỏ trong hành vi hàng ngày có thể tạo ra sự khác biệt lớn đối với sức khỏe tinh thần của cả người trẻ và người trưởng thành.

Theo Dân Trí