Sức sống mãnh liệt của kênh Chống Mỹ

Dòng kênh Chống Mỹ hôm nay hiền hòa, thanh bình, soi bóng một vùng quê đang đổi thay từng ngày.

Cặp dòng kênh Chống Mỹ năm nào, nay là tuyến đường Tỉnh 964 thênh thang, mở lối cho nhịp sống mới lan tỏa khắp vùng quê. Ven đường nhà cửa khang trang nối nhau, cửa hàng buôn bán rộn ràng, ánh đèn sáng lên mỗi chiều như minh chứng cho một cuộc sống đủ đầy, sung túc. Sau những mái nhà yên ấm là những vuông tôm - lúa trù phú, mùa nối mùa, kết tinh từ bàn tay cần cù của người dân.

Ít ai quên được rằng, trên chính mảnh đất này, đã có một thời gian khó đến nghẹn lòng. Với tinh thần đoàn kết và quyết tâm, quân và dân đã miệt mài đào nên kênh Chống Mỹ hoàn toàn bằng sức người.

Trên dòng kênh Chống Mỹ, người dân đi lại, mua bán, giao thương nhộn nhịp, nối dài nhịp sống mới.

Theo Lịch sử truyền thống đấu tranh huyện An Biên, suốt hơn hai năm ròng rã, con kênh dài hơn 40km, nối từ Vân Khánh đến Tây Yên, hình thành song song với kênh xáng Xẻo Rô trở thành tuyến giao thông thủy mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt.

Trong bối cảnh địch phong tỏa các tuyến đường huyết mạch, dòng kênh ấy lặng lẽ gánh trên mình sứ mệnh sống còn đó là đưa bộ đội hành quân, vận chuyển lương thực, vũ khí, đạn dược, tải thương; đồng thời giữ nước, bảo vệ rừng, che chở căn cứ và tạo thế trận thuận lợi để lực lượng ta bám trụ chiến đấu.

Nông dân dọc theo kênh Chống Mỹ phát triển mô hình nuôi tôm, nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống.

Ông Phạm Minh Tâm, một cựu du kích xã Đông Hưng cũ (nay là xã An Minh) từng trực tiếp tham gia bảo vệ dân đào kênh kể lại, mùa khô năm 1963, ông tham gia giữ an toàn cho lực lượng đào kênh đoạn qua vùng nay là xã Vân Khánh.

“Suốt một mùa khô, bà con đào được đoạn từ rạch Rọ Ghe dài đến Chà Tre, Rạch Ông. Nhờ con kênh chống Mỹ được đào bằng tay đó, những chuyến hành quân, tải đạn, lương thực của ta ra sông Cái Lớn, Cái Bé thuận lợi hơn rất nhiều, góp phần giữ vững thế trận và phục vụ hiệu quả cho cuộc chiến đấu lâu dài”, ông nhớ lại. Lời kể mộc mạc, nhưng đủ để thấy con kênh không chỉ là công trình giao thông, mà còn là mạch sống, là đường tiếp sức cho chiến trường.

Nông dân thu hoạch lúa trên cánh đồng ven kênh Chống Mỹ, hưởng lợi từ nguồn nước điều tiết theo mùa.

Không phải là những chiến tuyến ồn ào khói lửa, con kênh được đào trong âm thầm nhưng lại góp phần quan trọng vào những chiến công vang dội, làm nên thắng lợi lịch sử của dân tộc. Mỗi nhát leng, mỗi gàu đất năm xưa không chỉ khơi thông dòng nước, mà còn mở ra con đường sống, con đường chiến thắng.

Trong một lần tìm gặp những người từng tham gia đào kênh Chống Mỹ năm xưa, chúng tôi gặp được cụ ông Võ Thành Long (94 tuổi), ngụ xã An Biên vẫn còn minh mẫn. Nhắc lại chuyện đào kênh, ông chậm rãi nói: “Hồi đó cực lắm, đào bằng tay, đất bùn nặng trĩu, lại lo địch càn quét bất cứ lúc nào. Nhưng ai cũng quyết tâm vì biết đào kênh là để bộ đội đi, để kháng chiến thắng lợi. Nghĩ vậy nên không ai nản”.

Ông Võ Thành Long (94 tuổi) kể lại ký ức những ngày tham gia đào kênh Chống Mỹ bằng sức người giữa thời chiến.

Trong những lần trở lại, nghe những câu chuyện ấy, chúng tôi không khỏi lặng người. Những đôi tay đã chai sạn theo năm tháng, ánh mắt vẫn ánh lên niềm tự hào. Họ không nói nhiều về gian khổ, cũng chẳng nhắc nhiều đến hiểm nguy, chỉ nhắc về tình đồng đội, về niềm tin tất thắng và về một con kênh được đào bằng cả ý chí.

Đứng bên dòng kênh hôm nay, nhìn mặt nước hiền hòa trôi, càng thấm thía rằng mỗi tấc đất nơi đây đều được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu xương.

Sau Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4/1975, kênh Chống Mỹ lại mang trên mình một sứ mệnh mới. Từ lòng kênh ban đầu ngang chỉ vài mét, qua nhiều lần nạo vét, cải tạo, nay đã mở rộng hơn 15m, trở thành nguồn sống cho sản xuất và sinh hoạt. Nước kênh theo con nước lớn ròng, giúp người dân điều tiết hiệu quả trong các mô hình tôm - lúa, nuôi cua, rau màu, nuôi cá…

Bà Lê Thị Phải, ngụ ấp Ba Biển, xã Tây Yên chỉ tay về dòng kênh Chống Mỹ, kể lại những đổi thay của quê hương qua năm tháng.

Chỉ tay về dòng kênh Chống Mỹ chạy qua trước nhà, bà Lê Thị Phải, ngụ ấp Ba Biển, xã Tây Yên cho biết: “Hồi tôi về làm dâu ở đây năm 1970, kênh nhỏ lắm, mùa khô xắn quần lội qua cũng được. Sau giải phóng, kênh được mở rộng dần, nước ra vào thuận lợi, nhờ vậy người dân làm ăn dễ hơn. Giờ mô hình lúa - tôm phát triển giúp dân xây nhà tường, lo con cái học thành tài cũng nhờ con kênh hai mùa mặn ngọt này”.

Dọc theo kênh Chống Mỹ là tuyến đường tỉnh 964 khang trang, nhà cửa, trường học được đầu tư xây dựng đồng bộ.

Dọc theo hai bờ kênh, những mái nhà kiên cố mọc lên, ruộng đồng xanh tốt, vuông tôm trải dài, tạo nên một bức tranh nông thôn trù phú. Chạy dọc theo con kênh lịch sử, những con đường bê tông, những cây cầu mang tên Chống Mỹ lần lượt hình thành, nối liền những bờ vui.

Đặc biệt, từ khoảng năm 2015, tuyến đường 964 được trải nhựa rộng rãi chạy song hành với dòng kênh Chống Mỹ càng làm cho việc đi lại, giao thương thêm thuận tiện, mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng kênh Chống Mỹ, những cây cầu, tuyến đường mang tên “Chống Mỹ” được hình thành từ sự chung sức của Nhà nước và Nhân dân.

Những vùng bãi ngang ven biển từng được xem là khó khăn nay đã vươn mình khởi sắc. Diện mạo nông thôn đổi thay rõ nét, đời sống người dân ngày càng nâng cao, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, thu nhập bình quân không ngừng cải thiện. Từ một dòng kênh của chiến tranh, kênh Chống Mỹ hôm nay đã trở thành dòng chảy của no ấm và hy vọng.

Bài và ảnh: ĐẶNG LINH