Thả hồn vào múa dân gian đương đại

Sinh năm 1997, Ngọc Hòa đến với múa muộn hơn nhiều so với bạn bè đồng trang lứa. Phải đến năm 2017, khi tham gia các phong trào văn nghệ ở trường đại học, Ngọc Hòa mới nhận ra nhịp đập con tim mình thuộc về ánh đèn sân khấu. Quyết định rẽ ngang vào trường múa chuyên nghiệp năm 2018 của cô từng vấp phải sự phản đối gay gắt từ gia đình. “Ba mẹ biết nghề múa vất vả, tuổi nghề ngắn, lại lắm gian truân nên ban đầu cấm cản. Nhưng thấy tôi kiên trì, từng bước trưởng thành với nghề, gia đình đã chuyển từ lo lắng sang tự hào, trở thành chỗ dựa vững chắc nhất cho tôi”, Ngọc Hòa kể.

Năm 2020, sau khi tốt nghiệp, cô chọn trở về quê hương công tác tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh. 6 năm làm nghề chuyên nghiệp không phải khoảng thời gian dài nhưng đủ để cô gái trẻ tích lũy một “gia tài” giải thưởng đáng nể. Mới đây nhất, Ngọc Hòa vinh dự nhận giải B chuyên ngành múa của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, một trong những đỉnh cao nghề nghiệp lớn nhất từ trước đến nay của cô. Khi tên mình được xướng lên ở một giải thưởng cấp quốc gia, cảm xúc trong cô chỉ gói gọn trong hai từ: Bất ngờ và xúc động. Ngọc Hòa cho biết: “Tôi hiểu, giải thưởng này không chỉ là thành quả của riêng tôi mà còn là mồ hôi của cả tập thể, từ ban lãnh đạo tạo điều kiện đến các anh chị em nghệ sĩ đã cùng tôi thức thâu đêm trên sàn tập”.

Biên đạo, diễn viên múa Nguyễn Thị Ngọc Hòa. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Nhìn lại đóng góp nổi bật cho nghệ thuật múa thông qua các tác phẩm đạt giải thưởng, chúng tôi không khỏi trầm trồ trước nỗ lực của cô gái nhỏ nhắn này trên cả 2 vai trò diễn viên và biên đạo. Từ giải B Giải thưởng Văn học Nghệ thuật tỉnh năm 2025 với tác phẩm múa “Hồn gỗ”, đến những huy chương vàng, bạc tại các hội diễn toàn quốc như giải A tác phẩm “Ấm tình quân dân”, giải B “Tiến bước dưới quân kỳ” tại Liên hoan Nghệ thuật quần chúng lực lượng vũ trang quân khu lần thứ XX - năm 2025 hay giải A ca múa “Hát mừng ngày hội non sông” tại Liên hoan Tuyên truyền lưu động toàn quốc năm 2026… là minh chứng cho sự đa dạng trong tư duy biên đạo của cô.

Việc vừa là diễn viên vừa là biên đạo múa mang lại cho Ngọc Hòa những lợi thế “độc quyền” nhưng cũng đầy thách thức. Là diễn viên, cô hiểu rõ giới hạn cơ thể và tâm lý người nhảy để khi làm biên đạo, cô cấu trúc nên những động tác vừa vặn, giúp bạn diễn thăng hoa nhất. Ngược lại, tư duy tổng thể của một biên đạo giúp cô có cái nhìn bao quát về nhịp điệu, mỹ thuật sân khấu để khi đứng ở vị trí diễn viên, cô biết cách làm cho vai diễn của mình hòa chung vào mạch đập tác phẩm.

Tuy nhiên, việc phân thân ấy đôi khi cũng tạo ra những “cuộc chiến” nội tâm thú vị mà chỉ bản thân cô hiểu. Ngọc Hòa thừa nhận đôi lúc đứng trên sân khấu biểu diễn cái tư duy biên đạo trong cô trỗi dậy, thúc giục cô quan sát xem đội hình đã chuẩn chưa, xử lý không gian chỗ này đã mượt chưa. Nhưng một khi âm nhạc vang lên và bước vào nhân vật, cô luôn biết cách gạt bỏ tư duy biên đạo để làm một người kể chuyện thuần khiết bằng hình thể.

Lấy gốc rễ là múa dân gian, kết hợp với tư duy và ngôn ngữ chuyển động tự do của múa đương đại, Ngọc Hòa đang định hình một phong cách riêng gần gũi, giàu cảm xúc và đậm đà bản sắc Nam Bộ. Những tác phẩm như “Huyền tích Vạn Linh”, “Dòng An Giang” hay “Đuổi chim trên đồng” chính là minh chứng rõ nét cho việc khai thác chất liệu địa phương. Đối với Ngọc Hòa, văn hóa truyền thống không bao giờ cũ. “Truyền thống và hiện đại không hề đối lập. Điều quan trọng là mình phải hiểu thật sâu cái gốc của cha ông, rồi tìm cách kể lại nó bằng ngôn ngữ của ngày hôm nay thông qua âm nhạc mới, mỹ thuật sân khấu hiện đại hay cách xử lý đạo cụ táo bạo hơn. Khi khán giả trẻ nhìn thấy hình ảnh, thấy tâm tư của chính họ trong những câu chuyện dân gian ấy, tự khắc họ sẽ tìm đến và đồng cảm”, Ngọc Hòa tâm sự.

Ngọc Hòa luôn biết ơn không gian sáng tạo và sự hỗ trợ, dìu dắt từ các thế hệ đi trước. Những trại sáng tác, những chuyến đi thực tế do Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức chính là “mảnh đất màu mỡ” để một biên đạo trẻ như cô được tắm mình trong dòng chảy văn hóa vùng miền, tích lũy chất liệu cho những tác phẩm mới. Không dừng lại ở những thành công hiện tại, cô gái này vẫn đang ấp ủ dự định tiếp tục theo học đại học chuyên ngành biên đạo múa để nâng cao kiến thức chuyên môn. Chặng đường phía trước còn dài và nhiều thử thách, nhưng với ngọn lửa đam mê chưa bao giờ tắt cùng khát vọng nâng tầm múa dân gian đương đại, tin rằng Nguyễn Thị Ngọc Hòa sẽ còn tiến xa, mang đến nhiều quả ngọt hơn nữa cho nghệ thuật múa tỉnh nhà.

PHƯƠNG LAN