Tìm đầu ra cho lươn thương phẩm

Lươn nuôi của người dân ấp Thành Phụng Tây, xã An Minh đến kỳ xuất bán nhưng chưa được giá. Ảnh: THÙY TRANG

Vẫn lo đầu ra

Sau khoảng 8 tháng thả nuôi, bà Nguyễn Thị Ánh Nguyệt, ngụ ấp Thành Phụng Tây, xã An Minh đang đứng trước quyết định không dễ dàng là bán lươn ở thời điểm hiện tại hay tiếp tục chờ giá tăng. Với 2 bồn nuôi khoảng 5.000 con, chi phí đầu tư ban đầu của gia đình bà gần 100 triệu đồng, bao gồm tiền giống, thức ăn và chi phí xây bồn nuôi. “Nuôi lươn vốn đầu tư lớn, thời gian nuôi dài nhưng giá bán bấp bênh. Có lúc giá lươn xuống thấp, tôi muốn bán cũng tiếc công, nhưng giữ lại thì mỗi ngày vẫn phải tốn tiền thức ăn, tiền nước”, bà Ánh Nguyệt nói.

Câu chuyện của bà Ánh Nguyệt cũng là thực tế chung của nhiều hộ nuôi lươn trên địa bàn tỉnh. Tại Hợp tác xã Thanh niên Kiên Cường, xã Đông Hòa, số hộ nuôi đã giảm từ 19 còn 13 hộ. Theo ông Ngô Trung Kiên, Giám đốc Hợp tác xã Thanh niên Kiên Cường, một vụ lươn kéo dài khoảng 12 tháng, chi phí cho 10.000 con giống có thể lên đến 200 - 220 triệu đồng, tiền thức ăn khoảng 100 - 120 triệu đồng. Nếu bán lươn giá khoảng 60.000 - 65.000 đồng/kg thì người nuôi mới chỉ huề vốn. Có thời điểm giá lươn 23.000 - 25.000 đồng/kg, nhiều hộ nuôi đành bán lỗ vì không thể tiếp tục gánh chi phí thức ăn.

Hiện nay, thương lái vẫn đến thu mua lươn, nhưng giá thấp và phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến thị trường. Trước đây, khi lươn được xuất sang Campuchia và Trung Quốc thuận lợi, giá có lúc lên đến 190.000 đồng/kg. Vì vậy, theo ông Ngô Trung Kiên, nếu chỉ trông chờ vào sức mua trong nước thì rất khó tạo được mặt bằng giá ổn định cho người nuôi.

Một nghịch lý khác là người nuôi lươn không thể duy trì nuôi quá lâu để chờ giá. Lươn đến lứa nếu nuôi kéo dài dễ phát sinh tình trạng cắn nhau, trong khi thức ăn vẫn phải duy trì hằng ngày. Việc thay đổi thức ăn công nghiệp sang cá xay cũng tiềm ẩn nguy cơ bệnh đường ruột, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của đàn nuôi.

Hàng trăm tấn lươn chờ thị trường

Toàn tỉnh An Giang hiện có khoảng 250ha nuôi lươn, sản lượng thương phẩm ước 726,92 tấn, trong đó 429,45 tấn đang đến kỳ thu hoạch; khoảng 297,47 tấn dự kiến thu hoạch từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027.

Sản lượng lươn đang thu hoạch tập trung khá lớn tại một số địa bàn như Vĩnh Thuận khoảng 165 tấn, Đông Hòa 100 tấn, Ngọc Chúc 42 tấn, Vĩnh Hòa 31 tấn và Hội An 25,2 tấn. Ngoài ra, nhiều địa phương còn lượng lươn dự kiến thu hoạch trong những tháng tới, tạo áp lực không nhỏ đối với khâu tiêu thụ nếu thị trường không có chuyển biến tích cực.

Ông Ngô Trung Kiên cho biết sản lượng lươn tồn tại Hợp tác xã Thanh niên Kiên Cường khoảng 30 tấn. Hợp tác xã đã chủ động kết nối nhiều nơi, song việc tiêu thụ trong nước và liên kết với các cơ sở chế biến vẫn chưa tạo được đầu ra ổn định. “Chúng tôi mong Nhà nước hỗ trợ để hợp tác xã kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường xuất khẩu và xây dựng chuỗi tiêu thụ lâu dài”, ông Kiên nói.

Người dân ấp Hòa Đông, xã Đông Hòa cho lươn ăn, chờ giá tăng. Ảnh: THÙY TRANG

Tín hiệu đáng mừng là giá lươn gần đây tăng trở lại. Lươn thương phẩm cỡ 3 - 5 con/kg hiện dao động khoảng 65.000 - 75.000 đồng/kg, tăng 15.000 - 20.000 đồng/kg so với tháng trước. Sức mua từ các chợ đầu mối, nhà hàng trong nước được cải thiện. Hoạt động xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc và một số nước châu Á bắt đầu khởi sắc, góp phần giải phóng sản lượng tồn đọng.

Theo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh An Giang, điều đáng lo là khi giá tăng, người dân có thể tiếp tục mở rộng diện tích nuôi theo phong trào. Nếu nguồn cung tăng mạnh trong khi sức mua không theo kịp, nguy cơ dư nguồn cung vào những tháng đầu năm 2027 là rất lớn.

Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh An Giang khuyến cáo người nuôi kiểm soát chặt chi phí, nhất là thức ăn, hóa chất và chế phẩm sinh học; quản lý tốt môi trường nước, cho ăn hợp lý để giảm hệ số chuyển đổi thức ăn, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất. Người dân cần chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ quy trình kỹ thuật và tăng cường phòng bệnh.

Ngành chuyên môn cũng khuyến cáo người dân không nên mở rộng diện tích khi chưa tính toán kỹ vốn, kỹ thuật và đầu ra. Với gần 300 tấn lươn dự kiến thu hoạch từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, việc chủ động liên kết với tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp bao tiêu cần được xem là giải pháp lâu dài, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái.

Đối với người nuôi, giá lươn tăng trở lại là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để giải quyết căn cơ bài toán đầu ra. Khi sản lượng nuôi ngày càng lớn, việc tổ chức lại sản xuất, liên kết với doanh nghiệp chế biến và mở rộng thị trường, nhất là xuất khẩu, sẽ quyết định khả năng phát triển bền vững của nghề nuôi lươn thương phẩm trên địa bàn tỉnh.

THÙY TRANG