Trồng hơn 66 tỉ cây, Trung Quốc phát hiện điều khác thường về rừng

"Vạn lý Trường thành xanh" nhìn từ trên cao - Ảnh: UNCCD

Từ những năm 1970, Trung Quốc triển khai một trong những chương trình trồng rừng lớn nhất thế giới, với mục tiêu ngăn sa mạc hóa, giảm bão cát từ các sa mạc phía bắc, tăng khả năng hấp thụ carbon và phục hồi hệ sinh thái.

Theo một số ước tính, hơn 66 tỉ cây đã được trồng, nhiều trong số đó thuộc dự án "Vạn lý Trường thành xanh" - dải rừng kéo dài dọc rìa các sa mạc phía bắc.

Đến năm 2020, rừng trồng của nước này đã bao phủ hơn 90 triệu ha, chiếm khoảng 36,6% tổng diện tích rừng cả nước, theo trang IFLScience ngày 03/07.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học thuộc Đại học Bắc Kinh sử dụng dữ liệu vệ tinh kết hợp thuật toán học máy để so sánh phản ứng của rừng trồng và rừng tự nhiên dưới cùng điều kiện môi trường.

Kết quả cho thấy diện tích tán lá của rừng trồng tăng nhanh gấp 2-3 lần so với rừng tự nhiên.

Theo nhóm nghiên cứu, một phần nguyên nhân đến từ việc phần lớn cây trong các khu rừng nhân tạo còn non. Lá của cây trẻ có khả năng quang hợp và hấp thụ CO₂ hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, ngay cả khi đã loại trừ ảnh hưởng của tuổi cây và điều kiện sinh trưởng, rừng trồng vẫn phát triển nhanh hơn dự kiến khoảng 4,6%.

Xu hướng này đặc biệt rõ ở các khu rừng hỗn giao và rừng thường xanh, vốn phản ứng mạnh với nồng độ CO₂ ngày càng tăng trong khí quyển.

Nhóm cho rằng phát hiện này cho thấy một "điểm mù" trong nhiều mô hình dự báo hệ sinh thái hiện nay. Phần lớn mô hình đều giả định mọi khu rừng có đặc tính tương tự nhau, trong khi lại bỏ qua các yếu tố như tuổi rừng, lịch sử quản lý và nguồn gốc hình thành.

Điều này có thể khiến các mô hình đánh giá thấp tốc độ gia tăng diện tích tán lá ở những khu vực có nhiều rừng trồng trẻ.

Một nghiên cứu công bố đầu năm nay cho thấy các cánh rừng quanh sa mạc Taklamakan (Tân Cương, Trung Quốc) hấp thụ khoảng 8,3 triệu tấn CO₂ mỗi năm, nhiều hơn lượng khí nhà kính mà chúng phát thải, qua đó trở thành một "bể chứa carbon" quan trọng.

Ngoài khả năng hấp thụ carbon, rừng trồng còn góp phần giảm xói mòn đất, hạn chế sa mạc hóa, cải thiện môi trường sống cho nhiều loài sinh vật và nâng cao chất lượng môi trường.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng trồng cây không phải "liều thuốc vạn năng" cho biến đổi khí hậu.

Để đạt hiệu quả lâu dài, các chương trình trồng rừng cần đi cùng với việc bảo tồn rừng tự nhiên, bởi những cánh rừng nguyên sinh vẫn đóng vai trò quan trọng về đa dạng sinh học, khả năng lưu trữ carbon ổn định và sức chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters.

Theo Báo Tuổi Trẻ