Bài toán vỉa hè đô thị

Gắn bó với nghề bán bún cá gần 20 năm, mỗi ngày bà N.T.T.E, ngụ xã Mỹ Thuận bán hàng từ sáng sớm tại khu vực Trung tâm Thương mại Sóc Sơn. Đến gần trưa, bà lại chèo xuồng trên sông tiếp tục bán để tăng thu nhập. “Tôi bán ở đây lâu rồi, không có điều kiện thuê mặt bằng nên bám vỉa hè để làm ăn. Mỗi ngày, tôi cố gắng bán thêm vài giờ để có tiền lo cho gia đình”, bà E chia sẻ.

Cạnh đó, bà N.T.T bán nước giải khát trên vỉa hè gần 10 năm nay cũng xem đây là nguồn thu nhập chính của gia đình. Theo bà T, trước đây bà kê bàn ghế phục vụ khách tại chỗ, nhưng giờ chủ yếu bán mang đi để hạn chế lấn chiếm vỉa hè theo nhắc nhở của địa phương.

Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, vỉa hè còn góp phần tạo nên bản sắc đô thị. Đây cũng là không gian để cảm nhận rõ nhịp sống bản địa. Chị Nguyễn Thị Bích Tâm - du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Mỗi lần đến Long Xuyên, Hà Tiên hay Rạch Giá, tôi đều tìm những quán ăn bình dân trên vỉa hè. Một dĩa cơm tấm Long Xuyên hay tô bún cá Rạch Giá ăn trên vỉa hè mang cảm giác rất khác. Không chỉ thưởng thức món ăn, tôi còn được quan sát nhịp sống, cách người dân sinh hoạt và cảm nhận không khí đặc trưng của từng địa phương”.

Theo chị Tâm, chính sự gần gũi, tự nhiên ấy tạo sức hấp dẫn riêng của văn hóa vỉa hè - nơi ẩm thực, đời sống và nhịp sống đô thị hòa quyện với nhau.

Chợ tự phát gây cản trợ giao thông tại xã Sơn Kiên. Ảnh: TƯỜNG VI

Bên cạnh những giá trị, hoạt động buôn bán trên vỉa hè cũng phát sinh nhiều bất cập. Tình trạng lấn chiếm lòng, lề đường để kinh doanh hoặc họp chợ tự phát không chỉ cản trở người đi bộ, ảnh hưởng an toàn giao thông mà còn làm phát sinh rác thải, tác động đến mỹ quan đô thị.

Ngày 29/5/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Chỉ thị số 13/CT-UBND về tăng cường xử lý vi phạm trong lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng, hành lang an toàn đường bộ và trật tự đô thị. Sau khi triển khai, nhiều địa phương đồng loạt tuyên truyền, vận động kết hợp ra quân lập lại trật tự đô thị. Nhiều tuyến đường và khu vực chợ tự phát được sắp xếp lại, từng bước tạo chuyển biến tích cực. Ông T.Q.B - tiểu thương tại Trung tâm Thương mại Rạch Giá chia sẻ: “Người dân đồng tình với chủ trương lập lại trật tự đô thị. Gia đình tôi sắp xếp hàng hóa gọn gàng, không lấn chiếm lòng, lề đường và dọn vệ sinh sau khi bán xong để cùng giữ gìn mỹ quan đô thị”.

Nhiều tiểu thương cho rằng, cùng với việc tăng cường kiểm tra, địa phương cần nghiên cứu quy hoạch các khu vực kinh doanh phù hợp đối với những ngành hàng có nhu cầu lớn; phân định rõ khu vực được phép và không được phép buôn bán để người dân dễ thực hiện. Việc nâng cao ý thức của người kinh doanh trong giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo đảm lối đi cho người đi bộ và không tái lấn chiếm vỉa hè là yếu tố quan trọng để công tác quản lý đạt hiệu quả lâu dài.

TƯỜNG VI