Biến lá khóm thành giấy

Dự án “Giấy khóm - pineapple paper” do nhóm học sinh Danh Thị Tú Vy, Danh Thị Bích Diệu, Thị Thu Hiền, Danh Phát thực hiện, với sự hướng dẫn của Thạc sĩ Trần Thị Huyền Diệu - Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp An Giang 1 và cô Châu Thị Thanh Thúy - giáo viên Khoa Nông nghiệp, cơ sở 1, Trường Trung cấp An Giang 1.

Nhóm học sinh thực hiện dự án “Giấy khóm - pineapple paper” bên những tác phẩm nghệ thuật viết, vẽ trên giấy khóm. Ảnh: BÍCH TUYỀN

Danh Thị Tú Vy - học sinh lớp thú y K13B1, trưởng nhóm thực hiện dự án chia sẻ, ông của Vy là nông dân gắn bó cả cuộc đời với nghề trồng khóm dọc bờ sông Cái Bé, Cái Lớn. Mỗi mùa khóm mang lại quả ngọt và niềm vui, nhưng cũng mang theo nỗi trăn trở lớn vì hàng tấn lá khóm phế phẩm phải bỏ đi, gây lãng phí, ô nhiễm môi trường. Từ những trăn trở đó, đầu tháng 9/2025, ý tưởng thực hiện dự án “Giấy khóm - pineapple paper” ra đời với mong muốn đánh thức tiềm năng, tạo ra những sản phẩm hữu ích từ lá khóm.

Lá khóm được thu gom, trải qua các công đoạn tách sợi, xử lý bột, tạo hình giấy (xeo giấy), sấy khô tự nhiên dưới ánh nắng mặt trời hoặc trong lò sấy ở nhiệt độ thấp trở thành giấy khóm hoàn thiện. Giấy thành phẩm kết cấu bền dai như vải, màu vàng nhạt với các vân sợi độc đáo, có khả năng phân hủy sinh học. Giấy khóm được thiết kế thành túi giấy, thiệp, sổ tay hoặc dùng trong mỹ thuật (vẽ tranh, viết thư pháp). Dự án thực hiện thành công đã “tái sinh” lá khóm phế phẩm thành giấy khóm hữu ích, độc đáo, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, tăng thu nhập cho người dân trồng khóm.

Nhóm nghiên cứu, phân tích, đánh giá và chứng minh được những ưu điểm vượt trội của giấy khóm so với các loại giấy công nghiệp và các loại giấy thủ công khác về độ bền và khả năng chịu lực, chống thấm nước; giá trị thẩm mỹ và độc đáo, màu sắc và hương thơm tự nhiên; tính thân thiện với môi trường và an toàn cho sức khỏe, khả năng ứng dụng cao… Về giá thành, giấy khóm khoảng 250.000 đồng/kg, rẻ hơn nhiều so giấy chuối (300.000 - 500.000 đồng/kg), giấy sen (600.000 - 800.000 đồng/kg) và giấy dó (800.000 - 2,5 triệu đồng/kg). So các dòng giấy thủ công, giấy khóm có giá cao hơn nhưng tận dụng 100% phế phẩm nông nghiệp, giúp giảm ô nhiễm môi trường và tạo sinh kế cho nông dân. Trong khi đó, giấy công nghiệp vẫn phải khai thác từ gỗ rừng tự nhiên hoặc giấy tái chế.

Dự án đoạt giải nhất Hội thi “Học sinh, sinh viên Trường Trung cấp An Giang 1 khởi nghiệp đổi mới sáng tạo năm 2025”; giải nhì Hội thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh An Giang lần V, năm 2025”, giải nhất Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” (SV_Starup lần thứ VIII) tại Hà Nội. “Nhìn những lá khóm được “tái sinh” thành những tờ giấy bền dai, chúng em rất hạnh phúc. Dự án đoạt giải cao ở nhiều cuộc thi khẳng định tính hữu ích, độc đáo, sáng tạo của dự án, tạo động lực mạnh mẽ để chúng em lan tỏa thông điệp “Tái sinh xanh - cộng đồng bền vững””, Tú Vy tâm sự.

Cô Châu Thị Thanh Thúy cho biết: “Nhóm định hướng phấn đấu 5 năm tới (năm 2030), sản phẩm giấy khóm được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao và xây dựng chuỗi hệ thống phân phối sản phẩm trên cả nước. Mục tiêu này dựa trên nhiều cơ sở như tính hữu ích, độc đáo của sản phẩm, nguyên liệu dồi dào và giá rẻ, thị trường tiềm năng, nguồn lực vững chắc. Cùng với đó, dự án phù hợp chính sách bởi đã hiện thực hóa mô hình kinh tế tuần hoàn, đúng định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của Đảng và Nhà nước”.

Để đạt mục tiêu đề ra, nhóm thực hiện chuẩn hóa quy trình với việc đầu tư máy móc bán tự động và nhà xưởng; tăng cường hợp tác chiến lược, liên kết hợp tác xã trồng khóm để ổn định nguồn nguyên liệu và bảo hộ thương hiệu; đa dạng hóa sản phẩm, phát triển từ giấy khóm đơn thuần sang các sản phẩm giá trị cao như hộp quà nghệ thuật, túi xách thời trang và vật liệu dệt; đẩy mạnh truyền thông và phân phối sản phẩm.

Ngoài nguồn nhân lực chủ chốt là 4 thành viên, nhóm còn có đội ngũ kế thừa là học sinh học nghề các khóa tại khoa, đội ngũ cố vấn Khoa Nông Nghiệp, cơ sở 1. Bên cạnh đó, dự án hướng đến chuyên môn hóa các bộ phận sản xuất trên cơ sở tận dụng nguồn lao động tại chỗ hoặc triển khai mô hình phi tập trung bằng cách đặt hàng người dân sơ chế tách sợi cellulose lá khóm, tạo điều kiện cho người dân tham gia chuỗi cung ứng, đảm bảo tính bền vững của dự án.

Với em Vy, trong quá trình thực hiện dự án, các thành viên của nhóm học hỏi được nhiều kiến thức, kỹ năng bổ ích, biết thấu hiểu, đoàn kết và sẻ chia, cùng nhau trưởng thành. “Sau khi tốt nghiệp, chúng em tiếp tục thực hiện dự án ở các giai đoạn tiếp theo vì đây là tâm huyết của cả nhóm. Với việc phát triển dự án, chúng em không chỉ bán giấy và các sản phẩm từ giấy khóm mà còn cung cấp một giải pháp môi trường, một sinh kế bền vững và một câu chuyện văn hóa được dệt nên từ những sợi lá khóm bản địa”, Vy nói.

BÍCH TUYỀN