Cán bộ, đảng viên với mạng xã hội - Bài cuối: Làm chủ mạng xã hội trong thời đại số

Chị Đỗ Thị Xuân - cán bộ Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy đăng tải bài viết trên trang Facebook “Những người con của biển” nhằm tuyên truyền, phổ biến các chủ trương của Đảng đến cán bộ, đảng viên và người dân. Ảnh: HƯƠNG GIANG

Ngại bước vào thế giới số

Trong bối cảnh chuyển đổi số, CBĐV được xem là lực lượng cần đi trước, làm trước, định hướng thông tin và tạo niềm tin cho người dân. Tuy vậy, thực tế tại nhiều địa phương, CBĐV vẫn chậm bước, thậm chí “ngại xuất hiện” trên mạng xã hội. Nỗi lo sợ sai, sợ bị hiểu nhầm hay suy diễn khiến CBĐV chỉ quan sát, ít bình luận hay chia sẻ ý kiến cá nhân. Chị Nguyễn Hồng Dung, ngụ phường Rạch Giá chia sẻ: “Tôi theo dõi tin tức từ cơ quan và các nhóm chuyên môn, nhưng hạn chế đăng bài hay bình luận lắm. Là CBĐV, tôi phải cẩn trọng hơn người khác”.

Nỗi lo ấy càng rõ hơn trong trường hợp của anh Đ.V.H, ngụ phường Rạch Giá. Một lần bị công kích khi chia sẻ quan điểm về việc từ thiện khiến anh dè dặt hơn. “Sau lần đó, tôi chỉ đọc chứ không dám bình luận hay chia sẻ. Mỗi tương tác, tôi đều sợ bị hiểu sai”, anh H nói.

Tâm lý thận trọng vốn xuất phát từ yêu cầu chuẩn mực đối với CBĐV dần trở thành rào cản khiến họ thu mình trước không gian số. Trong khi đó, mạng xã hội lại lan truyền thông tin theo cấp số nhân. Một bài viết nhỏ có thể xuất hiện trên hàng ngàn tài khoản chỉ trong vài phút, kéo theo vô số bình luận, đôi khi xuyên tạc. CBĐV cảm nhận rõ áp lực bị “giám sát tuyệt đối”, vì vậy họ dè dặt hơn khi quyết định đăng tải hay phản hồi.

Thêm vào đó, dù hệ thống quy định về bảo mật, phát ngôn, cung cấp thông tin đã được ban hành, nhưng sợ rủi ro, nhiều CBĐV chọn cách… không hoặc rất ít sử dụng mạng xã hội. Khoảng cách thế hệ góp phần tạo nên sự chênh lệch. CBĐV trẻ nhanh nhạy, thường xuyên cập nhật thông tin, trong khi cán bộ lớn tuổi, dù giàu kinh nghiệm lại đứng ngoài không gian số. Điều này dẫn đến thực tế trong các vụ việc “nóng”, mạng xã hội là nơi dư luận thảo luận sôi nổi, nhưng tiếng nói chuẩn mực của người có uy tín lại vắng bóng. Khoảng trống này vô tình tạo điều kiện để thông tin thiếu kiểm chứng lan nhanh, đồng thời, làm giảm hiệu quả công tác dân vận thời đại mới.

Một lớp tập huấn kiến thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tại xã Giang Thành. Ảnh: THANH NHÃ

Lúng túng trước nhịp xoay của thế giới số

Nếu nỗi sợ sai khiến CBĐV ngại bước vào mạng xã hội thì việc thiếu kỹ năng số lại khiến họ càng lúng túng hơn khi buộc phải sử dụng. Mạng xã hội ngày nay không chỉ là nơi giải trí mà là một trong những nền tảng quan trọng để truyền tải thông tin, thực hiện công vụ. Anh Khon Vi Khan - Phó trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng phường Chi Lăng thẳng thắn: “Tin giả tinh vi quá. Có lúc tôi đọc mà không phân biệt nổi, lỡ chia sẻ nhầm thì nguy to. Nhiều CBĐV chỉ dám đọc, không dám chia sẻ”.

Cùng chung nhận định, chị Trương Thị Phượng - Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, Bí thư Xã đoàn Hòn Đất cho biết: “Nhiều CBĐV chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng số. Chính vì thiếu kỹ năng, họ dễ bị tác động bởi thông tin giả, vô tình lan truyền thông tin sai lệch”.

Thực tế cho thấy, mạng xã hội là môi trường kép: Vừa mạnh mẽ lan tỏa thông tin vừa dễ gây ra sai sót nếu người dùng thiếu kiểm soát. Chỉ một bình luận vội vàng hay chia sẻ chưa kiểm chứng cũng có thể tạo ra tranh cãi lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cá nhân, tổ chức. Ông Võ Nhựt Quang, ngụ phường Rạch Giá nhận xét: “Khi CBĐV đăng thông tin không chính xác, người dân dễ mất niềm tin. Nhưng nếu thông tin đúng, rõ ràng và thái độ tôn trọng, hình ảnh của CBĐV sẽ gần gũi hơn”.

Không chỉ vậy, thiếu kỹ năng số khiến CBĐV dễ trở thành mục tiêu của các thế lực xấu. Những hành động thiếu cân nhắc có thể bị lợi dụng, bóp méo dẫn đến tổn hại uy tín của tổ chức mà họ đại diện. Những vụ việc bị xử phạt gần đây càng cho thấy mạng xã hội không phải nơi “vô thưởng vô phạt”. Quý III/2025, Công an tỉnh lập biên bản, ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính một chủ tài khoản Facebook; làm việc với 3 chủ tài khoản Facebook đăng tải bài viết có nội dung xấu, độc. Các đương sự thừa nhận hành vi vi phạm, buộc gỡ bỏ bài viết, cam kết không tái phạm. Thực tế ấy là lời nhắc nhở: Mỗi hành động trên mạng ảo đều phải đi cùng trách nhiệm thật, nhất là với CBĐV.

Những hạn chế trên cho thấy việc bồi dưỡng kỹ năng số và xây dựng văn hóa số cho CBĐV là yêu cầu cấp thiết. CBĐV phải được đào tạo bài bản, quy định rõ ràng về trách nhiệm sử dụng mạng xã hội, nâng cao ý thức cá nhân. Nếu sử dụng đúng cách, mạng xã hội có thể trở thành “điểm sáng” trong công tác tuyên truyền, dân vận và định hướng dư luận. Ngược lại, chậm bước hoặc e dè sẽ khiến CBĐV lúng túng trước tốc độ xoay chuyển của thời đại số, đồng thời, tạo ra khoảng trống để thông tin sai lệch lấn át thông tin chính thống.

Chỉ khi vượt qua nỗi sợ, được trang bị kỹ năng số và văn hóa số đầy đủ, CBĐV mới thực sự làm chủ không gian mạng, xây dựng niềm tin, lan tỏa thông tin đúng và tạo nên kênh kết nối hiệu quả giữa chính quyền và Nhân dân.

7 giờ, tiếng gõ bàn phím nhẹ nhàng của anh Trương Tài Minh - cán bộ Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Hòa Hưng xóa đi không khí yên tĩnh đầu ngày. Trên màn hình máy tính của anh, một bài đăng vừa xuất hiện: Bản tin cảnh báo về hình thức lừa đảo mới trên mạng kèm đường link từ cơ quan chức năng. “Tôi đăng sớm để bà con mở điện thoại ra thấy ngay”, anh Minh cười.

Ở khu dân cư này, nhiều người lớn tuổi vẫn quen đọc tin từ các trang chưa kiểm chứng. Vì vậy, những chia sẻ ngắn gọn, dễ hiểu của anh Minh trở thành “phiên bản thông tin sạch” giúp người dân nắm bắt sự thật giữa dòng tin nhiễu loạn.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Vĩnh Bình Võ Thanh Xuân (hàng đầu, thứ hai, từ trái qua) trao đổi về việc khai thác thông tin trên mạng xã hội để tuyên truyền về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Ảnh: HƯƠNG GIANG

Trang bị kỹ năng số, văn hóa số

Để thực sự làm chủ không gian mạng, CBĐV không chỉ cần bản lĩnh chính trị vững vàng mà cần phải có kỹ năng số và văn hóa số. Điều đáng nói là nhiều sai phạm trên mạng không xuất phát từ động cơ xấu mà bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết, thiếu kỹ năng hoặc phản ứng cảm tính. Vì vậy, thay vì chỉ xử lý các sự cố, việc bồi dưỡng kỹ năng số, văn hóa số cho CBĐV là giải pháp phòng ngừa chủ động và bền vững.

Kỹ năng số không chỉ dừng lại ở việc sử dụng công cụ, phần mềm, quan trọng hơn đó là kỹ năng ứng xử trên mạng: Nhận diện thông tin xấu, độc, phân định ranh giới giữa quyền cá nhân và trách nhiệm công vụ, cân nhắc kỹ trước khi chia sẻ hay bình luận, tránh tham gia các nhóm không rõ mục đích. Những kỹ năng ấy giúp CBĐV bảo vệ uy tín cá nhân, tổ chức, uy tín của Đảng và góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh.

Song song đó, khi mạng xã hội trở thành kênh thông tin chủ đạo, kỹ năng truyền thông công vụ trở nên thiết yếu đối với CBĐV. Nếu thiếu kỹ năng này, thông tin dễ bị hiểu sai, bị cắt nghĩa lệch lạc hoặc vô tình tiếp tay cho tin giả, làm giảm niềm tin của người dân vào cơ quan nhà nước. Do vậy, các cơ quan, đơn vị cần trang bị cho CBĐV khả năng biên tập nội dung phù hợp, sử dụng hình ảnh, video minh họa hiệu quả, khai thác công cụ số để tiếp cận người dân, đồng thời, trang bị kỹ năng xử lý khủng hoảng truyền thông. Nguyên tắc cốt lõi phải là: Thông tin chính thống, minh bạch, trung thực và tôn trọng pháp luật.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Tống Phước Trường, CBĐV phải tiên phong, gương mẫu trong sử dụng mạng xã hội. Điều này thể hiện qua việc chia sẻ thông tin chính xác; đấu tranh với quan điểm sai trái, thù địch; sử dụng ngôn ngữ văn minh và tuyệt đối không tiết lộ thông tin mật của Đảng, Nhà nước. Trong nhịp sống số nhanh và rộng, những nguyên tắc này là “lá chắn” giúp CBĐV giữ gìn uy tín cá nhân và củng cố niềm tin của Nhân dân.

Phát huy vai trò nêu gương của người đứng đầu

Trong thời đại số, mạng xã hội không chỉ là công cụ kết nối cộng đồng mà còn trở thành kênh thông tin, truyền thông và định hướng dư luận. Giữa “biển” thông tin đa chiều, vai trò nêu gương của người đứng đầu đặc biệt quan trọng, không chỉ giúp cán bộ cấp dưới định hướng mà còn củng cố niềm tin của người dân. Khi người đứng đầu không gương mẫu trên mạng xã hội, khoảng trống về định hướng thông tin lập tức xuất hiện, khiến cán bộ cấp dưới lúng túng trong ứng xử, dễ sa vào chia sẻ tùy tiện, tạo điều kiện để thông tin sai lệch lan rộng.

Cuối tuần, lướt qua các nhóm Zalo, tôi bắt gặp những bài đăng về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng của anh Võ Thanh Xuân - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Vĩnh Bình. Từng câu chữ rõ ràng, dễ hiểu, giúp người dân nắm bắt nhanh thông tin. Chỉ sau vài phút, bài đăng nhận hàng chục lượt chia sẻ, bình luận tích cực, mở ra trao đổi bổ ích giữa CBĐV và người dân. Anh Xuân không chỉ đăng thông tin mà còn giải thích chính sách, hướng dẫn người dân, CBĐV phân biệt thông tin chính thống và tin giả.

Tại các địa phương, nhiều lãnh đạo chủ động đăng tải thông tin về cải cách hành chính, phòng, chống dịch bệnh, hỗ trợ nông dân… giúp thông tin chính thống đến với người dân nhanh và chính xác. Từ cách làm gương mẫu của người đứng đầu tạo động lực để cấp dưới tự tin trao đổi, giải thích chính sách, tham gia định hướng dư luận. Phó trưởng Ban Xây dựng Đảng phường Long Xuyên Châu Nhựt Văn nhấn mạnh: “Khi người đứng đầu nêu gương, CBĐV không còn e dè, biết sử dụng mạng xã hội đúng cách, vừa minh bạch vừa hiệu quả, từ đó uy tín của cá nhân và cơ quan được giữ vững, đồng thời, tạo nền tảng xây dựng môi trường thông tin lành mạnh”.

Khi mỗi CBĐV tỉnh táo, thông minh và có trách nhiệm trên môi trường mạng sẽ trở thành những “chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng thời số hóa, góp phần xây dựng không gian mạng lành mạnh và nhân văn - nơi thông tin chính thống chảy mạnh và niềm tin của Nhân dân được củng cố vững chắc.

HƯƠNG GIANG