Chọn du lịch bền vững, người Việt làm gì để tác động tích cực tới điểm đến?

85% du khách Việt Nam nhận định việc du lịch bền vững hơn là điều quan trọng hoặc rất quan trọng. Đồng thời, 85% du khách mong muốn góp phần giúp điểm đến trở nên tốt đẹp hơn sau chuyến đi. Do đó, họ chọn ưu tiên hỗ trợ cộng đồng địa phương và bảo vệ môi trường trên suốt hành trình trải nghiệm. Đây là kết quả từ Báo cáo Du lịch & Bền vững (Travel & Sustainability Report) thường niên lần thứ 11 do nền tảng trực tuyến Booking.com vừa công bố.

Vậy làm thế nào du khách hiện thực hóa những mong muốn tích cực này để người dân địa phương được hưởng lợi từ phát triển du lịch bền vững, đồng thời giảm thiểu những tác động không mong muốn?

Nhằm tìm ra “đáp án,” báo cáo đã thực hiện khảo sát với 32.500 người tại 35 quốc gia và vùng lãnh thổ trong hai năm liên tiếp để thu thập thông tin về trải nghiệm, cảm nhận của người dân địa phương đối với các hoạt động du lịch ở nơi mình sinh sống. Theo đó, 60% người tham gia khảo sát trên toàn cầu nhìn nhận du lịch mang lại tác động tích cực đến địa phương. Tại Việt Nam, tỷ lệ này đạt mức 76%.

Những lợi ích được nhắc đến nhiều nhất gồm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (60%), tạo ra việc làm (55%), mở rộng các lựa chọn vui chơi, giải trí và nghỉ dưỡng (50%) – qua đó mang lại thay đổi thiết thực cho đời sống và sinh kế của người dân địa phương. Ở chiều ngược lại, các tác động tiêu cực nhất là tình trạng ùn tắc giao thông (41%), lượng rác thải gia tăng (41%), chi phí sinh hoạt đắt đỏ hơn (32%) và tình trạng quá tải du khách (25%).

Từ những kết quả này, các chuyên gia gợi ý 6 cách giúp du khách Việt có những chuyến đi bền vững hơn, góp phần hỗ trợ cộng đồng địa phương và giảm thiểu tối đa tác động đến những nơi họ ghé thăm.

Du khách chọn cách đi chậm, bình yên và giàu trải nghiệm. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Du lịch chậm, bình yên, giàu trải nghiệm

Tình trạng quá tải tại các điểm du lịch nổi tiếng có thể gây áp lực lên cơ sở hạ tầng tại địa phương và ảnh hưởng đến đời sống thường ngày của người dân. Với 35% người tham gia khảo sát tại Việt Nam bày tỏ mong muốn địa phương đẩy mạnh quảng bá các danh lam thắng cảnh lân cận tới du khách và 40% du khách Việt muốn tránh những nơi quá đông đúc, việc đi du lịch ngoài các điểm đến quen thuộc sẽ mang lại lợi ích cho cả cộng đồng địa phương lẫn du khách.

Một số danh thắng nổi tiếng quả thật không thể bỏ lỡ, nhưng đôi khi những trải nghiệm đáng nhớ nhất lại xuất hiện ở những nơi ít ai ngờ đến từ lựa chọn thong dong khám phá các khu phố yên bình hay đi xa khỏi trung tâm nhộn nhịp.

Những điểm đến ít đông đúc hơn như Phú Yên, Ninh Thuận là sự kết hợp giữa đường bờ biển xinh đẹp và nền ẩm thực địa phương đặc sắc. Trong khi Cao Bằng và Mù Cang Chải lại mở ra hành trình chậm rãi, yên bình giữa thiên nhiên hùng vĩ cùng các hoạt động trải nghiệm cộng đồng. Hay khi ghé thăm một thủ đô sôi động như Bangkok, du khách có thể cân nhắc trải nghiệm khu phố Ari sành điệu nhưng yên bình thay vì Thonglor sầm uất, sôi động.

“Né” mùa cao điểm

Một trong những ưu tiên của những du khách dày dạn kinh nghiệm là họ thường chọn xê dịch vào mùa thấp điểm. Bởi điều mà họ tìm kiếm là những đường phố vắng vẻ hơn, khám phá các địa danh nổi tiếng với nhịp độ thư thả hơn.

Khi quá tải du lịch đang trở thành thử thách tại nhiều điểm đến nổi tiếng, 35% người Việt Nam trong khảo sát bày tỏ mong muốn địa phương nơi mình sinh sống đẩy mạnh quảng bá các thời điểm du lịch khác trong năm. Và với 35% du khách chủ động lựa chọn du lịch quốc tế ngoài mùa cao điểm, đôi khi chỉ cần khởi hành sớm hoặc muộn hơn vài tuần cũng đã giúp giảm đáng kể áp lực lên cộng đồng địa phương.

Điện Kiến Trung, bên trong Đại Nội Huế. (Ảnh: Vương Công Nam/Vietnam+)

Theo đó, du khách có thể cân nhắc đến Huế trong những tháng đầu năm. Dù thỉnh thoảng xuất hiện vài cơn mưa phùn, vùng đất cố đô vẫn giữ được vẻ đẹp trầm lắng, giàu cảm xúc, trong khi thời tiết cũng mát mẻ và nhịp sống thì êm đềm hơn. Nếu khám phá Nhật Bản có thể chọn ngay sau Tuần lễ Vàng (tầm giữa đến cuối tháng Năm), khi lượng khách đã giảm bớt nhưng tiết trời mùa Xuân vẫn dễ chịu…

Đi như người dân địa phương

48% người Việt trong khảo sát cho biết họ kỳ vọng hệ thống giao thông công cộng nơi mình sinh sống sẽ được cải thiện để thúc đẩy du lịch bền vững hơn, bởi lựa chọn di chuyển của du khách luôn có thể tạo ra những tác động rõ rệt cho điểm đến. Với 50% du khách dự định sử dụng các phương tiện di chuyển bền vững hơn trong chuyến đi, họ sẽ có vô vàn lựa chọn: từ đi bộ, đi xe đạp cho đến sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Đi bộ đến các quán càphê trong khu phố, đón một chuyến tàu điện hay đạp xe dọc bờ sông thường giúp du khách quan sát và cảm nhận điểm đến nhiều hơn so với việc chỉ di chuyển giữa các địa danh bằng taxi hay ô tô.

Ở những thành phố lớn như Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, xe buýt hai tầng hop-on hop-off là lựa chọn phù hợp để khám phá nhiều địa danh nổi tiếng, hoặc hệ thống metro cũng là phương thức di chuyển thuận tiện và tiết kiệm. Nếu muốn cảm nhận nhịp sống địa phương theo một cách chậm rãi và gần gũi hơn, du khách có thể ngắm nhìn đường phố khi ngồi trên chiếc chiếc xích lô truyền thống – tất cả những lựa chọn này đều góp phần giảm thiểu lượng khí thải ra môi trường.

Kỳ Co Eo Gió là thiên đường biển đảo rực rỡ thuộc địa phận phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai (trước thuộc xã Nhơn Lý, thành phố Quy Nhơn, Bình Định cũ). (Ảnh: Vương Công Nam/Vietnam+)

Thúc đẩy chi tiêu tại chỗ

Lựa chọn địa điểm ăn uống, mua sắm và đặt vé tham quan là một trong những cách trực tiếp hỗ trợ cộng đồng địa phương. Trong bối cảnh 34% người dân kêu gọi hỗ trợ nhiều hơn cho các nghệ nhân và doanh nghiệp địa phương và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng trên toàn cầu, lựa chọn một quán ăn gia đình thay vì các chuỗi nhà hàng quen thuộc sẽ giúp dòng tiền chi tiêu của du khách ở lại với kinh tế địa phương.

Với 38% du khách dự định mua sắm nhiều hơn tại các cửa hàng địa phương và cơ sở kinh doanh độc lập, việc mua quà tặng từ chợ truyền thống thay vì các cửa hàng lưu niệm kiểu sân bay không chỉ giúp du khách tìm được món quà mang đậm nét bản sắc, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp và nghệ nhân địa phương.

Bảo tồn môi trường địa phương

Vẻ đẹp thiên nhiên thường là lý do đầu tiên thu hút du khách đến một điểm đến, vì vậy việc bảo vệ cảnh quan nên là một phần không thể thiếu của trải nghiệm du lịch. 41% người dân cho rằng lượng rác thải gia tăng từ hoạt động du lịch đang là thách thức lớn tại địa phương. Vì thế 54% du khách mong muốn giảm rác thải trong chuyến đi, thông qua tái chế và hạn chế các sản phẩm dùng một lần.

Những lựa chọn như mang theo bình nước cá nhân, túi vải và không để lại rác sau khi rời đi… tưởng nhỏ nhưng thực tế có thể tạo ra sự thay đổi lớn. Bên cạnh đó, việc giảm thiểu tác động của du khách lên các hệ sinh thái dễ bị tổn thương như đi đúng những tuyến đường được hướng dẫn thay vì cố gắng tìm những khu vực nhạy cảm để khám phá hay chụp một bức ảnh “độc lạ” hơn, đồng thời cẩn thận không làm hư hại thảm thực vật hay sinh vật biển cũng rất quan trọng.

Chẳng hạn như hoạt động quan sát rùa biển quý hiếm lên bờ làm tổ và tham gia thả rùa con tại Côn Đảo, hay tham gia chuyến trekking sinh thái lên đỉnh núi Đại Bình (Bảo Lộc) – nơi du khách mang theo cây giống để trồng, đồng thời thu gom và phân loại rác thải trong suốt hành trình. Những hành động và sự thay đổi nhỏ đó có thể góp phần gìn giữ vẻ đẹp tự nhiên của điểm đến, bảo tồn hệ sinh thái vốn là nền tảng để cộng đồng địa phương phát triển.

Cán bộ Vườn quốc gia Núi Chúa và tình nguyện viên thả rùa con về biển an toàn. (Ảnh: Nguyễn Thành/TTXVN)

Hòa nhập văn hóa bản địa

Những nỗ lực nhỏ để tìm hiểu phong tục địa phương không chỉ thay đổi trải nghiệm của du khách mà còn giúp người dân bản địa cảm thấy được tôn trọng. Với 35% người dân địa phương mong muốn du khách hiểu rõ hơn về các quy định và tập quán tại địa phương, đồng thời 41% kêu gọi gây quỹ nhiều hơn cho công tác bảo tồn, mỗi du khách cần chú ý đến các chuẩn mực văn hóa, cũng như những giá trị mà cộng đồng muốn gìn giữ và bảo vệ.

Theo đó, trước mỗi chuyến đi, du khách nên tìm hiểu về quy tắc ứng xử, trang phục, phong tục tôn giáo và các quy định riêng tại từng điểm đến, đặc biệt là các không gian linh thiêng, di tích lịch sử hoặc khu bảo tồn thiên nhiên… nhằm giảm thiểu xung đột văn hóa, đồng thời góp phần bảo tồn truyền thống cốt lõi tạo nên bản sắc độc đáo của cộng đồng địa phương.

Có thể nói, bằng cách đưa ra những lựa chọn tinh tế hơn, du khách có thể giảm thiểu tác động tiêu cực lên mỗi vùng đất mình ghé thăm cũng như cộng đồng địa phương, đồng thời đảm bảo các điểm đến tiếp tục được gìn giữ cho các thế hệ tương lai./.