Chống thuốc lá bằng kính thực tế ảo

Nhóm dự án “Kính thực tế ảo” đạt nhiều giải thưởng cao tại Hội thi tìm hiểu luật, sáng kiến về phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2026. Ảnh: TƯỜNG VI

“Như các bạn đang thấy, đây là quá trình khói thuốc lá đi vào cơ thể, đi đến đâu sẽ tàn phá đến đó...”, giọng thuyết trình của Trang Hải Dương vang lên trong hội trường khi màn hình LED phía sau sân khấu bắt đầu trình chiếu đoạn mô phỏng. Từ khoang miệng, làn khói màu xám đục len lỏi qua cổ họng, tràn xuống khí quản rồi tiếp tục đi sâu vào phổi. Những lá phổi khỏe mạnh dần chuyển màu sẫm, xuất hiện các mảng tổn thương.

Đoạn phim tiếp tục cho thấy các chất độc trong khói thuốc thâm nhập vào máu, theo hệ tuần hoàn lan đến tim và các cơ quan khác, các mạch máu dần bị thu hẹp, tim phải hoạt động nặng nề hơn. Những dòng thông tin ngắn gọn cũng lần lượt hiện lên, cho thấy thuốc lá không chỉ gây tổn thương phổi mà còn làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Trong hội trường, tiếng thuyết minh hòa cùng hiệu ứng âm thanh của đoạn phim tạo nên bầu không khí căng thẳng. Nhiều học sinh ngồi phía dưới chăm chú hướng mắt lên màn hình, một số em khẽ trao đổi với bạn bên cạnh khi những hình ảnh mô phỏng hậu quả của thuốc lá xuất hiện. Càng về cuối đoạn trình chiếu, sự tò mò ban đầu dường như được thay bằng những ánh mắt trầm ngâm. Không cần lời cảnh báo dài dòng, chính hình ảnh trực quan cùng cách thể hiện sinh động của nhóm đã khiến thông điệp về tác hại của thuốc lá trở nên dễ hình dung và gần gũi hơn với người xem.

Nhóm dự án “Kính thực tế ảo” gồm Trang Hải Dương, Nguyễn Phương Anh, Nguyễn Thị Ngọc Trâm và Cao Thiên Mỹ. Khi được hỏi về cơ duyên đến với ý tưởng này, Hải Dương cho biết ngay từ khi đăng ký tham gia hội thi, nhóm đã xác định sẽ phát huy thế mạnh về công nghệ. Trong quá trình tìm hiểu các hình thức tuyên truyền về phòng, chống tác hại của thuốc lá, các bạn nhận thấy nhiều nội dung vẫn chủ yếu được truyền tải theo cách truyền thống, vì vậy nhóm muốn tìm một hướng tiếp cận mới mẻ hơn. “Chúng em khá yêu thích công nghệ nên khi tham gia hội thi đã nghĩ đến việc ứng dụng thực tế ảo (VR) vào dự án. Em muốn biến kiến thức về tác hại của thuốc lá thành những hình ảnh trực quan, dễ hình dung hơn đối với người xem, nhất là với học sinh”, Hải Dương chia sẻ.

Nguyễn Phương Anh cho biết, để xây dựng đoạn phim mô phỏng trình chiếu trong phần thi, cả nhóm đã dành nhiều thời gian tìm hiểu kiến thức từ sách, tài liệu và các nguồn thông tin chính thống về tác hại của thuốc lá. Sau đó, nhóm cùng nhau chọn lọc nội dung, xây dựng kịch bản và sắp xếp tình tiết theo trình tự phù hợp. “Khó khăn lớn nhất nằm ở khâu tìm hiểu và chọn lọc thông tin. Tác hại của thuốc lá liên quan đến nhiều kiến thức về sức khỏe, sinh học và pháp luật nên chúng em khá áp lực. Cả nhóm luôn phải đọc tài liệu, đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn để đảm bảo nội dung đưa vào dự án là chính xác. Bên cạnh đó, thời gian hoàn thiện sản phẩm cũng khá gấp nên nhóm thường tranh thủ sau giờ học và cuối tuần”, Phương Anh nói.

Nguyễn Thị Ngọc Trâm đảm nhận phần hình ảnh cho biết, từ những ý tưởng ban đầu, nhóm tiến hành phác thảo nội dung, lựa chọn hiệu ứng âm thanh, hình ảnh rồi ứng dụng các công cụ AI để hỗ trợ tạo nên đoạn phim hoàn chỉnh. “Có những cảnh chúng em phải chỉnh sửa nhiều lần vì chưa thể hiện đúng ý tưởng ban đầu. Nhóm luôn cố gắng chọn hình ảnh gần gũi, dễ hiểu để người xem có thể tập trung theo dõi và ghi nhớ thông điệp của dự án”, Ngọc Trâm nói. Theo ý tưởng của nhóm, khi đeo kính VR, người xem được quan sát toàn bộ nội dung trong không gian mô phỏng thay vì chỉ theo dõi trên màn hình thông thường nên độ chân thật và “ám ảnh” sẽ tăng lên.

Nhớ lại khoảnh khắc tên dự án được xướng lên ở vị trí cao nhất, Trang Hải Dương cho biết cả nhóm đã vỡ òa trong niềm vui. “Lúc nghe ban tổ chức công bố kết quả, chúng em vừa bất ngờ vừa hạnh phúc. Trước đó, các thành viên chỉ tập trung cố gắng hoàn thiện dự án thật tốt nên không nghĩ sản phẩm sẽ giành giải cao nhất. Giải thưởng là sự ghi nhận cho những cố gắng của cả nhóm và cũng là kỷ niệm rất đáng nhớ trong quãng đời học sinh”, Hải Dương chia sẻ.

Đánh giá về tính ứng dụng của dự án, cô Trần Thị Dung - Phó Bí thư Đoàn trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Võ Văn Kiệt cho rằng đây là một ý tưởng sáng tạo phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục và công tác tuyên truyền hiện nay. “Nhà trường sẽ tạo điều kiện để giới thiệu mô hình đến đông đảo học sinh trong các hoạt động tuyên truyền, giáo dục sức khỏe. Đồng thời, tiếp tục khuyến khích và đồng hành cùng các em trong quá trình hoàn thiện dự án, nghiên cứu bổ sung thêm nội dung, tính năng để sản phẩm ngày càng hoàn chỉnh và có tính ứng dụng cao hơn trong môi trường học đường”, cô Dung nói.

TƯỜNG VI