Chung tay chống khai thác IUU

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thanh Ca - giảng viên Khoa Môi trường, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, nguyên Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế và Khoa học công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguồn lợi thủy sản biển Việt Nam nói chung và nguồn lợi thủy sản biển tỉnh An Giang đang bị cạn kiệt rất nhanh. Sự suy giảm nguồn lợi thủy sản gây ra những ảnh hưởng xấu tới thu nhập và đời sống người dân sống nhờ vào biển, nhất là ngư dân.

Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh cùng người dân tổ chức thả giống thủy sản về môi trường tự nhiên. Ảnh: THIỆN NHÂN

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng suy giảm nguồn lợi thủy sản là việc khai thác quá mức trong thời gian dài. Một số người còn sử dụng các ngư cụ, hình thức đánh bắt trái phép, bị cấm như nghề lưới kéo, nghề lồng xếp, nghề cào đáy bằng khung sắt có kết hợp với tàu, máy kéo, bơm thổi tại vùng ven bờ và vùng nước nội địa, sử dụng lưới có mắt quá nhỏ. Thậm chí, một số người còn sử dụng thuốc nổ, đèn pha công suất lớn, xuyệt điện, te điện, thuốc độc xyanua để đánh bắt thủy sản. Những hành vi này không chỉ làm cạn kiệt nguồn lợi mà còn phá hủy môi trường sinh thái biển, ảnh hưởng đến khả năng phục hồi tự nhiên của các loài thủy sản.

Theo Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư An Giang, hiện, toàn tỉnh có 10.913 tàu cá hoạt động khai thác thủy sản. Với số lượng tàu lớn trong khi nguồn lợi tự nhiên có hạn, nhiều khu vực biển đang chịu áp lực khai thác quá mức. Thực tế cho thấy sản lượng đánh bắt của tỉnh giảm dần qua từng năm, nhiều loài thủy sản có giá trị kinh tế cao ngày càng khan hiếm, kích cỡ khai thác nhỏ hơn trước.

Đáng lo ngại, tình trạng khai thác IUU vẫn còn diễn biến phức tạp, nhiều tàu cá của tỉnh bị lực lượng chức năng nước ngoài bắt giữ do khai thác trái phép trên vùng biển nước ngoài. Điều này cho thấy nguy cơ khai thác IUU vẫn còn hiện hữu, ảnh hưởng lớn đến hình ảnh nghề cá Việt Nam cũng như nỗ lực cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).

Trước thực trạng đó, An Giang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản và ngăn chặn khai thác IUU, trong đó công tác tuyên truyền được xác định là giải pháp quan trọng hàng đầu. Ngành chức năng thường xuyên tổ chức phổ biến quy định pháp luật về khai thác thủy sản, hướng dẫn ngư dân chấp hành nghiêm các quy định về chống khai thác IUU, không vi phạm đánh bắt ở vùng biển nước ngoài. Tỉnh phát hành trên 6.000 tờ rơi, 7.000 quyển tập san chống khai thác IUU cho chủ tàu, thuyền trưởng, ngư dân.

Công tác quản lý tàu cá tiếp tục được tăng cường thông qua việc rà soát, đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác và quản lý hoạt động tàu cá trên biển. Tỉnh triển khai lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho 100% tàu có chiều dài từ 15m trở lên, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các trường hợp có nguy cơ vi phạm.

Lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng nghề cấm, ngư cụ cấm, khai thác sai quy định và các trường hợp cố tình tắt thiết bị giám sát hành trình khi hoạt động trên biển. Bên cạnh công tác quản lý, hằng năm tỉnh còn tổ chức nhiều đợt thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản trên sông, biển và vùng sinh thái tự nhiên nhằm phục hồi nguồn lợi, bảo vệ đa dạng sinh học và nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ môi trường thủy sản. Tháng 4/2026, Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh tổ chức thả hơn 8 triệu con giống thủy sản về môi trường, với sự tham gia của 90 tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh.

Ông Dương Văn Hùng, ngụ xã Tân Thạnh cho biết: “Mỗi dịp địa phương vận động tham gia thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản, tôi đều ủng hộ hơn 1 triệu con tôm, cua giống các loại. Sự đóng góp tuy nhỏ, nhưng tôi mong muốn được góp sức tái tạo, phục hồi nguồn lợi thủy sản, gìn giữ nguồn sinh kế lâu dài cho người dân”.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quách Văn Toàn, về lâu dài, Sở điều tra, đánh giá trữ lượng nguồn lợi thủy sản; xu hướng biến động nguồn lợi thủy sản; tổng sản lượng thủy sản tối đa cho phép khai thác bền vững; cơ cấu nghề, đối tượng khai thác, vùng biển khai thác để tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh xác định hạn ngạch giấy phép khai thác thủy sản tại vùng biển ven bờ và vùng lộng tỉnh An Giang theo Luật Thủy sản. Đồng thời, tỉnh tổ chức sắp xếp lại nghề cá theo hướng bền vững, giảm áp lực khai thác ven bờ, khuyến khích chuyển đổi nghề phù hợp đối với các tàu hoạt động kém hiệu quả hoặc có nguy cơ vi phạm chống khai thác IUU; phát triển nuôi trồng thủy sản, tạo sinh kế ổn định cho người dân gắn với bảo vệ nguồn lợi tự nhiên.

THIỆN NHÂN