Chuyển đổi số y tế An Giang: Kiến tạo nền y tế thông minh vì dân - Bài 1: Dữ liệu mở đường cho y tế cơ sở

Vượt qua những "điểm nghẽn" nội tại và thách thức địa lý, hệ sinh thái y tế thông minh đang được kiến tạo mạnh mẽ dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa công nghệ hiện đại và tinh thần nhân văn sâu sắc: Mang dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần dân hơn, nâng cao số năm sống khỏe cho nhân dân, để không một ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình số hóa.

Cuộc "cách mạng dữ liệu" trong ngành y

Người dân sử dụng căn cước công dân đăng ký khám bệnh tại Kios thông minh Trung tâm Y tế Châu Phú.

Một chiếc thẻ căn cước công dân gắn chip, vài chục giây quét mã đăng ký khám bệnh, một hồ sơ sức khỏe điện tử theo chân người dân suốt cuộc đời và dòng chảy dữ liệu thông suốt từ trạm y tế xã nghèo đến bệnh viện tuyến tỉnh. Những thay đổi ấy đang diễn ra từng ngày trong hệ thống y tế An Giang.

Nhưng phía sau những phần mềm, kiosk tự động hay bệnh án điện tử không đơn thuần là câu chuyện ứng dụng công nghệ. Đó là cuộc chuyển đổi tư duy quản trị y tế, lấy dữ liệu làm nền tảng, người dân làm trung tâm và hướng tới xây dựng nền y tế dự phòng, chủ động trong kỷ nguyên số.

7 giờ sáng, sảnh tiếp đón của Trung tâm Y tế Châu Phú đông người, nhưng không còn cảnh chen lấn, ồn ào hay những tiếng thở dài mệt mỏi bên những chồng sổ khám bệnh bằng giấy. Bà Nguyễn Thị Hoa (ngụ xã Vĩnh Thạnh Trung) thong thả bước đến kiosk thông minh, đặt chiếc thẻ căn cước công dân gắn chip vào khe quét. Chưa đầy 30 giây, một tiếng "tít" vang lên, toàn bộ thông tin cá nhân, mã thẻ bảo hiểm y tế và lịch sử khám bệnh gần nhất của bà đã hiện rõ trên màn hình.

"Thủ tục nhanh quá. Trước đây mỗi lần tôi đi khám phải thức từ 5 giờ sáng, xếp hàng chờ ghi tên, rồi sợ mất sổ giấy. Giờ thời gian tiếp nhận thông tin người bệnh giảm từ khoảng 30 phút xuống còn 30 giây. Cầm căn cước quét một phát là xong, đầu óc nhẹ nhõm hẳn", bà Hoa phấn khởi chia sẻ.

Khung cảnh ấy đang dần trở thành hình ảnh quen thuộc ở nhiều cơ sở y tế của An Giang. Tại Bệnh viện Đa khoa An Giang, dù lượng bệnh nhân đến từ các địa phương vô cùng lớn, khu vực tiếp đón vẫn vận hành trật tự nhờ sự hỗ trợ của ứng dụng VNeID và định danh điện tử. Những cuốn sổ khám bệnh viết tay chữ được chữ mất, những tập hóa đơn, phiếu xét nghiệm dễ thất lạc nay đã được thay thế hoàn toàn bằng dòng chảy dữ liệu số.

Điều đáng nói là phía sau thao tác tưởng như rất đơn giản ấy là cả một hệ thống dữ liệu đang được vận hành đồng bộ. Đó là dữ liệu bảo hiểm y tế, dữ liệu dân cư, dữ liệu bệnh án điện tử. Và quan trọng hơn cả là hồ sơ sức khỏe điện tử của mỗi người dân. Giám đốc Sở Y tế tỉnh An Giang Trần Quang Hiền cho biết: “Ngành y tế xác định xây dựng nền y tế số dựa trên dữ liệu là mục tiêu trọng tâm. Đến nay, 100% cơ sở khám, chữa bệnh đã triển khai các hệ thống HIS, LIS, RIS/PACS; 46/46 cơ sở khám, chữa bệnh triển khai bệnh án điện tử; toàn bộ cơ sở y tế sử dụng căn cước công dân và sổ sức khỏe điện tử trên VNeID trong tiếp nhận khám chữa bệnh. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống y tế số dựa trên dữ liệu”.

Những con số ấy không chỉ phản ánh mức độ số hóa của ngành y tế. Quan trọng hơn là sự thay đổi căn bản về phương thức phục vụ người dân. Trước đây người bệnh mang theo cả tập hồ sơ giấy, bác sĩ phải hỏi lại bệnh sử nhiều lần, thì nay dữ liệu sẽ đi cùng người bệnh, lưu giữ trên hệ thống. Chuyển đổi số, vì thế, không còn là câu chuyện của máy tính hay phần mềm. Đó là cuộc cách mạng về dữ liệu. Đó cũng là nền móng của y tế thông minh trong tương lai.

Người dân đăng ký khám, chữa bệnh qua kiosk thông minh tại Bệnh viện Đa khoa An Giang.

Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Trung tâm An Giang Nguyễn Duy Tân cho biết: “Chúng tôi đã ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý, điều hành và khám chữa bệnh. Triển khai số hóa toàn diện quy trình khám chữa bệnh, đạt chuẩn giai đoạn 1 bệnh án điện tử (EMR). Cùng vận hành đồng bộ Hệ thống HIS, LIS, RIS/PACS, chúng tôi cũng triển khai các phần mềm nghiệp vụ và các ứng dụng phục vụ người bệnh, đặc biệt là liên thông dữ liệu y tế với các bệnh viện tuyến Trung ương (như Bệnh viện Chợ Rẫy) để hỗ trợ hội chẩn và điều trị”.

Tuyến y tế cơ sở - nơi dữ liệu "biết nói"

Trung tâm Y tế Châu Phú chia sẻ mô hình chuyển đổi số cho các cơ sở y tế.

Trong nhiều năm, tuyến y tế cơ sở thường được nhìn nhận là "mắt xích yếu" của hệ thống khám, chữa bệnh, là nơi để khám các bệnh thông thường hoặc phân loại hành chính. Thế nhưng, cuộc cách mạng số tại An Giang đang chứng minh điều ngược lại: Muốn có một hệ thống y tế thông minh vững chắc, dữ liệu phải được tạo lập "sạch và chuẩn" ngay từ gốc.

Tại Trung tâm Y tế Châu Phú, chuyển đổi số không dừng lại ở kiosk đặt ở sảnh điều trị. Một chuỗi quy trình số hóa liên hoàn đã được thiết lập chặt chẽ: Từ tiếp nhận, bệnh án điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, đặt lịch khám trực tuyến cho đến hệ thống hội chẩn từ xa. Số liệu thống kê thực tế mang lại sự kinh ngạc cho các nhà quản lý: Số lượt khám chữa bệnh tại đây đã tăng ngoạn mục từ khoảng 130.000 lượt (năm 2021) lên trên 370.000 lượt (năm 2025). Dù áp lực công việc tăng gấp gần 3 lần, trung tâm vẫn vận hành trơn tru, hoàn toàn không xảy ra tình trạng quá tải hay tắc nghẽn. Đây là minh chứng cho thấy khi chất lượng dịch vụ được nâng lên, người dân sẵn sàng lựa chọn y tế cơ sở thay vì dồn lên tuyến trên.

Bà Nguyễn Thị Hiền (ngụ xã Bình Thạnh Đông), một bệnh nhân mãn tính điều trị tại đây cho biết: "Tôi bị rối loạn tiền đình và thiếu canxi nặng, phải đi viện thường xuyên. Bây giờ đi khám không phải chờ đợi lâu, bác sĩ chỉ cần mở máy tính là thấy hết đơn thuốc cũ, tiến triển bệnh ra sao. Khám bệnh không chờ giúp người già như chúng tôi bớt vất vả rất nhiều".

Bác sĩ Trung tâm Y tế Châu Phú khám bệnh cho người dân.

Nói về sự chuyển dịch này, Giám đốc Trung tâm Y tế Châu Phú Nguyễn Hoàng Huy khẳng định: "Chúng tôi xác định chuyển đổi số phải thực chất, lấy người dân làm trung tâm. Đây không phải là việc chạy theo thành tích phần mềm, mà là bước đi chiến lược để hình thành hồ sơ sức khỏe điện tử trọn đời cho mỗi người dân. Khi dữ liệu được hình thành từ tuyến cơ sở và kết nối thông suốt toàn hệ thống, việc chẩn đoán sẽ chính xác và hiệu quả hơn rất nhiều".

Khi dữ liệu trở thành "hạ tầng mềm" của nền y tế thông minh

Một ca can thiệp mạch vành tại Bệnh viện Đa khoa Châu Đốc.

Một ca cấp cứu từ Châu Phú chuyển lên Bệnh viện Đa khoa Châu Đốc. Ngay khi xe cứu thương xuất phát, toàn bộ hình ảnh chẩn đoán, bệnh án số được truyền trực tiếp qua hệ thống GPACS Cloud. Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Châu Đốc hội chẩn ngay trên điện thoại. Phòng mổ, thuốc được chuẩn bị trước. Khi bệnh nhân tới nơi, việc điều trị gần như bắt đầu ngay lập tức. “Đó là minh chứng sinh động cho thấy dữ liệu đang rút ngắn khoảng cách giữa các tuyến điều trị, hiện thực hóa triết lý “Dữ liệu đến trước, bệnh nhân đến sau”, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Châu Phú Nguyễn Đăng Khoa chia sẻ.

Theo Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Châu Đốc Nguyễn Văn Hưng, khi dữ liệu sức khỏe được liên thông giữa các tuyến, bác sĩ sẽ có cái nhìn toàn diện về tình trạng sức khỏe của người bệnh ngay từ lần khám đầu tiên. Bác sĩ có thể biết được tiền sử bệnh, các loại thuốc đã sử dụng, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và quá trình điều trị trước đó, giúp giảm chỉ định trùng lặp, rút ngắn thời gian chẩn đoán và nâng cao hiệu quả điều trị. Đây cũng là nền tảng để phát triển y học chính xác, quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc sức khỏe liên tục và bảo đảm người dân được theo dõi sức khỏe xuyên suốt dù khám chữa bệnh ở bất kỳ cơ sở y tế nào.

Từ "quản lý hành chính" sang "quản trị sức khỏe" trọn đời

Cuộc cách mạng dữ liệu y tế tại An Giang không dừng lại ở việc số hóa những tờ giấy, mà là sự thay đổi sâu sắc mang tính triết lý: Chuyển từ "quản lý khám chữa bệnh" sang "quản trị sức khỏe" chủ động. Một người dân - Một hồ sơ sức khỏe trọn đời đi theo họ đến bất cứ đâu. Đây là bước chuyển từ "quản lý hành chính" sang "quản trị sức khỏe". "Người dân chúng tôi có thể cảm nhận rõ những thay đổi từ chuyển đổi số y tế mang lại bởi được hưởng nhiều lợi ích từ việc chuyển đổi tư duy này của ngành y tế, các bệnh viện”, ông Nguyễn Văn Đặng, phường Long Xuyên chia sẻ.

Giám đốc Sở Y tế tỉnh An Giang Trần Quang Hiền cho biết đến nay, An Giang đã tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử thành công cho hơn 1,9 triệu người dân và đang quyết liệt triển khai chiến dịch làm sạch dữ liệu. Khi dữ liệu liên thông, nó tạo ra một "hạ tầng mềm" vững chắc cho toàn ngành. Bác sĩ tuyến cơ sở hay tuyến tỉnh đều có thể truy cập đầy đủ lịch sử khám chữa bệnh, các loại thuốc đã sử dụng, kết quả xét nghiệm cận lâm sàng của bệnh nhân để đưa ra phác đồ điều trị tối ưu, loại bỏ hoàn toàn việc chỉ định xét nghiệm trùng lặp gây lãng phí chi phí.

Một ca phẫu thuật nội soi tại Bệnh viện Đa khoa An Giang.

“Nổi bật nhất là việc sử dụng sổ sức khỏe điện tử trên VNeID thay thế sổ giấy giúp người bệnh có thể được theo dõi và chăm sóc sức khỏe liên tục thông qua hồ sơ điện tử liên thông giữa các tuyến”, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Trung tâm An Giang Nguyễn Duy Tân cho biết.

Chuyển đổi số y tế tại An Giang không còn là một khẩu hiệu hay tầm nhìn trên giấy, mà đã trở thành những hơi thở thực tiễn tại các trạm y tế, các bệnh viện vùng biên. Thước đo thành công không nằm ở số tiền tỷ đầu tư cho máy móc, mà được đo bằng thời gian người bệnh được giảm chờ đợi, bằng sự minh bạch của hồ sơ số và niềm tin của người dân vào hệ thống y tế công. Dữ liệu đã mở đường cho y tế cơ sở bứt phá, tạo ra một nền móng vững chắc chưa từng có của ngành y tế An Giang. Khi dòng dữ liệu đã thông suốt và "biết nói", nó sẽ trở thành chất xúc tác hoàn hảo để kích hoạt những công nghệ đỉnh cao hơn: Trí tuệ nhân tạo (AI).

Cánh cửa ấy hoạt động ra sao. Câu trả lời sẽ có trong kỳ 2: "AI mở cánh cửa bệnh viện thông minh".

Bài và ảnh: HẠNH CHÂU