Gần đây nhiều người quay lại dùng mỡ heo, có phải tốt cho sức khỏe?

Có thời kỳ nhiều gia đình mình gần như bỏ hẳn mỡ heo, chuyển sang dùng dầu thực vật vì nghĩ dầu thì tốt, còn mỡ động vật thì có hại cho tim mạch. Gần đây, lại có ý kiến cho rằng mỡ heo tốt hơn dầu thực vật, chịu nhiệt tốt hơn và còn cung cấp vitamin D nên lại quay hẳn về mỡ heo.

Gần đây nhiều người quay lại dùng mỡ heo, có phải tốt cho sức khỏe? - Ảnh 1.

Nhiều người chưa biết cách để bảo quản mỡ heo an toàn - Ảnh minh họa

Theo các bằng chứng khoa học, chúng ta biết rằng mỡ heo không phải chất béo có hại, nhưng cũng không phải loại chất béo tốt nhất để dùng thường xuyên. Điều quan trọng là hiểu thành phần của nó, biết dùng bao nhiêu và dùng trong hoàn cảnh nào.

Mỡ heo có điểm nào tốt?

Mỡ heo cung cấp năng lượng và giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D, E và K khi những vitamin này có trong bữa ăn. Mỡ heo cũng có một lượng chất béo không bão hòa, chứ không phải toàn chất béo bão hòa.

Mỡ heo còn giúp món ăn thơm ngon, hợp khẩu vị của nhiều gia đình. Ăn ngon miệng cũng là một phần của bữa cơm, miễn là chúng ta biết cân đối.

Tuy nhiên, cần nói rõ hai điều.

Thứ nhất, mỡ heo thông thường không phải nguồn vitamin D đáng tin cậy để đáp ứng nhu cầu hằng ngày. Hàm lượng vitamin D thay đổi theo nguồn mỡ và điều kiện chăn nuôi; không nên dùng mỡ heo như một biện pháp bổ sung vitamin D.

Thứ hai, không thể khẳng định mỡ heo luôn chịu nhiệt tốt hơn dầu thực vật. Khả năng chịu nhiệt còn tùy thành phần axit béo, mức độ tinh luyện, nhiệt độ nấu và thời gian đun. Một số dầu thực vật phù hợp với việc nấu ở nhiệt độ cao, trong khi dầu đã bốc khói hoặc được đun quá lâu có thể bị phân hủy.

Vì vậy, nói mỡ heo tốt hơn dầu thực vật trong mọi trường hợp là không đúng với bằng chứng khoa học hiện nay.

Nhưng tại sao ăn nhiều mỡ heo có thể không tốt?

Mỡ heo có hai loại chất béo chính: chất béo bão hòa và chất béo không bão hòa. Trong đó, chất béo bão hòa chiếm khoảng 40% lượng chất béo của mỡ heo, còn lại chủ yếu là chất béo không bão hòa. Tỉ lệ thực tế có thể thay đổi tùy nguồn mỡ.

Điều đáng lưu ý là chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL, thường được gọi là cholesterol xấu. Khi LDL trong máu tăng cao kéo dài, nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ cũng tăng lên.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành nên giữ lượng chất béo bão hòa dưới 10% tổng năng lượng ăn vào mỗi ngày. WHO cũng khuyên nên thay một phần chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa, nhất là loại có trong các dầu thực vật.

Nói một cách dễ hiểu, nếu thường xuyên ăn nhiều mỡ heo, da và mỡ động vật, bơ hoặc những thực phẩm giàu chất béo bão hòa khác, chúng ta có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

Gần đây nhiều người quay lại dùng mỡ heo, có phải tốt cho sức khỏe? - Ảnh 2.

Thay vì "quay xe" hoàn toàn, chuyên gia khuyến cáo bạn nên dùng vừa đủ giữa dầu thực vật và mỡ động vật - Ảnh minh họa

Ai cần hạn chế ăn mỡ heo?

Những người có cholesterol cao, bệnh tim mạch hoặc nhiều yếu tố nguy cơ đi kèm là nhóm hạn chế ăn mỡ heo.

Nếu xét về sức khỏe tim mạch, các bằng chứng khoa học hiện nay ủng hộ việc thay một phần chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa.

Dầu đậu nành, dầu cải, dầu ô liu, dầu hướng dương và dầu bắp là những lựa chọn có thể dùng trong bữa ăn hằng ngày. Mỗi loại có thành phần chất béo khác nhau, nhưng nhìn chung các dầu thực vật dạng lỏng này chứa ít chất béo bão hòa hơn mỡ heo.

Điều đó không có nghĩa là bà con phải đổ bỏ hũ mỡ đang dùng trong bếp. Thỉnh thoảng dùng một ít mỡ heo để tạo hương vị cho món ăn vẫn có thể phù hợp với chế độ ăn cân đối.

Điều cần tránh là lấy lý do mỡ heo tự nhiên, truyền thống hoặc chịu nhiệt tốt để ăn nhiều hơn, hay cho rằng cứ dùng dầu thực vật thì có thể ăn thoải mái.

4 điều nên nhớ khi chế biến bữa ăn

Một là, ưu tiên dầu thực vật không bão hòa khi nấu ăn thường xuyên. Có thể chọn dầu đậu nành, dầu cải hoặc dầu ô liu tùy món ăn và điều kiện gia đình.

Hai là, không cần kiêng tuyệt đối mỡ heo. Có thể dùng một lượng nhỏ khi chế biến món ăn, nhưng nên hạn chế ăn nhiều mỡ, da và những món thường xuyên chiên rán.

Ba là, đừng dùng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần. Khi dầu bốc khói, có mùi lạ hoặc đã biến đổi rõ rệt, không nên tiếp tục sử dụng. Nên ưu tiên luộc, hấp, kho hoặc xào với lượng dầu vừa phải thay vì thường xuyên chiên ngập dầu.

Bốn là, hãy nhìn cả bữa ăn chứ đừng chỉ nhìn một hũ mỡ. Ăn nhiều rau, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt; ăn cá thường xuyên; hạn chế thịt chế biến sẵn và thực phẩm nhiều chất béo bão hòa. Đó mới là cách chăm sóc tim mạch lâu dài.

Riêng người có cholesterol LDL cao hoặc đã mắc bệnh tim mạch, nên trao đổi với nhân viên y tế về chế độ ăn phù hợp, thay vì tự cho rằng một loại mỡ hay dầu nào đó có thể bảo vệ mình khỏi bệnh.

Trong chuyện ăn uống, điều đáng ngại không phải là một lần ăn miếng thịt có chút mỡ, mà là thói quen ăn uống kéo dài nhiều năm nhưng không biết điều chỉnh.

Mỡ heo đã gắn bó với bữa cơm người Việt từ lâu. Chúng ta không cần quay lưng với món ăn truyền thống, nhưng cũng không nên vì quý thói quen cũ mà bỏ qua những bằng chứng khoa học mới.

Bà con cứ nhớ một điều giản dị: dùng dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa làm lựa chọn chính, dùng mỡ heo vừa phải để đổi vị và đừng để món chiên rán xuất hiện quá thường xuyên trong bữa ăn.

Ăn uống có chừng mực, đa dạng thực phẩm và duy trì vận động đều đặn mới là cách chăm sóc sức khỏe bền vững.

Theo Báo Tuổi Trẻ