Gỡ “nút thắt” dòng vốn trong lĩnh vực nông nghiệp

Những ngày này, cơ sở sản xuất mắm cá đồng của bà Lê Thị Thắm, ngụ xã An Phú luôn tất bật với các đơn hàng gửi đi tiêu thụ. Mỗi năm, cơ sở thu mua hàng chục tấn cá đồng từ người dân để chế biến các loại mắm truyền thống. Nhu cầu thị trường ngày càng tăng, bà Thắm dự định đầu tư thêm nhà xưởng, kho bảo quản nguyên liệu, máy móc phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, bài toán vốn vẫn là điều khiến bà nhiều lần trăn trở.

Theo bà Thắm, phần lớn nguyên liệu đầu vào được thu mua trực tiếp từ người dân hoặc các điểm thu gom nhỏ lẻ. Hoạt động mua bán lâu nay chủ yếu dựa trên sự quen biết, thanh toán trực tiếp nên rất ít hóa đơn, chứng từ theo quy định. “Khi làm hồ sơ vay ngân hàng, nhiều khoản chi phí mua nguyên liệu không có hóa đơn đầy đủ nên việc chứng minh dòng tiền gặp khó khăn. Đây cũng là vướng mắc chung của nhiều hộ làm nghề chế biến thủy sản truyền thống ở địa phương”, bà Thắm cho biết.

Lãnh đạo Hội Nông dân xã An Phú tìm hiểu nhu cầu vay vốn sản xuất tại một cơ sở sản xuất mắm trên địa bàn xã. Ảnh: ĐẶNG LINH

Trường hợp của bà Thắm cũng là thực trạng chung của nhiều hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Năm 2025, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) chi nhánh An Giang tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn với dư nợ đạt 19.253 tỷ đồng, chiếm hơn 90% tổng dư nợ. Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Agribank chi nhánh An Giang Vương Hảo Hớn, hoạt động tín dụng nông nghiệp, nông thôn vẫn còn không ít trở ngại. “Khó khăn lớn hiện nay là tính minh bạch của chứng từ giao dịch. Đặc thù khu vực nông thôn là người dân, hộ sản xuất và các cơ sở nhỏ lẻ vẫn duy trì thói quen mua bán trực tiếp, thanh toán tiền mặt, ít sử dụng hóa đơn, chứng từ. Khi ngân hàng thực hiện thẩm định, yêu cầu chứng minh mục đích sử dụng vốn, quản lý dòng tiền theo quy định, nhiều khách hàng gặp lúng túng, không thể bổ sung đầy đủ hồ sơ cần thiết”, ông Vương Hảo Hớn nói.

Ngoài vấn đề chứng từ, sản xuất nông nghiệp còn đối mặt với nhiều rủi ro như biến đổi khí hậu, hạn hán, lũ lụt, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi, giá nông sản biến động và thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Công tác liên kết sản xuất giữa nông dân với doanh nghiệp, hợp tác xã ở một số nơi vẫn còn hạn chế, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và khả năng mở rộng quy mô sản xuất.

Thời gian qua, ngành ngân hàng chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục ưu tiên vốn cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; khuyến khích đa dạng hóa các hình thức bảo đảm tiền vay, cho vay theo dòng tiền, cho vay theo chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng. Ông Trần Văn Phước - Quyền Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 15 cho biết: “Thực tế cho thấy nhiều hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ vẫn còn hạn chế về năng lực quản trị, phương án sản xuất, kinh doanh, thực hiện chế độ kế toán và tính minh bạch tài chính. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận tín dụng”.

Để khơi thông dòng vốn thời gian tới, ông Vương Hảo Hớn kiến nghị Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu cơ chế áp dụng hóa đơn, chứng từ linh hoạt hơn đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn phù hợp với điều kiện thực tế của người dân nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý theo quy định pháp luật. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh triển khai chính sách bảo hiểm cây trồng, vật nuôi nhằm giảm thiểu rủi ro cho người sản xuất và tổ chức tín dụng khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh. Ngành nông nghiệp và môi trường sớm cụ thể hóa diện tích và số hộ dân tham gia các tiểu vùng sản xuất thuộc Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp để các ngân hàng chủ động tiếp cận, xây dựng phương án tín dụng phù hợp.

ĐẶNG LINH