Ham phần mềm giá rẻ, nhiều người mất tiền vì lời hứa "bảo hành bản quyền"

Mất tiền vì những lời hứa "bảo hành bản quyền"

"Shop ơi, sao tài khoản mình chưa hết 1 năm đã không thể sử dụng được thế này?"

"Shop phản hồi mình với. Có bảo hành cho mình như ban đầu không shop?"

Những tin nhắn liên tiếp được Nguyên (22 tuổi, sống tại Hà Nội) gửi tới tài khoản bán phần mềm nhưng không nhận được phản hồi.

Vài ngày sau, khi tiếp tục kiểm tra, Nguyên nhận ra mình không còn có thể liên lạc với người bán. Dòng thông báo hiện lên trên màn hình: "Bạn không thể nhắn tin với tài khoản này".

Khi tài khoản bán hàng dừng hoạt động, Nguyên hiểu mình đã mất cả tiền lẫn quyền truy cập phần mềm (Ảnh chụp màn hình).

Lúc đó, Nguyên hiểu rằng mình đã mất cả tiền lẫn quyền truy cập vào phần mềm đã mua.

Là người thường xuyên làm các công việc sáng tạo nội dung số như thiết kế đồ họa, chỉnh sửa ảnh và dựng video, Nguyên có nhu cầu sử dụng bộ ứng dụng Adobe. Tuy nhiên, mức giá chính hãng lại khá cao so với khả năng tài chính của bản thân nên Nguyên đã tìm đến một đơn vị bán phần mềm giá rẻ được bạn bè giới thiệu.

Theo lời quảng cáo, chỉ với 1,7 triệu đồng, nhóm bạn 5 người của Nguyên có thể sử dụng đầy đủ các phần mềm Adobe trong vòng một năm. Tính ra, mỗi người chỉ phải chi hơn 300.000 đồng.

"Ban đầu mình cũng thấy cách tư vấn khá hời hợt nhưng tài khoản vẫn sử dụng được nên không nghĩ nhiều", Nguyên kể.

Trong khoảng 9 tháng đầu, mọi thứ diễn ra bình thường. Tuy nhiên, đến một ngày, toàn bộ tài khoản của nhóm bất ngờ bị đăng xuất khỏi các phần mềm chỉnh sửa ảnh và thiết kế.

Toàn bộ tài khoản của nhóm Nguyên bất ngờ bị đăng xuất sau nhiều tháng sử dụng ổn định (Ảnh chụp màn hình).

Ban đầu, Nguyên cho rằng Adobe đang tăng cường rà soát bản quyền nên tài khoản bị ảnh hưởng. Thế nhưng khi kiểm tra lịch sử đăng nhập, Nguyên phát hiện tài khoản đang được sử dụng trên nhiều thiết bị lạ.

Dù đã đổi mật khẩu và xóa các thiết bị không rõ nguồn gốc, nhóm của anh vẫn tiếp tục bị mất quyền truy cập chỉ sau một thời gian ngắn.

Sau nhiều lần liên hệ, người bán cấp cho anh một tài khoản khác. Tuy nhiên, tài khoản mới chỉ sử dụng được Lightroom, trong khi các ứng dụng còn lại đều không thể truy cập.

"Mình yêu cầu hoàn tiền hoặc có phương án hỗ trợ tương xứng với những gì đã cam kết ban đầu nhưng không nhận được phản hồi. Sau đó họ chặn liên lạc và xóa luôn tài khoản bán hàng", Nguyên cho biết.

Không chỉ Nguyên, Hoàng (22 tuổi, sống tại Hà Nội) cũng gặp tình huống tương tự sau khi mua tài khoản Lightroom thông qua một đơn vị trung gian.

Theo thông tin từ người bán, tài khoản Hoàng sử dụng có nguồn gốc từ các gói doanh nghiệp hoặc giáo dục được chia sẻ lại cho nhiều người dùng. Nhóm 5 người của Hoàng góp chung khoảng 1,8 triệu đồng mỗi năm, tương đương 360.000 đồng/người.

Trong năm đầu tiên, tài khoản hoạt động ổn định nên Hoàng gần như không nghi ngờ gì về nguồn gốc hay tính hợp pháp của dịch vụ.

Hoàng cho biết ban đầu tài khoản hoạt động bình thường, nhưng sau đó liên tục bị yêu cầu đăng nhập lại (Ảnh: Đoàn Thủy).

Tuy nhiên, thời gian gần đây, tài khoản liên tục bị đăng xuất. Mỗi lần muốn truy cập lại, Hoàng phải liên hệ với người trung gian để xin mật khẩu mới hoặc mã xác thực.

"Có hôm mở phần mềm lên để làm việc thì bị yêu cầu đăng nhập lại từ đầu. Muốn lấy mã xác minh phải chờ người quản lý tài khoản phản hồi. Nhiều khi đang cần xử lý công việc gấp nhưng không thể sử dụng được", Hoàng kể.

Dù còn thời hạn bảo hành, Hoàng nhiều lần nhắn tin nhưng không nhận được phản hồi từ người bán (Ảnh chụp màn hình).

Điều khiến Hoàng bức xúc hơn là khi xảy ra sự cố, những lời cam kết "bảo hành 1 năm", "hỗ trợ xuyên suốt quá trình sử dụng" gần như biến mất.

"Dù vẫn còn trong thời gian bảo hành như đã hứa nhưng nhắn tin nhiều lần không thấy phản hồi. Cuối cùng mình đành bỏ luôn tài khoản và tìm phương án khác để làm việc", anh nói.

Những trường hợp như Nguyên hay Hoàng không phải cá biệt. Chỉ cần gõ cụm từ "Adobe giá rẻ", "Canva Pro giá thấp" hay "ChatGPT dùng chung" trên mạng xã hội, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt lời chào mời với mức giá chỉ bằng một phần nhỏ so với mua trực tiếp từ nhà cung cấp.

Nhiều người tin vào lời hứa “bảo hành bản quyền”, nhưng cuối cùng vẫn mất tiền khi tài khoản gặp sự cố (Ảnh: Đoàn Thủy).

Điểm chung của các dịch vụ này là những cam kết hấp dẫn như "bảo hành 12 tháng", "hỗ trợ trọn thời gian sử dụng", "lỗi đổi tài khoản mới" hay "dùng ổn định như bản chính hãng".

Tuy nhiên, khi xảy ra sự cố, không ít người dùng phát hiện thứ họ mua thực chất không phải giấy phép phần mềm hợp pháp, mà chỉ là quyền truy cập tạm thời vào những tài khoản do người khác quản lý.

Vậy bản chất của các tài khoản "bản quyền giá rẻ" này là gì? Vì sao người dùng có thể sử dụng ổn định trong nhiều tháng trước khi bất ngờ bị khóa hoặc mất quyền truy cập? Và liệu những lời hứa "bảo hành bản quyền" có thực sự đáng tin cậy?

Chuyên gia: Người dùng chỉ mua quyền truy cập tạm thời

Trao đổi với phóng viên Dân trí, chuyên gia an ninh mạng, ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cho biết phần lớn các tài khoản Lightroom, Microsoft Office, Canva Pro hay nhiều dịch vụ số giá rẻ đang được rao bán trên mạng hiện nay không phải là giấy phép bản quyền cá nhân đúng nghĩa.

Ông Ngô Minh Hiếu cho biết nhiều tài khoản phần mềm giá rẻ không phải giấy phép bản quyền cá nhân đúng nghĩa (Ảnh: NVCC).

Theo ông Hiếu, đây thường là tài khoản doanh nghiệp, tài khoản giáo dục, tài khoản dùng chung hoặc tài khoản được bên thứ ba cấp lại cho người dùng cuối.

"Người mua thực chất chỉ được thêm vào một hệ thống do người khác quản lý, chứ không sở hữu hay kiểm soát hoàn toàn giấy phép phần mềm đó", ông nói.

Với tài khoản doanh nghiệp hoặc giáo dục, quyền truy cập phụ thuộc vào đơn vị quản lý. Trong khi đó, các tài khoản dùng chung tiềm ẩn nguy cơ vi phạm điều khoản sử dụng của nhà cung cấp. Đối với những tài khoản được cấp lại từ bên thứ ba, người dùng gần như không thể biết nguồn gốc giấy phép có hợp lệ hay không.

Theo chuyên gia, người mua thực chất chỉ được thêm vào hệ thống do người khác quản lý, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm điều khoản sử dụng (Ảnh minh họa: Đoàn Thủy).

Theo chuyên gia, đây cũng là lý do nhiều người có thể sử dụng ổn định trong nhiều tháng, thậm chí cả năm trước khi bất ngờ bị đăng xuất hoặc mất quyền truy cập.

"Khi tổ chức sở hữu thật thu hồi giấy phép, khi nhà cung cấp phát hiện việc sử dụng sai mục đích, khi tài khoản bị đổi mật khẩu, bị khóa hoặc người bán ngừng duy trì gói dịch vụ, người mua có thể mất quyền truy cập ngay lập tức", ông Hiếu phân tích.

Ông cho rằng việc sử dụng được trong một khoảng thời gian không đồng nghĩa với việc giấy phép đó hợp pháp.

"Nó chỉ cho thấy hệ thống chưa bị kiểm tra hoặc chưa bị thu hồi", chuyên gia nhận định.

Liên quan đến những lời quảng cáo như "bảo hành 1 năm", "lỗi đổi tài khoản mới" hay "hỗ trợ xuyên suốt quá trình sử dụng", ông Hiếu cho rằng người dùng không nên xem đây là chế độ bảo hành theo đúng nghĩa.

Chuyên gia khuyến cáo không nên xem lời hứa “bảo hành 1 năm” là chế độ bảo hành chính hãng (Ảnh: Đoàn Thủy).

Theo ông, bảo hành chính hãng luôn gắn với hóa đơn, tài khoản chính chủ và các điều khoản dịch vụ rõ ràng từ nhà cung cấp. Trong khi đó, phần lớn cam kết từ các đơn vị bán tài khoản giá rẻ chỉ dừng ở lời hứa sẽ cấp tài khoản khác nếu xảy ra sự cố.

"Người mua không có hợp đồng với hãng, không có cơ chế khiếu nại chính thức và cũng không kiểm soát được nguồn gốc giấy phép. Khi người bán biến mất hoặc tài khoản bị khóa hàng loạt, người dùng gần như ở thế bị động", ông nói.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ mất tài khoản, người dùng còn có thể gặp những rủi ro lớn hơn liên quan đến bảo mật và dữ liệu cá nhân.

Với tài khoản dùng chung, quản trị viên có thể thay đổi mật khẩu hoặc kiểm soát dữ liệu lưu trữ trên hệ thống (Ảnh: Đoàn Thủy).

Theo ông Hiếu, với các dịch vụ lưu trữ dữ liệu trên nền tảng đám mây như Adobe Creative Cloud, Canva hay Microsoft OneDrive, người dùng khó biết ai đang giữ quyền quản trị cao nhất đối với tài khoản. Trong một số trường hợp, quản trị viên có thể thay đổi mật khẩu, khôi phục tài khoản hoặc kiểm soát dữ liệu lưu trữ trên hệ thống.

Điều này đồng nghĩa các tệp thiết kế, hình ảnh, tài liệu làm việc hoặc thậm chí dữ liệu khách hàng có nguy cơ bị truy cập ngoài ý muốn, bị xóa hoặc thất lạc.

Ngoài ra, một số website hoặc đơn vị bán tài khoản giá rẻ còn có thể thu thập thông tin cá nhân như email, số điện thoại hoặc dẫn dụ người dùng cài đặt các phần mềm không bảo đảm an toàn.

Người dùng nên mua phần mềm trực tiếp từ nhà cung cấp hoặc đại lý được ủy quyền, đồng thời yêu cầu hóa đơn, giấy tờ hợp pháp (Ảnh: Đoàn Thủy).

Ông cũng khuyến cáo cần đặc biệt cảnh giác với các quảng cáo "trọn đời" đối với những dịch vụ vốn hoạt động theo hình thức thuê bao định kỳ, hoặc các trường hợp yêu cầu tham gia vào nhóm tài khoản, hệ thống doanh nghiệp, giáo dục không rõ nguồn gốc.

Để tránh trở thành nạn nhân của những lời quảng cáo "bản quyền giá rẻ", chuyên gia khuyến nghị người dùng nên mua trực tiếp từ nhà cung cấp hoặc các đại lý được ủy quyền chính thức, đồng thời yêu cầu hóa đơn và giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp.

"Nguyên tắc đơn giản là nếu người dùng không kiểm soát được email, mật khẩu, hóa đơn và quyền quản trị giấy phép thì đó không phải là bản quyền mà họ thực sự sở hữu", ông Hiếu nhấn mạnh.

Theo Báo Dân Trí