Hương thảo quả trong những chiếc bánh chưng

Cô Vũ Thị Tuyết (bên trái) cùng cô Vũ Thị Hương có hơn 30 năm giữ nghề gói bánh chưng.

Buổi chiều, căn bếp của gia đình cô Vũ Thị Tuyết rộn ràng hơn thường ngày. Lá dong xanh được xếp ngay ngắn bên thau nếp trắng, nồi nước sôi sùng sục trên bếp củi. Ba chị em vừa gói bánh vừa trò chuyện, tiếng cười xen trong mùi thơm của nếp mới khiến căn bếp nhỏ thêm ấm cúng lạ.

Cô Vũ Thị Hương là người gói bánh chưng khéo nhất trong ba chị em.

Cô Hương gói những chiếc bánh chưng có hình dáng vuông vức và đều đặn.

Trong ba chị em, cô Vũ Thị Hương được nhiều người ở Tân Hiệp biết đến nhờ gói bánh khéo léo. Ngồi bên mâm nguyên liệu, cô thoăn thoắt xếp lá, đong nếp, cho nhân rồi gấp từng mép bánh vuông vức. Mỗi lần kéo sợi lạt giang, cô lại hơi nghiêng người để canh độ chặt vừa đủ, giúp bánh giữ dáng đẹp sau nhiều giờ luộc.

Bên cạnh, cô Tuyết tỉ mỉ vuốt phẳng từng lớp lá dong, chỉnh lại góc bánh trước khi ép khuôn. Có chiếc vừa gói xong, cô lại xoay nhẹ trên tay để kiểm tra độ đều rồi mới đặt sang một bên.

Thảo quả tạo nên hương vị riêng cho bánh chưng.

Điểm tạo nên hương vị riêng cho bánh chưng của gia đình là mùi thơm đặc trưng của thảo quả. Theo cô Tuyết, bí quyết này được cha truyền lại từ nhiều năm trước. Thảo quả phải là loại từ vùng núi phía Bắc, thường đặt mua từ Sa Pa hoặc các tiệm thuốc Bắc mới giữ đúng mùi vị.

“Thảo quả phải nướng cháy lớp vỏ ngoài, rồi lấy phần hạt bên trong đem giã nhuyễn. Chỉ cần cho một ít vào thịt là mùi thơm đã khác hẳn”, cô Tuyết chia sẻ.

Mùi thơm nồng, nhưng dịu của thảo quả quyện cùng vị béo của thịt, vị bùi của đậu xanh tạo nên hương vị khó quên. Nhiều khách quen năm nào cũng đặt bánh từ sớm để cúng lễ, tết hoặc gửi cho người thân xa quê.

Cô Vũ Thị Tuyết chọn những lá dong to, đẹp dùng gói bánh.

Để giữ được hương vị truyền thống, ba chị em đặc biệt kỹ lưỡng trong từng công đoạn. Gạo phải là loại nếp ngon, hạt đều và thơm. Sau khi vo sạch, nếp được để ráo rồi trộn với nước lá dứa để tạo màu xanh tự nhiên. Theo cô Tuyết, nếp không được ngâm quá lâu vì bánh dễ nhão, mất độ dẻo.

Nhân bánh sử dụng thịt ba rọi cắt miếng lớn vừa tay. Gia vị ướp khá đơn giản, chỉ gồm hành tím, tiêu và bột nêm để giữ vị thanh theo kiểu miền Bắc. Ngoài ra, cô Tuyết còn cho thêm một miếng mỡ khổ để khi bánh chín, phần mỡ tan ra thấm đều vào nếp và đậu xanh, giúp bánh béo nhưng không ngấy.

Những chiếc bánh chưng của gia đình cô Vũ Thị Tuyết được dùng để cúng tổ tiên trong các dịp lễ, tết và là hương vị quen thuộc gắn bó với cả gia đình suốt nhiều năm qua.

Ngay cả lạt buộc bánh cũng được gia đình đặt từ miền Bắc chuyển vào. Loại lạt giang này dẻo, chắc và ít bị đứt khi buộc. Bánh được gói nhiều lớp lá dong để giữ màu xanh đẹp mắt. Từng góc bánh được nén vừa đủ để khi chín bánh chắc nhưng không cứng.

Khâu luộc bánh cũng đòi hỏi nhiều kinh nghiệm. Dưới đáy nồi luôn được lót cuống lá dong để chống cháy. Bánh xếp đứng thành từng cặp để nước lưu thông đều, giúp bánh chín kỹ và giữ dáng vuông đẹp. Phía trên nồi phủ thêm lá dứa để tăng hương thơm.

Theo cô Tuyết, bánh phải luộc liên tục khoảng bảy giờ bằng bếp củi. Sau khi vớt ra, bánh được rửa sạch rồi ép cho ráo nước để giữ độ chắc và có thể bảo quản nhiều ngày.

Với chị em cô Tuyết, gói bánh chưng là cách giữ lại hương vị quê nhà Nam Định giữa miền Tây. Trong mùi thơm của lá dong, nếp mới và thảo quả, nỗi nhớ quê dường như cũng vơi đi phần nào. “Mỗi lần gói bánh, tôi có cảm giác như quê nhà đang gần hơn”, cô Tuyết bộc bạch.

THU OANH