Khoa học cảnh báo: Ngồi 1 tiếng liên tục tăng khả năng tử vong do ung thư

Một nghiên cứu do TS Frederick Ho, chuyên gia dịch tễ học tại Đại học Glasgow (Anh) vừa được công bố trên tạp chí PLOS Medicine cho biết: mỗi giờ ngồi liên tục không vận động làm tăng nguy cơ tử vong vì ung thư khoảng 9%.

Trong khi đó, cùng một thời gian ngồi nhưng được chia thành nhiều khoảng ngắn hoặc xen kẽ bằng những hoạt động nhẹ nhàng lại giúp giảm nguy cơ ung thư.

Vận động nhẹ thay vì ngồi liên tục giảm 12% nguy cơ tử vong do ung thư

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ UK Biobank - một trong những dự án theo dõi sức khỏe lớn nhất tại Anh.

Bằng cách phân tích dữ liệu từ thiết bị theo dõi hoạt động ở cổ tay liên tục trong một tuần của hơn 91.000 người trưởng thành, nhóm nghiên cứu đã chia thời gian ngồi thành hai nhóm: nhóm ngồi liên tục kéo dài, mỗi lần ngồi từ 30 phút trở lên và gần như không có bất kỳ vận động nào và nhóm ngồi ngắt quãng với các khoảng ngồi ngắn hơn hoặc thời gian ngồi dài nhưng được xen kẽ bởi những cử động nhỏ.

Sau khoảng 12 năm theo dõi, hai kiểu ngồi cho kết quả như sau: những người dành nhiều thời gian ngồi liên tục có tỷ lệ mắc ung thư và tử vong do ung thư cao hơn; trong khi đó những người ngồi ngắt quãng có nguy cơ tử vong vì ung thư thấp hơn khoảng 20%.

Làm việc văn phòng, xem tivi hoặc sử dụng các thiết bị điện tử... là những hoạt động khiến nhiều người duy trì tư thế ngồi trong thời gian dài (Ảnh: Getty).

Các nhà nghiên cứu tiếp tục xây dựng mô hình để ước tính điều gì sẽ xảy ra nếu một người thay thế một giờ ngồi liên tục bằng một giờ dành cho hoạt động thể chất. Kết quả cho thấy, ngay cả những thay đổi rất nhỏ cũng mang lại lợi ích.

Nếu thay một giờ ngồi liên tục bằng các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ chậm, dọn dẹp nhà cửa hoặc đi lại trong phòng, nguy cơ tử vong do ung thư giảm khoảng 12%. Đặc biệt, nếu thay bằng 30 phút vận động cường độ vừa, nguy cơ giảm khoảng 8%.

Đáng chú ý nhất, chỉ cần thay 5 phút ngồi bằng hoạt động thể chất cường độ mạnh đã giúp giảm nguy cơ mắc ung thư nhiều nhất trong tất cả các kịch bản được các nhà khoa học phân tích.

Trước đó, một nghiên cứu khác cũng sử dụng dữ liệu từ UK Biobank cho thấy ngay cả ở những người không tập thể dục thường xuyên, chỉ cần vài khoảng thời gian vận động mạnh ngắn khoảng 3-4 phút mỗi ngày cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư.

Theo nhóm nghiên cứu, không chỉ số giờ ngồi mà cách ngồi cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư.

"Kết quả của chúng tôi cho thấy tác động của việc ít vận động đối với sức khỏe không chỉ phụ thuộc vào tổng thời gian ngồi mà còn phụ thuộc vào việc thời gian đó được tích lũy thành các khoảng ngồi kéo dài hay được ngắt quãng bằng hoạt động thể chất", nhóm tác giả viết.

Vì sao ngồi lâu có thể làm tăng nguy cơ ung thư?

Các nhà khoa học vẫn chưa xác định chính xác cơ chế khiến ngồi liên tục làm tăng nguy cơ ung thư, nhưng nghiên cứu đưa ra một số giả thuyết hợp lý.

Việc ngồi yên nhiều giờ có thể khiến cơ thể duy trì tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp; đồng thời hệ miễn dịch cũng có thể hoạt động kém hiệu quả hơn, làm giảm khả năng phát hiện và loại bỏ các tế bào bất thường.

Thói quen ngồi lâu còn làm thay đổi vị trí tích tụ mỡ trong cơ thể. Thay vì chỉ nằm dưới da, chất béo bắt đầu tích tụ nhiều hơn ở gan, cơ và tuyến tụy. Đây là những thay đổi được xem như có liên quan đến sự hình thành ung thư.

Ngoài ra, ngồi liên tục còn ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết, khiến nồng độ insulin tăng cao.

Insulin cùng các yếu tố tăng trưởng liên quan kích thích tế bào phát triển và phân chia. Khi các tín hiệu này hoạt động kéo dài, nhiều nghiên cứu đã liên hệ chúng với nguy cơ ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư đại trực tràng.

Tuy nhiên, nghiên cứu lần này không trực tiếp kiểm chứng các cơ chế trên nên mối liên hệ từ việc ngồi lâu đến hình thành khối u vẫn cần được làm rõ thêm.

Một nghiên cứu khác công bố năm 2020 thực hiện khảo sát khoảng 8.000 người cao tuổi tại Mỹ từng phát hiện ngồi liên tục làm tăng nguy cơ tử vong do ung thư.

Nhóm nghiên cứu của TS Frederick Ho đã mở rộng kết quả này khi cho thấy chỉ cần chia nhỏ các khoảng thời gian ngồi cũng có thể giúp giảm nguy cơ. Theo các nhà khoa học, vận động nhẹ có ưu điểm rất lớn vì phù hợp với gần như mọi đối tượng.

Những người ngồi nhiều nhất thường là người cao tuổi hoặc mắc nhiều bệnh mạn tính, khiến việc tập luyện cường độ cao trở nên khó khăn. Trong khi đó, các hoạt động nhẹ nhàng có thể dễ dàng áp dụng với nhiều nhóm người khác nhau.

Người cao tuổi có thể áp dụng các động tác vận động nhẹ, tránh ngồi quá lâu để giảm thiểu các nguy cơ đối với sức khỏe (Ảnh: Getty).

Theo TS Ho, hiện chưa có một "tiêu chuẩn vàng" về tần suất nghỉ giữa các lần ngồi. Tuy nhiên, ông cho rằng khoảng 6 phút vận động sau mỗi giờ ngồi có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

"Có thể chỉ đơn giản là đi lấy một cốc cà phê hoặc chọn đi cầu thang bộ thay vì thang máy", ông gợi ý.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng các thử nghiệm lâm sàng trong tương lai sẽ giúp xây dựng những khuyến cáo cá nhân hóa về thời điểm và tần suất nên đứng dậy vận động, thay vì chỉ đưa ra lời khuyên chung là "ngồi ít hơn".

Theo Báo Dân Trí