Kiểm soát lãi vay sản xuất kinh doanh

Khảo sát của PV cũng cho thấy lãi vay đã tăng lên so với cuối năm ngoái. Liên hệ một nhân viên tín dụng Vietinbank có chi nhánh trên địa bàn TP.HCM, chúng tôi được tư vấn: "Lãi suất cho vay kinh doanh 9%/năm trong thời gian 6 tháng, còn lên 9 tháng là 9,5%/năm. Hồ sơ vay phải có phương án vay vốn, giấy phép kinh doanh, cơ sở hàng hóa, kinh doanh, hóa đơn chứng từ nộp thuế…". Trong khi đó, lãi suất cho vay của nhà băng này thời điểm trước Tết Nguyên đán chỉ ở mức 5,1%/năm.

Thực tế, lãi suất cho vay của các nhà băng khác mời chào trên thị trường hiện nay cũng đã tăng lên từ 9 - 10%/năm. Điều này cũng dễ hiểu khi vừa qua, hàng loạt NH đã tăng lãi suất cho vay bình quân trong tháng 2 so với trước đó. Chẳng hạn, Techcombank tăng lãi suất cho vay bình quân đối với DN lên 7,7%/năm, chênh lệch giữa lãi suất tiền gửi và cho vay bình quân lên 2,59%. Lãi suất cơ sở cho vay trung hạn 9,5%/năm, dài hạn lên 10%/năm. So với cuối tháng 12.2025, lãi suất này tăng lên khoảng 2,5%/năm.

Vietcombank vừa thông báo lãi suất cơ sở cho vay trung - dài hạn hiệu lực từ 23.3 ở mức 6,5%/năm. Đây là lần thứ 2 trong vòng một tuần qua, nhà băng này tăng lãi suất, thêm 0,6%. Còn đối với lãi suất cho vay bình quân tháng 1 là 6,1%/năm; chênh lệch lãi suất tiền gửi và cho vay bình quân là 3%/năm; chênh lệch lãi suất khi trừ các chi phí liên quan hoạt động huy động, sử dụng vốn là 1,5%/năm. Lãi suất này tăng 0,2 - 0,3%/năm so với tháng 12.2025. Tương tự, so với tháng 1, Agribank tăng lãi suất cho vay bình quân 0,7%/năm. Agribank áp dụng lãi suất cho vay ngắn hạn tháng 2 ở mức tối thiểu 6,1%/năm; lãi suất trung, dài hạn tối thiểu 7,8%/năm. Lãi suất cho vay bình quân ở mức 8,04%/năm, chi phí vốn bình quân là 6,96%/năm, trong đó lãi suất huy động bình quân là 4,85%/năm, chi phí khác (gồm dự trữ bắt buộc, dự trữ thanh toán, bảo hiểm tiền gửi và chi phí hoạt động) là 2,11%/năm…

Giám đốc khối khách hàng DN của một NH thừa nhận lãi suất cho vay sản xuất kinh doanh không còn thấp như trước. Bởi DN thường vay ngắn hạn dưới một năm nên khi đến thời điểm đáo hạn hợp đồng vay lại thì lãi suất vay sau luôn cao hơn trước. "Chỉ cần nhìn vào chi phí vốn của NH tăng lên từ quý 3/2025 đến nay thì khó có thể duy trì lãi suất thấp. Ngay cả NH quốc doanh như Agribank, chi phí vốn hiện cũng đã tăng lên 2,11% thay vì 1,68% trước đây. Để tính lãi suất cho vay có thể dựa vào cách tính đơn giản là lấy lãi suất huy động (ví dụ 7%/năm) cộng với chi phí vốn (2,11%) cộng thêm biên lợi nhuận (2%) thì mức lãi suất cho vay ra cũng tầm 11%/năm. Mặt bằng lãi suất huy động tăng lên thời gian dài nên cũng khó giữ được lãi vay không tăng", vị này phân trần.

Giải pháp kiểm soát lãi vay

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng các NH huy động vốn lãi suất cao nên buộc tăng lãi vay. Tuy nhiên, đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, lãi vay cần ổn định và ở mức khách hàng chấp nhận được. Trong khi đó, đối với khách hàng vay cũ, công thức tính lãi vay dựa vào lãi suất cơ sở cộng cho biên độ từ 3 - 4%. "Khách hàng có thể trao đổi lại với NH điều chỉnh giảm biên độ này xuống 1 - 2% để có mức lãi suất vay chấp nhận được. Còn phía NHNN có thể yêu cầu các NH điều chỉnh biên độ lợi nhuận để hỗ trợ khách vay trong bối cảnh chi phí tăng lên, tránh chi phí tài chính tăng cao gây áp lực lên DN từ đó tác động đến nền kinh tế. Ngoài ra nhà điều hành cũng có thể cung vốn rẻ ra thị trường thông qua kênh trái phiếu với lãi suất thấp để các nhà băng có thêm nguồn cho vay", ông Hiếu đề xuất.

Đại diện Công ty CP chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng kinh tế VN đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 10% năm 2026, với chính sách tài khóa sẽ là động lực tăng trưởng chủ đạo khi dư địa mở rộng chính sách tiền tệ hạn chế hơn rất nhiều sau gần 3 năm nới lỏng để thúc đẩy phục hồi kinh tế. Làn sóng đầu tư công mạnh mẽ đang tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất định cho hoạt động NH liên quan đến vấn đề thanh khoản. Theo đó, cho năm 2026, chi đầu tư phát triển dự toán đạt trên 1,1 triệu tỉ đồng, tăng hơn 40% so với năm ngoái, và bội chi ngân sách dự toán là hơn 600.000 tỉ đồng (tăng gần 30%) và tương ứng 4,2% GDP (cao hơn mức 3,6% của năm 2025). Như vậy, dòng tiền lớn sẽ được bơm vào nền kinh tế và bồi đắp trực tiếp vào nguồn vốn huy động của hệ thống NH, từ đó tạo áp lực giảm lên mặt bằng lãi suất liên NH. Đây là cơ chế truyền dẫn tích cực từ tài khóa sang tiền tệ, giúp bù đắp phần nào cho dư địa chính sách tiền tệ đang bị thu hẹp trong năm nay.