Làm thời vụ du lịch: Thu nhập cao rủi ro nhiều

Lao động thời vụ góp thêm màu sắc cho du lịch Phú Quốc. Ảnh: PHẠM HIẾU

“Nóng” thị trường lao động thời vụ

Dịp lễ 30/4 và 1/5 năm nay, em Nguyễn Văn Tố - sinh viên năm cuối ngành quản trị nhà hàng, khách sạn Trường Cao đẳng Kiên Giang không về quê ở xã Tân Hiệp mà ở lại phường Rạch Giá để làm thời vụ. Tố cho biết, em làm thời vụ từ năm nhất cao đẳng đến nay. Ngoài giờ học trên lớp, em nhận làm thời vụ tại các nhà hàng, khách sạn ở Rạch Giá. “Làm thời vụ giúp em có thêm thu nhập và rèn kỹ năng giao tiếp, tích lũy các kinh nghiệm cần thiết cho học tập và làm việc sau này”, Tố nói. Theo Tố, thù lao em nhận được từ 6 - 8 giờ làm việc là 180.000 - 200.000 đồng, riêng dịp lễ, tết thù lao tăng gấp đôi. Với mức thu nhập này, Tố có tiền trang trải học phí và sinh hoạt hằng ngày.

Anh Trần Hoài An - hướng dẫn viên du lịch tự do ở TP. Hồ Chí Minh vừa đến Rạch Giá để chuẩn bị di chuyển sang Phú Quốc dẫn tour dịp lễ 30/4 và 1/5 cho biết, vào mùa cao điểm du lịch, anh có nhiều tour ở TP. Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố nên khá bận. “Tuy công việc ít có thời gian nghỉ nhưng tôi vui vì gặp khách, được trò chuyện, thuyết minh về từng địa điểm mà khách đi qua và vui vì có tiền để trang trải cuộc sống”, anh An chia sẻ. Anh An cho biết, lương của một hướng dẫn viên du lịch vào mùa cao điểm có thể từ 25 - 35 triệu đồng/tháng. Ngoài ra còn có thêm khoản tiền tip của khách, tiền sale tour… nên khá hấp dẫn.

Theo các doanh nghiệp, đặc trưng của du lịch là tính mùa vụ. Vì vậy, vào dịp lễ, tết, hè, lượng khách tăng đột biến khiến doanh nghiệp thiếu nhân lực phục vụ, lúc này lao động thời vụ nhanh chóng được bổ sung, giúp hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn. “Khu du lịch Phú Điền có 30 nhân sự nhưng dịp lễ 30/4 và 1/5 vẫn cần mỗi ngày thêm từ 15 - 20 lao động thời vụ mới đáp ứng được công việc. Nếu không có lực lượng này, hoạt động của đơn vị sẽ gặp khó”, ông Võ Thanh Phong - Quản lý Khu du lịch Phú Điền, phường Rạch Giá chia sẻ.

Ông Bùi Áng Văn - Tổng Quản lý Kim Hoa Resort Phú Quốc cho biết, tại An Giang, thị trường lao động thời vụ du lịch sôi động nhất là Phú Quốc. Thị trường này “nóng” đến mức chỉ cần có ứng cử viên sẽ phỏng vấn và làm việc ngay dịp lễ 30/4 và 1/5. Mức thù lao cho lao động thời vụ du lịch tại đảo ngọc dao động 400.000 - 600.000 đồng/ngày, bao ăn trưa. Dù vậy, vẫn thiếu lao động.

Nhiều rủi ro

Theo anh Trần Hoài An, với lao động thời vụ du lịch, thu nhập vào mùa cao điểm cũng khá nhưng bấp bênh và thất thường, thiếu các phúc lợi xã hội. “Do lao động thời vụ nên tôi chỉ có hợp đồng vụ việc hoặc thỏa thuận miệng nên dễ bị chèn ép. Ngoài ra, tôi không được đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế dẫn đến khi gặp tai nạn nghề nghiệp hoặc ốm đau không có chế độ hỗ trợ. Khi mùa cao điểm du lịch qua đi, lao động thời vụ đối mặt với nguy cơ mất việc làm ngay”, anh An nói.

Không chỉ vậy, lao động thời vụ còn rủi ro bị nợ, lương chưa tương xứng dù làm việc với cường độ cao, thậm chí đối mặt với rủi ro bị lừa đảo tuyển dụng. Nhiều đối tượng lợi dụng nhu cầu tìm việc mùa vụ để lừa đảo thu phí môi giới hoặc tuyển dụng vào các công việc không đúng mô tả…

Ở góc độ doanh nghiệp, việc sử dụng lao động thời vụ cũng đối mặt với không ít thách thức như chất lượng lao động không đồng đều, dễ ảnh hưởng đến hình ảnh doanh nghiệp. Ngoài ra, lao động thời vụ thường làm việc cho nhiều đơn vị cùng lúc nên doanh nghiệp có thể đối mặt với tình trạng thiếu nhân lực vào thời điểm quan trọng. Một số trường hợp thiếu hợp đồng rõ ràng hoặc quy trình quản lý có thể dẫn đến tranh chấp hoặc rủi ro khi xảy ra sự cố với khách…

Ông Lê Văn Diểu - Giám đốc Công ty Cổ phần dịch vụ du lịch Mũi Nai - Hà Tiên cho rằng, để phát huy hiệu quả của lao động tự do, doanh nghiệp nên chuyển từ sử dụng tạm thời sang xây dựng mạng lưới ổn định như thiết lập danh sách cộng tác viên tin cậy, có đánh giá năng lực rõ ràng. Cùng với đó, tổ chức đào tạo ngắn hạn giúp lao động thời vụ hiểu quy trình và tiêu chuẩn phục vụ của doanh nghiệp. Ngoài ra, doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế đãi ngộ linh hoạt như thưởng theo hiệu quả hoặc ưu tiên công việc cho người làm tốt; tăng cường kết nối, tạo cảm giác gắn bó dù không phải nhân viên chính thức…

PHẠM HIẾU