Mỗi người dân phải là trung tâm của chuyển đổi số

Từ năm 2026, ngày 15/10 được chọn là Ngày Công dân số Việt Nam, nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy và phát huy vai trò của mỗi cá nhân trong xây dựng, hình thành chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Công an, Đoàn thanh niên phường Thiên Trường (Ninh Bình) tuyên truyền, hướng dẫn người dân truy cập nhóm Zalo an ninh trật tự. Ảnh: Nguyễn Lành/TTXVN

Thúc đẩy hình thành những công dân có năng lực số

Việt Nam đã và đang nỗ lực xây dựng nền tảng hạ tầng số bao trùm và hiện diện ngày càng sâu trong tất cả các hoạt động kinh tế, quản lý và đời sống. Tuy nhiên, sức mạnh của một quốc gia số không hình thành từ hạ tầng hiện đại hay nền tảng công nghệ tiên tiến, mà quan trọng hơn là lợi ích chúng mang lại cho con người, khả năng người dân tiếp cận, sử dụng dịch vụ an toàn, thuận lợi và hiệu quả.

Chính vì thế, Đảng, Nhà nước rất quan tâm việc đào tạo, khuyến khích, hình thành thế hệ công dân có năng lực số, tự đảm bảo được quyền lợi và hành động có trách nhiệm trong môi trường số. Đây chính là nguồn nhân lực cơ bản quyết định sự thành công của cả hệ thống số.

Ngày 15/10 hằng năm được công nhận là Ngày Công dân số Việt Nam theo Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP của Chính phủ, nhằm nâng cao nhận thức và hành động của toàn dân, biến các chủ trương thành hành động thực tế, định hướng thúc đẩy hình thành những công dân của thời đại số.

Phổ biến kỹ năng tin học cho cán bộ không chuyên trách tại xã Ninh Cường (Ninh Bình). Ảnh: Nguyễn Lành/TTXVN

Ngày Công dân số Việt Nam ra đời trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia được thúc đẩy mạnh mẽ với yêu cầu kết nối dữ liệu, mở rộng các nền tảng phục vụ người dân. Bên cạnh quyết định tổ chức ngày Công dân số, Nghị quyết còn xác lập khuôn khổ chính sách về phát triển công dân số, quy định các nguyên tắc thực hiện, quyền và trách nhiệm của công dân, chính sách khuyến khích của Nhà nước, phát triển ứng dụng định danh quốc gia và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, dịch vụ số.

Nhà nước có nhiều chính sách khuyến khích người dân sử dụng tài khoản định danh điện tử, tích hợp giấy tờ thiết yếu trên VNeID, chủ động cập nhật và xác thực thông tin, sử dụng dịch vụ công trực tuyến theo quy định. Xa hơn, chính sách hướng tới nâng cao năng lực số, mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, củng cố niềm tin vào môi trường số và tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào các hoạt động kinh tế, xã hội.

Một điều kiện quan trọng khác để hình thành các công dân số là thu hẹp khoảng cách số. Chuyển đổi số chỉ thực sự bao trùm khi người cao tuổi, người khuyết tật, người dân ở vùng sâu, vùng xa và những người hạn chế về kỹ năng hoặc điều kiện tiếp cận công nghệ không bị bỏ lại phía sau. Phát triển công dân số phải đi cùng với hỗ trợ kỹ năng, thiết bị, kết nối và các phương thức phục vụ phù hợp với từng nhóm dân cư.

Mỗi cá nhân đều là trung tâm của tiến trình chuyển đổi số quốc gia

Bệnh viện Phụ sản Trung ương cơ sở 2, xã Kiều Phú, Hà Nội đưa vào sử dụng robot hỗ trợ người đến đăng ký khám (8/2026). Ảnh: Minh Quyết/TTXVN

Thực tiễn chuyển đổi số tại Việt Nam trong những năm qua đã ghi nhận những thay đổi mạnh mẽ, quy mô phát triển ngày càng mở rộng trên mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội, đem lại lợi ích lớn cho cộng đồng và mỗi người dân. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, công nghiệp công nghệ số tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao trong năm 2026, với doanh thu, xuất khẩu, lợi nhuận và đóng góp ngân sách đều tăng trên 30% so với cùng kỳ năm 2025. Doanh thu công nghiệp công nghệ số trong 9 tháng đầu năm ước đạt gần 5,39 triệu tỷ đồng, tăng 32,1% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy năng lực tự chủ công nghệ quốc gia ngày càng được nâng cao, là nền tảng cho việc mở rộng các sản phẩm, dịch vụ và tiện ích số phục vụ nền kinh tế.

Ở hạ tầng dữ liệu, từ khi khai trương năm 2020 đến ngày 15/9/2026, tổng số giao dịch qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP) đã đạt 4,86 tỷ giao dịch, chứng tỏ vai trò ngày càng lớn của kết nối và chia sẻ dữ liệu trong các hoạt động quản lý, cung cấp dịch vụ số, góp phần làm giảm các giao dịch sử dụng giấy tờ, tạo thuận lợi đơn giản hóa thủ tục cho cả cơ quan nhà nước và người dân.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đã cấp hơn 34,5 triệu chứng thư chữ ký số, tương ứng tỷ lệ 49,96% dân số trưởng thành trong độ tuổi 15-65 có chữ ký số. Đây là cơ sở hỗ trợ xác thực và thực hiện giao dịch điện tử, tạo điều kiện để các hoạt động hành chính, kinh doanh và dân sự được tiến hành trên môi trường số.

Bảng thanh toán điện tử thông báo miễn phí vé xe buýt cho hành khách trên xe tuyến số 88, Thành phố Hồ Chí Minh (7/2026). Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN

Định danh điện tử cũng đang được mở rộng theo hướng gắn với nhu cầu thiết thực của người dân. Ứng dụng định danh điện tử VneID đã phát triển thành nền tảng số quốc gia, phục vụ thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến, giao dịch điện tử và kết nối, xác thực thông tin giữa các cơ sở dữ liệu.

Chỉ với 1 ứng dụng trên điện thoại thông minh, mỗi người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục hành chính, sức khỏe, hoặc thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi của mình một cách đơn giản, nhanh chóng. Mục tiêu đến hết năm 2028, sẽ có 50% tiện ích số thiết yếu được tích hợp trên VneID và Nhà nước cấp tài khoản định danh điện tử cho 100% cá nhân, cơ quan, tổ chức đủ điều kiện và có nhu cầu, đưa con người trở thành chủ thể, thành trung tâm của chuyển đổi số.

Bên cạnh lợi ích kinh tế và hành chính, phát triển công dân số còn gắn với quyền quản lý, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền tiếp cận và sử dụng dịch vụ số an toàn, thuận tiện. Công dân số vì thế không chỉ là người biết sử dụng điện thoại thông minh, mà còn phải hiểu quyền của mình, biết bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện rủi ro và ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng.

Để đảm bảo sự minh bạch, an toàn trên không gian số, đến tháng 8/2026, hơn 115 triệu thuê bao di động đang hoạt động đã được kiểm tra; khoảng 102 triệu trong số đó được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào Ví giấy tờ trên VNeID. Kết quả này góp phần hỗ trợ đối chiếu thông tin, tăng độ tin cậy trong xác thực khách hàng và phòng ngừa gian lận số, bảo vệ người dân tốt hơn trong các giao dịch và hoạt động trực tuyến.

Để Ngày Công dân số phát huy được hiệu quả thực chất, để thúc đẩy sự tham gia của toàn xã hội vào quá trình hình thành công dân số và phát triển xã hội số, cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đặc biệt là từng người dân. Các cơ quan quản lý đã và đang hoàn thiện cơ chế, chính sách, thực hiện kết nối và khai thác dữ liệu hiệu quả.

Các doanh nghiệp xây dựng các sản phẩm số dễ sử dụng, an toàn, có khả năng tiếp cận với nhiều nhóm người dùng, minh bạch về thu thập và sử dụng dữ liệu; bảo đảm cơ chế hỗ trợ, tiếp nhận phản ánh và khắc phục sự cố. Quan trọng nhất, mỗi công dân cần chủ động phổ cập kỹ năng số, nhận diện tin giả, phòng tránh lừa đảo, bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân, hình thành ý thức tuân thủ pháp luật và ứng xử có trách nhiệm trên môi trường mạng. Từ đó, vai trò trung tâm của mỗi cá nhân trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia sẽ được thể hiện bằng lợi ích thực chất, quyền lợi được bảo đảm và năng lực số ngày càng nâng cao, và mỗi công dân thực sự trở thành nguồn nhân lực cơ bản, động lực trực tiếp giúp đất nước phát triển trong thời đại số.

Theo TTXVN